เวชศาสตร์ความปวดแบบหัตถการ (interventional pain management) คือการใช้หัตถการผ่านเข็มขนาดเล็กภายใต้ภาพนำทาง เพื่อส่งยาหรือพลังงานไปที่ต้นตอของอาการปวดโดยตรง เช่น เส้นประสาท ข้อต่อ หรือกล้ามเนื้อ ที่ YOUNIFY Clinic คลินิกแพทย์บูรณาการและเวลเนส (Healthy Aging & Wellness Center) ย่านสีลม กรุงเทพฯ แนวทางนี้อาจเหมาะกับผู้ที่ยังปวดเรื้อรังแม้ใช้ยาและทำกายภาพบำบัดแล้ว
สารบัญ
สรุปสำคัญ
- เวชศาสตร์ความปวดแบบหัตถการใช้หัตถการผ่านเข็มขนาดเล็กภายใต้ภาพนำทาง มุ่งไปที่ต้นตอของอาการปวด เช่น เส้นประสาท ข้อต่อ หรือกล้ามเนื้อ และอยู่ตรงกลางระหว่างการกินยากับการผ่าตัด
- หัตถการบางชนิดใช้เพื่อวินิจฉัยว่าอาการปวดมาจากไหน บางชนิดใช้เพื่อลดอาการปวดช่วงหนึ่ง เพื่อให้การฟื้นฟูร่างกายทำได้ง่ายขึ้น
- ผู้รับบริการส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียว ผลการบรรเทาปวดแตกต่างกันในแต่ละคน และหัตถการหลายชนิดไม่ได้ให้ผลถาวร
- ที่ YOUNIFY Clinic แพทย์เวชศาสตร์ความปวดทำหัตถการที่เส้นประสาทและกระดูกสันหลัง ส่วนแพทย์รังสีร่วมรักษาทำการอุดหลอดเลือดขนาดเล็ก (TAME)
เวชศาสตร์ความปวดแบบหัตถการ คืออะไร
คือการรักษาอาการปวดด้วยการฉีดยาหรือใช้เข็มส่งพลังงานไปยังจุดที่เป็นต้นตอของอาการ แทนการใช้ยากินที่ออกฤทธิ์ทั้งร่างกาย
หากปวดมานานหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน และยาเพียงอย่างเดียวไม่พอแล้ว คุณอาจเคยได้ยินคำว่า "interventional pain" มาบ้าง แนวทางนี้อยู่ตรงกลางระหว่างการกินยากับการผ่าตัด และมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นการผ่าตัดเล็ก ความจริงคือเป็นหัตถการผ่านเข็ม ไม่มีแผลผ่าตัดขนาดใหญ่ และมุ่งไปที่โครงสร้างเดียวที่สงสัยว่าเป็นต้นตอ เช่น ข้อต่อเล็ก ๆ ของกระดูกสันหลัง รากประสาท หรือปมกล้ามเนื้อที่ตึงและกดเจ็บ
ที่ YOUNIFY Clinic หัตถการที่เส้นประสาทและกระดูกสันหลังทำโดยแพทย์เวชศาสตร์ความปวดของเรา หากอยากรู้ว่าแพทย์สาขานี้ต่างจากหมอกระดูกอย่างไร อ่านได้ที่บทความเวชศาสตร์ความปวด คืออะไร
ทำไม "ภาพนำทาง" จึงสำคัญ
ภาพนำทางช่วยให้แพทย์เห็นตำแหน่งปลายเข็มขณะทำ จึงวางเข็มได้ตรงจุดที่ตั้งใจและเลี่ยงโครงสร้างสำคัญที่อยู่ใกล้กัน
"นำวิถีด้วยภาพ" (image-guided) หมายความว่าแพทย์ดูภาพที่เคลื่อนไหวแบบเรียลไทม์ระหว่างทำหัตถการ ขึ้นกับชนิดของหัตถการ ภาพที่ใช้อาจเป็น
- เอกซเรย์ต่อเนื่อง (fluoroscopy) เห็นกระดูกและตำแหน่งเข็มขณะทำ มักใช้ร่วมกับสารทึบรังสีเพื่อยืนยันว่ายาไหลไปถูกที่
- อัลตราซาวด์ (ultrasound) ใช้คลื่นเสียง เห็นเนื้อเยื่ออ่อน กล้ามเนื้อ และหลอดเลือด โดยไม่มีรังสี
ตำราทางการแพทย์ StatPearls ระบุว่าการฉีดยาเข้าช่องเหนือไขสันหลังมาตรฐานใช้เอกซเรย์ต่อเนื่องร่วมกับสารทึบรังสี และแนะนำอย่างยิ่งให้ใช้ภาพนำทางในการฉีดยาบล็อกปมประสาทสเตลเลต ภาพนำทางจึงเป็นเหตุผลหนึ่งที่หัตถการเหล่านี้ทำในห้องหัตถการได้ ไม่ต้องใช้ห้องผ่าตัด
หัตถการระงับปวดมีอะไรบ้าง
หัตถการแบ่งตามตำแหน่งที่ทำและเป้าหมาย บางชนิดใช้วินิจฉัย บางชนิดใช้รักษา และบางชนิดทำได้ทั้งสองอย่าง
| หัตถการ | ทำที่ไหน | เป้าหมายหลัก | ผู้ทำ | ราคาเริ่มต้น |
|---|---|---|---|---|
| ฉีดยาวินิจฉัยเส้นประสาท (medial branch block) | เส้นประสาทที่เลี้ยงข้อต่อฟาเซ็ต (facet joint) ด้านหลังกระดูกสันหลัง | วินิจฉัย ทดสอบว่าข้อต่อฟาเซ็ตเป็นต้นตอหรือไม่ | แพทย์เวชศาสตร์ความปวด | เริ่มต้น 22,000 บาท |
| จี้เส้นประสาทด้วยคลื่นวิทยุแบบหล่อเย็น (Cooled RFA) | เส้นประสาทชุดเดียวกัน หลังผลการฉีดยาวินิจฉัยเป็นบวก | รักษา ใช้ความร้อนที่ควบคุมได้เพื่อลดการส่งสัญญาณปวด | แพทย์เวชศาสตร์ความปวด | เริ่มต้น 280,000 บาท |
| ฉีดยาเข้าข้อต่อฟาเซ็ต (facet joint injection) | ในหรือรอบข้อต่อฟาเซ็ต | รักษา ยาที่ใช้อาจเป็นยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ PRP หรือ prolotherapy ตามแผน | แพทย์เวชศาสตร์ความปวด | แจ้งหลังแพทย์ประเมิน |
| ฉีดยาเข้าช่องเหนือไขสันหลัง (epidural steroid injection) | ช่องเหนือเยื่อหุ้มไขสันหลังรอบเส้นประสาท | รักษา มักใช้กับอาการปวดร้าวลงแขนหรือขา | แพทย์เวชศาสตร์ความปวด | เริ่มต้น 129,000 บาท |
| ฉีดยาที่รากประสาทเฉพาะเส้น (selective nerve root injection) | รากประสาทเส้นใดเส้นหนึ่ง | วินิจฉัยและรักษา | แพทย์เวชศาสตร์ความปวด | แจ้งหลังแพทย์ประเมิน |
| บอลลูนขยายพังผืดโพรงประสาท (epidural balloon neuroplasty) | ช่องเหนือเยื่อหุ้มไขสันหลังที่มีพังผืดรัดเส้นประสาท | รักษา | แพทย์เวชศาสตร์ความปวด | เริ่มต้น 170,000 บาท |
| ฉีดยาจุดกดเจ็บ (trigger point injection / wet needling) | ปมกล้ามเนื้อที่ตึงและกดเจ็บ | รักษา | แพทย์เวชศาสตร์ความปวด | เริ่มต้น 1,800 บาท |
| ฉีดยาบล็อกปมประสาทสเตลเลต (stellate ganglion block) | กลุ่มเส้นประสาทบริเวณฐานคอ | รักษาอาการปวดจากระบบประสาทบางชนิดที่ศีรษะ คอ และแขน | แพทย์เวชศาสตร์ความปวด | เริ่มต้น 37,500 บาท |
| การอุดหลอดเลือดขนาดเล็ก (TAME) | หลอดเลือดเล็กที่ผิดปกติรอบข้อหรือเส้นเอ็นที่อักเสบ เช่น ไหล่ติด ปวดข้อศอกด้านนอกหรือด้านใน รองช้ำ | รักษา | แพทย์รังสีร่วมรักษา | เริ่มต้น 129,000 บาท |
โดยคร่าว ๆ หัตถการมีตั้งแต่การฉีดยาจุดกดเจ็บ เริ่มต้น 1,800 บาท ไปจนถึงบอลลูนขยายพังผืดโพรงประสาท เริ่มต้น 170,000 บาท ราคาจริงของแต่ละเคสจะยืนยันเป็นใบเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษรหลังแพทย์ประเมิน ส่วนเหตุผลที่ต้องฉีดยาวินิจฉัยก่อนจี้เส้นประสาท อ่านได้ที่บทความทำไมต้องบล็อกก่อนจี้
หัตถการช่วยอะไรได้ และช่วยอะไรไม่ได้
หัตถการมีเป้าหมายเพื่อลดอาการปวดและช่วยให้ใช้ชีวิตได้ดีขึ้น เช่น เคลื่อนไหว นอนหลับ และทำงานได้สบายขึ้น แต่ไม่ได้ซ่อมโครงสร้างที่เสื่อม และไม่ได้ทำให้โรคต้นเหตุหายไป
ควรพูดตรง ๆ เรื่องเป้าหมาย หัตถการกลุ่มวินิจฉัยช่วยระบุว่าโครงสร้างใดเป็นต้นตอ เพื่อให้การรักษาขั้นต่อไปตรงจุด ส่วนหัตถการกลุ่มรักษามุ่งลดอาการปวดในช่วงหนึ่ง ซึ่งเปิดโอกาสให้ทำกายภาพบำบัดและออกกำลังกายได้มากขึ้น
- ผลการบรรเทาปวดและระยะเวลาที่อยู่ได้แตกต่างกันในแต่ละคน
- หัตถการหลายชนิดไม่ได้ให้ผลถาวร เช่น เส้นประสาทที่ถูกจี้สามารถงอกกลับได้ตามเวลา
- หัตถการเป็นส่วนหนึ่งของแผนการดูแล ร่วมกับกายภาพบำบัด การขยับร่างกาย และยาเมื่อเหมาะสม ไม่ใช่คำตอบเดียว
แนวเวชปฏิบัติใน BMJ ปี 2025 มีคำแนะนำไม่สนับสนุนหัตถการกระดูกสันหลังหลายชนิดสำหรับปวดเรื้อรังที่ไม่ใช่มะเร็ง ขณะที่บางแนวทางยังเห็นบทบาทในผู้ป่วยที่คัดเลือกอย่างเหมาะสม นี่คือเหตุผลที่เรายืนยันต้นตอของอาการก่อน และตกลงกับคุณตั้งแต่แรกว่าจะวัดผลด้วยอะไร
กลับบ้านได้ในวันเดียว
หัตถการส่วนใหญ่ทำผ่านเข็ม ไม่มีแผลผ่าตัดขนาดใหญ่ และโดยทั่วไปไม่ต้องนอนค้างคืน ผู้รับบริการส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียวพร้อมคำแนะนำการดูแลตัวเอง การฟื้นตัวแตกต่างกันในแต่ละคน รายละเอียดเรื่องความเสี่ยงและการพักฟื้นอ่านได้ที่บทความความปลอดภัยและการพักฟื้นหลังหัตถการระงับปวด
ใครเหมาะกับการรักษาอาการปวดด้วยหัตถการ
แนวทางนี้มักถูกพิจารณาเมื่ออาการปวดยังคงอยู่แม้พัก กินยา และทำกายภาพบำบัดแล้ว สถานการณ์ที่พบบ่อย ได้แก่
- ปวดต่อเนื่องหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน แม้ดูแลเบื้องต้นครบแล้ว
- อาการปวดรบกวนการนอน การทำงาน หรือการเคลื่อนไหว
- ต้องการรู้ต้นตอของอาการก่อนตัดสินใจขั้นที่ใหญ่กว่า
- ไม่ต้องการผ่าตัด ไม่เหมาะกับการผ่าตัด หรือกำลังชั่งน้ำหนักระหว่างการผ่าตัดกับทางเลือกอื่น
ความเหมาะสมขึ้นกับการวินิจฉัย ภาพถ่ายทางรังสี และสุขภาพโดยรวม ตัวอย่างเช่น แนวทางของสถาบัน NICE แห่งสหราชอาณาจักร ให้พิจารณาจี้เส้นประสาทด้วยคลื่นวิทยุเฉพาะเมื่อการฉีดยาวินิจฉัยเส้นประสาทให้ผลบวกแล้ว การประเมินจึงต้องมาก่อนเสมอ
การพบแพทย์ครั้งแรกเป็นอย่างไร
แพทย์จะทบทวนประวัติและภาพถ่ายทางรังสีที่มีอยู่ ตรวจร่างกาย แล้วคุยว่าทางเลือกใดอาจเหมาะกับคุณ เพราะหัตถการบางชนิดใช้วินิจฉัยและบางชนิดใช้รักษา แผนจึงมักวางเป็นขั้น เริ่มจากทางเลือกที่รุกล้ำน้อยที่สุดที่สมเหตุสมผล แล้วทบทวนว่าร่างกายตอบสนองอย่างไร
เมื่อไรต้องรีบพบแพทย์
ให้ไปห้องฉุกเฉิน ไม่ใช่รอนัดคลินิก หากปวดร่วมกับอาการต่อไปนี้
- แขนหรือขาอ่อนแรงขึ้นใหม่หรือเป็นมากขึ้น
- กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้
- ชารอบก้นและฝีเย็บ
- มีไข้ร่วมกับปวดหลัง
- ปวดรุนแรงหลังล้มหรืออุบัติเหตุรุนแรง
- น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
เมื่อไรแพทย์อาจแนะนำว่าไม่ควรทำหัตถการ
แพทย์ของเราอาจแนะนำให้งดหรือเลื่อนหัตถการ เมื่อ
- ยังไม่ได้ปรับยาต้านการแข็งตัวของเลือดอย่างปลอดภัยร่วมกับแพทย์ผู้สั่งยา
- มีการติดเชื้อ ทั้งในร่างกายหรือที่ผิวหนังตรงตำแหน่งที่จะแทงเข็ม
- ตั้งครรภ์ สำหรับหัตถการที่ใช้เอกซเรย์นำทาง
- เบาหวานยังควบคุมได้ไม่ดี สำหรับหัตถการที่ใช้ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์
- ยังยืนยันต้นตอของอาการปวดไม่ได้
- ความคาดหวังเกินกว่าที่หัตถการจะทำได้ เช่น หวังว่าฉีดครั้งเดียวแล้วจะไม่ปวดอีกเลย
แพทย์จะอธิบายเหตุผลและเสนอทางเลือกอื่นที่ทำได้
มุมมองแพทย์
ที่คลินิกของเรา ก่อนเสนอหัตถการใด เราถามสามข้อ ข้อแรก ต้นตอของอาการยืนยันได้แล้วหรือยัง ซึ่งรวมถึงการเทียบภาพ MRI กับการตรวจร่างกาย เพราะความผิดปกติในภาพไม่ได้เป็นต้นเหตุเสมอไป ข้อสอง ได้ลองดูแลขั้นพื้นฐานอย่างกายภาพบำบัดอย่างเหมาะสมแล้วหรือยัง ข้อสาม ยาที่ใช้อยู่ โดยเฉพาะยาต้านการแข็งตัวของเลือด จัดการได้อย่างปลอดภัยหรือไม่ ถ้าข้อใดยังไม่ชัด เราเลื่อนหัตถการออกไปก่อนและบอกเหตุผลตรง ๆ เมื่อพร้อมแล้ว ทุกหัตถการต้องมีเป้าหมายที่วัดได้ร่วมกัน เช่น นอนได้ตลอดคืน หรือกลับไปทำกายภาพบำบัดได้เต็มโปรแกรม
ตัวอย่างสมมติ
ตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่ผู้ป่วยจริง: ผู้รับบริการคนหนึ่งปวดคอร้าวลงสะบักมาหลายเดือน กินยาและทำกายภาพบำบัดแล้วดีขึ้นเพียงบางส่วน แพทย์เวชศาสตร์ความปวดทบทวนภาพ MRI และตรวจร่างกาย สงสัยข้อต่อฟาเซ็ตระดับคอ จึงเสนอฉีดยาวินิจฉัยเส้นประสาทก่อน ผลคืออาการปวดลดลงชัดเจนในช่วงที่ยาชาออกฤทธิ์ แพทย์จึงคุยเรื่องการจี้เส้นประสาทด้วยคลื่นวิทยุเป็นขั้นต่อไป ควบคู่กับการทำกายภาพบำบัดต่อเนื่อง
ขั้นตอนต่อไป
1. ส่งผลเอกซเรย์หรือผล MRI พร้อมประวัติอาการปวดสั้น ๆ
2. แพทย์เวชศาสตร์ความปวดของเราทบทวนข้อมูล โดยปรึกษาแพทย์รังสีร่วมรักษาเมื่อเกี่ยวข้อง
3. คุณได้รับแผนการรักษาและใบเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษร
4. หากหัตถการเหมาะสม จะนัดวันทำ และผู้รับบริการส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียว
5. ติดตามผลว่าอาการปวดและการใช้ชีวิตประจำวันเปลี่ยนไปอย่างไร
คลินิกอยู่ที่ ชั้น 2 ห้อง 214, อาคารยูไนเต็ด เซ็นเตอร์ เลขที่ 323 ถนนสีลม แขวงสีลม เขตบางรัก กรุงเทพมหานคร 10500 เดินจาก BTS ศาลาแดงประมาณ 5 นาที เปิดทุกวัน 11:00–20:00 น. ดูรายการหัตถการทั้งหมดได้ที่หน้าบริการรักษาอาการปวดเรื้อรัง
เริ่มต้นได้โดยส่งผลเอกซเรย์หรือผล MRI พร้อมประวัติสั้น ๆ ให้แพทย์ประเมินทาง LINE
คำถามที่พบบ่อย
หัตถการระงับปวดเหมือนการผ่าตัดไหม
ไม่เหมือน หัตถการเหล่านี้ทำผ่านเข็มภายใต้ภาพนำทาง ไม่มีการเปิดแผลผ่าตัด และผู้รับบริการส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียว การผ่าตัดยังเป็นทางเลือกที่ต้องพิจารณาในบางภาวะ เช่น เส้นประสาทถูกกดทับจนอ่อนแรงมากขึ้น แพทย์จะบอกตรง ๆ หากการส่งต่อศัลยแพทย์เหมาะกว่า
ฉีดครั้งเดียวจะหายปวดเลยไหม
ส่วนใหญ่ไม่ใช่ ผลการบรรเทาปวดและระยะเวลาที่อยู่ได้แตกต่างกันในแต่ละคน หลายคนได้ประโยชน์มากที่สุดเมื่อใช้หัตถการร่วมกับกายภาพบำบัดและการขยับร่างกายอย่างสม่ำเสมอ บางหัตถการอาจต้องทำซ้ำเมื่ออาการกลับมา ซึ่งแพทย์จะคุยกับคุณก่อนเสมอ
จะรู้ได้อย่างไรว่าควรทำหัตถการแบบไหน
แพทย์จะตัดสินหลังการประเมิน โดยดูจากประวัติ การตรวจร่างกาย และภาพถ่ายทางรังสี หัตถการบางชนิด เช่น การฉีดยาวินิจฉัยเส้นประสาท มีไว้เพื่อช่วยระบุต้นตอของอาการโดยเฉพาะ ผลที่ได้จะช่วยให้เลือกขั้นต่อไปได้ตรงจุดมากขึ้น
ระหว่างทำหัตถการเจ็บไหม ต้องดมยาสลบหรือเปล่า
หัตถการส่วนใหญ่ทำขณะรู้สึกตัว โดยฉีดยาชาเฉพาะที่ที่ผิวหนังก่อน จึงมักรู้สึกเพียงแรงกดหรือตึงช่วงสั้น ๆ ไม่ต้องดมยาสลบ แพทย์จะอธิบายวิธีดูแลความสบายระหว่างทำให้ฟังก่อนวันหัตถการ
พักฟื้นนานแค่ไหน เดินทางกลับบ้านหรือขึ้นเครื่องบินได้เมื่อไร
ผู้รับบริการส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียว อาจมีเจ็บตึงบริเวณที่แทงเข็มในช่วงแรก แพทย์จะให้คำแนะนำเป็นลายลักษณ์อักษรว่าควรงดขับรถ ออกกำลังกายหนัก หรือเดินทางไกลนานแค่ไหน ซึ่งกำหนดเป็นรายบุคคลตามหัตถการที่ทำ
ราคาเท่าไร เบิกประกันได้ไหม
ราคาเริ่มต้นมีตั้งแต่ 1,800 บาทสำหรับการฉีดยาจุดกดเจ็บ ไปจนถึงเริ่มต้น 170,000 บาทสำหรับบอลลูนขยายพังผืดโพรงประสาท ค่าปรึกษาแพทย์ยืนยันเมื่อคุณนัดหมาย ส่วนค่าภาพถ่ายทางรังสีแจ้งหลังแพทย์ประเมิน คุณจะได้รับใบเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนทำทุกครั้ง และเราเตรียมรายงานแพทย์กับใบเสร็จแยกรายการให้คุณใช้ยื่นเบิกประกันเอง
แหล่งอ้างอิง
- Patel K, Chopra P, Martinez S, Upadhyayula S. Epidural Steroid Injections. StatPearls, StatPearls Publishing / NCBI Bookshelf, ปรับปรุง 8 มิ.ย. 2024.
- Piraccini E, Munakomi S, Chang KV. Stellate Ganglion Blocks. StatPearls, StatPearls Publishing / NCBI Bookshelf, ปรับปรุง 13 ส.ค. 2023.
- Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management (NG59). National Institute for Health and Care Excellence (NICE), 2016 ปรับปรุง 2020.
- Busse JW, et al. Commonly used interventional procedures for non-cancer chronic spine pain: a clinical practice guideline. BMJ, 2025.
หมายเหตุทางการแพทย์
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือรักษาโดยแพทย์ หากมีอาการรุนแรง อาการเปลี่ยนเร็ว หรือมีภาวะฉุกเฉิน ควรพบแพทย์ทันที
ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเข้ารับบริการ
อยากรู้ว่าแผนดูแลแบบไหนเหมาะกับคุณ?
ส่งรายละเอียดอาการ ประวัติสุขภาพ ยาหรือหัตถการที่เคยทำ และเป้าหมายที่ต้องการ ทีมงานจะช่วยนัดหมายเพื่อประเมินกับแพทย์
ปรึกษาอาการกับ YOUNIFY Clinic