
อาการ
ปวดหลังเรื้อรัง ปวดคอเรื้อรัง รักษาที่ไหนดี? เริ่มจากรู้ก่อนว่าอาการของคุณอยู่โซนไหน
อาการปวดหลังและปวดคอที่เป็นนานเกิน 12 สัปดาห์ ส่วนใหญ่ดูแลได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แนวทางคือไล่จากปรับพฤติกรรมและกายภาพบำบัด ไปหายา แล้วจึงเป็นหัตถการเข็มนำภาพที่ทำโดยทีมแพทย์ด้านเวชศาสตร์การระงับปวด โดยเก็บการผ่าตัดไว้เป็นทางเลือกท้าย ๆ สำหรับผู้ที่มีข้อบ่งชี้ชัดเจน
สรุปสำคัญ
ตรวจทานโดย ทีมแพทย์ YOUNIFY Clinic · อายุรศาสตร์และเวชศาสตร์เฉพาะทาง · อัปเดต 14 สิงหาคม 2569 · 10 นาที
- ปวดหลังเรื้อรัง ปวดคอเรื้อรัง รักษาที่ไหน ตอบสั้น ๆ ก่อนว่า อาการปวดหลังและปวดคอที่เป็นนานเกิน 12 สัปดาห์ส่วนใหญ่ดูแลได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แนวทางคือไล่จากปรับพฤติกรรมและกายภาพบำบัด ไปหายา แล้วจึงเป็นหัตถการเข็มนำภาพที่ทำโดยทีมแพทย์ด้านเวชศาสตร์การระงับปวด โดยเก็บการผ่าตัดไว้เป็นทางเลือกท้าย ๆ สำหรับผู้ที่มีข้อบ่งชี้ชัดเจน
- หน้านี้เป็นหน้านำทาง ไม่ใช่บทความเชิงลึก หน้าที่ของมันคือช่วยให้คุณแยกได้ว่าอาการของคุณอยู่โซนหลังหรือโซนคอ รู้ว่าอาการแบบไหนต้องไปพบแพทย์ทันที และรู้ว่าควรอ่านบทความไหนต่อ ดูรายการทั้งหมดที่ อ่านต่อตามคำถามที่คุณมี
- ← กลับไปที่ ดูอาการทั้งหมด (Conditions)
01
อาการแบบไหนที่เข้าข่าย
โซนหลัง — ปวดหลัง ปวดเอว
- ปวดหลังส่วนล่างเรื้อรัง ปวดตื้อ ๆ ตึง ๆ เป็น ๆ หาย ๆ มาหลายเดือน
- ปวดร้าวลงขา ปวดจากหลังหรือสะโพกลามลงต้นขา น่อง หรือถึงเท้า บางคนเรียกว่าปวดสลักเพชร
- ชาหรือเสียว ตามแนวขาข้างใดข้างหนึ่ง บางครั้งรู้สึกเหมือนไฟช็อตเวลาไอหรือจาม
- ปวดตอนนั่งนาน นั่งประชุมหรือนั่งขับรถได้ไม่นานก็ต้องลุกยืด
- ปวดตอนยกของ ปวดขึ้นมาทันทีตอนยกของหนักหรือก้มยกผิดท่า แล้วค้างอยู่หลายวัน
- ปวดหรือชาขาเวลายืนและเดินนาน ๆ แล้วดีขึ้นเมื่อนั่งพักหรือก้มตัวไปข้างหน้า
- แอ่นหลังหรือบิดตัวแล้วปวด ซึ่งมักชี้ไปที่ข้อต่อด้านหลังของกระดูกสันหลัง
โซนคอ — ปวดคอ บ่า ไหล่
- ปวดคอเรื้อรัง ปวดต้นคอหรือบ่า ตึงค้าง หันคอได้ไม่สุด
- ปวดร้าวลงแขน ปวดจากคอลามลงสะบัก ต้นแขน ปลายแขน หรือถึงนิ้วมือ
- ชาปลายมือ ชาหรือซ่าที่นิ้ว จับของแล้วรู้สึกไม่ถนัดเหมือนเดิม
- ออฟฟิศซินโดรม ปวดคอ บ่า สะบัก จากการนั่งหน้าจอนาน ก้มมองมือถือ และท่าทางค้างซ้ำ ๆ
- ปวดมากขึ้นตอนบ่ายและช่วงงานหนัก แล้วทุเลาลงในวันหยุด
- ปวดหัวจากต้นคอ ปวดตื้อจากท้ายทอยขึ้นไปด้านบน มักมาพร้อมคอตึง
อาการทั้งสองโซนอาจเกิดร่วมกันได้ในคนเดียว โดยเฉพาะผู้ที่นั่งทำงานนานและมีท่าทางค้างซ้ำ ๆ

02
สาเหตุที่พบบ่อย
โครงสร้างที่เป็นต้นตอของทั้งสองโซนคล้ายกัน เพราะกระดูกสันหลังทั้งสองระดับมีองค์ประกอบเดียวกัน
- กล้ามเนื้อและเอ็นที่ตึงล้าสะสม จากท่าทางค้างนาน การใช้งานซ้ำ ๆ หรือความเครียด
- ข้อต่อฟาเซต (facet joint) ข้อต่อเล็ก ๆ ด้านหลังกระดูกสันหลังที่เสื่อมและอักเสบ มักปวดเวลาแอ่นหลังหรือบิดตัว และเป็นต้นตอที่ตอบสนองต่อหัตถการเข็มนำภาพได้ดีในรายที่คัดเลือกมาเหมาะสม
- หมอนรองกระดูกเสื่อมหรือปลิ้น ทั้งระดับเอวและระดับคอ เมื่อกดเบียดรากประสาทจะทำให้ปวดร้าว ชา หรืออ่อนแรงตามแนวเส้นประสาทนั้น
- โพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ พบบ่อยขึ้นตามอายุ มักปวดหรือชาขาเวลายืนเดินนานแล้วดีขึ้นเมื่อนั่ง
- จุดกดเจ็บในกล้ามเนื้อ (trigger point) ก้อนตึงที่กดแล้วปวดร้าวไปที่อื่น พบบ่อยในกลุ่มออฟฟิศซินโดรม
03
ทางเลือกการดูแล — จากเบาไปหนัก
หลักเดียวกันใช้ได้ทั้งสองโซน คือเริ่มจากวิธีที่รบกวนร่างกายน้อยที่สุดก่อน แล้วขยับขึ้นเมื่ออาการยังรบกวนชีวิตจริง
| ขั้น | ทำอะไร | เหมาะกับใคร | ข้อจำกัดที่ควรรู้ |
|---|---|---|---|
| 1. ปรับพฤติกรรมและท่าทาง | จัดโต๊ะทำงานและระดับจอ พักยืดเป็นช่วง ๆ ปรับวิธียกของ คงการเคลื่อนไหวไว้แทนการนอนนิ่ง | ทุกคน เป็นฐานของทุกทางเลือก | ต้องทำต่อเนื่อง อาการมักกลับมาเมื่อกลับไปใช้ท่าเดิม |
| 2. กายภาพบำบัดและการออกกำลังกาย | ฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวหรือกล้ามเนื้อคอ–บ่า ปรับสมดุลท่าทางและความยืดหยุ่น | อาการเรื้อรังที่ยังไม่มีสัญญาณอันตราย | ใช้เวลาหลายสัปดาห์ ต้องทำสม่ำเสมอจึงเห็นผล |
| 3. ยา | ยาบรรเทาปวดหรือลดการอักเสบตามที่ทีมแพทย์พิจารณา (ชื่อสามัญเสมอ) | ช่วงที่อาการกำเริบ หรือเพื่อเปิดโอกาสให้ทำกายภาพได้ | จัดการอาการ ไม่ได้แก้ต้นตอ · ต้องระวังในผู้มีโรคกระเพาะ ไต หรือหัวใจ |
| 4. หัตถการเข็มนำภาพ | ดูรายการด้านล่าง ทั้งหมดใช้ภาพนำทาง เข็มอย่างเดียว ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล | ผู้ที่ดูแลขั้น 1–3 ครบแล้วยังปวดจนกระทบชีวิต และระบุต้นตอได้ค่อนข้างชัด | เป็นการบรรเทาอาการ ไม่ได้ย้อนความเสื่อมของโครงสร้าง · บางหัตถการอาจต้องทำซ้ำเมื่ออาการกลับมา · ระดับการตอบสนองต่างกันในแต่ละบุคคล |
| 5. การผ่าตัด | พิจารณาเป็นทางเลือกท้าย ๆ | ผู้ที่มีข้อบ่งชี้ชัดเจน เช่น เส้นประสาทถูกกดเบียดจนอ่อนแรงมากขึ้น หรืออาการรุนแรงที่ไม่ตอบสนองต่อการดูแลอื่น | ระยะพักฟื้นนานกว่าและมีความเสี่ยงของการผ่าตัดที่ต้องชั่งน้ำหนักเป็นรายบุคคล |
04
หัตถการเข็มนำภาพที่ทำจริงที่คลินิก
หัตถการทั้งหมดต่อไปนี้ทำโดยทีมแพทย์ด้านเวชศาสตร์การระงับปวด ใช้ภาพนำทาง (เอกซเรย์หรืออัลตราซาวด์) เพื่อวางเข็มให้ตรงตำแหน่ง ใช้เข็มอย่างเดียว ไม่มีแผลผ่าตัด ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล และโดยทั่วไปกลับบ้านได้ในวันเดียว ใช้เครื่องมือที่ได้รับการรับรองมาตรฐานสากล
- การฉีดยาชาวินิจฉัยที่เส้นประสาทเมเดียลแบรนช์ (diagnostic medial branch block) คือการฉีดยาชาปริมาณน้อยที่เส้นประสาทซึ่งรับความรู้สึกจากข้อต่อฟาเซต เพื่อ *ยืนยัน* ว่าข้อต่อนั้นคือต้นตอของอาการจริงหรือไม่ ก่อนตัดสินใจทำขั้นถัดไป
- การจี้เส้นประสาทเมเดียลแบรนช์ด้วยคลื่นวิทยุ (medial branch radiofrequency ablation, RFA) ใช้ความร้อนจากคลื่นวิทยุลดการส่งสัญญาณปวดจากข้อต่อฟาเซต พิจารณาในผู้ที่ตอบสนองดีต่อการฉีดวินิจฉัยมาก่อน
- การฉีดยาเข้าข้อฟาเซต (facet joint injection) ฉีดสเตียรอยด์ เกล็ดเลือดเข้มข้น (PRP) หรือสารกระตุ้นการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ (prolotherapy) เข้าข้อโดยตรง ทางเลือกของสารที่ใช้พิจารณาเป็นรายบุคคลตามข้อบ่งชี้
- การฉีดยาเข้าช่องเหนือไขสันหลังระดับคอ (cervical epidural steroid injection) ใช้กับอาการปวดคอร้าวลงแขนจากรากประสาทที่อักเสบ ช่วยลดการอักเสบรอบเส้นประสาทเพื่อให้ทำกายภาพต่อได้
- การฉีดยาที่รากประสาทคอแบบเลือกตำแหน่ง (selective cervical nerve root injection) ฉีดเจาะจงที่รากประสาทเส้นที่สงสัย ใช้ได้ทั้งเพื่อบรรเทาอาการและเพื่อช่วยระบุว่ารากประสาทเส้นใดเป็นต้นตอ
- การฉีดยาที่จุดกดเจ็บ (trigger point injection) ใช้กับก้อนตึงในกล้ามเนื้อคอ บ่า หรือหลังที่กดแล้วปวดร้าว มักใช้ร่วมกับกายภาพบำบัด ไม่ใช่ใช้เดี่ยว ๆ
หัตถการทั้งหมดมุ่ง ช่วยบรรเทาอาการและเปิดโอกาสให้ฟื้นฟูได้ ไม่ได้ทำให้ความเสื่อมของโครงสร้างหายไป ทีมแพทย์จะอธิบายความเสี่ยงเฉพาะรายและสิ่งที่คาดหวังได้ก่อนทำทุกครั้ง

05
การประเมินที่คลินิกเป็นอย่างไร
- ซักประวัติอย่างละเอียด ตำแหน่งที่ปวด แนวการร้าว ท่าที่กระตุ้นและท่าที่บรรเทา ผลกระทบต่อการนอนและการทำงาน และสิ่งที่เคยรักษามาแล้ว
- ตรวจร่างกายทางระบบประสาทและกล้ามเนื้อ ดูกำลังกล้ามเนื้อ การรับความรู้สึก รีเฟล็กซ์ พิสัยการเคลื่อนไหว และการทดสอบที่ช่วยแยกว่าอาการมาจากข้อต่อ หมอนรอง หรือกล้ามเนื้อ
- ภาพถ่ายทางรังสีตามความจำเป็น ไม่ใช่ทุกคนต้องทำ MRI และภาพที่ผิดปกติก็ไม่ได้แปลว่านั่นคือต้นตอเสมอไป ต้องอ่านคู่กับอาการจริง
- วางแผนแบบขั้นบันไดร่วมกัน ถ้ายังมีขั้นที่รบกวนน้อยกว่าที่ยังไม่ได้ลองเต็มที่ ทีมแพทย์จะบอกตรง ๆ ก่อนพิจารณาหัตถการ
06
เมื่อไหร่ที่ต้องพบแพทย์ทันที (สัญญาณอันตราย)
อาการปวดหลังและปวดคอส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่สัญญาณต่อไปนี้ ไม่ควรรอดูอาการ ให้ไปพบแพทย์หรือห้องฉุกเฉินทันที
- อ่อนแรงชัดเจน ที่ขาหรือแขน โดยเฉพาะที่เป็นมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือเดินเซ ทรงตัวแย่ลง มือทำงานละเอียดไม่ได้เหมือนเดิม
- ชาบริเวณก้น ฝีเย็บ และอวัยวะเพศ (ชาแบบนั่งบนอาน)
- ควบคุมปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ หรือถ่ายปัสสาวะลำบากผิดปกติ
- มีไข้ร่วมกับปวดหลังหรือปวดคอ โดยเฉพาะหากมีประวัติติดเชื้อ ใช้ยากดภูมิคุ้มกัน หรือเพิ่งได้รับการฉีดยาบริเวณกระดูกสันหลัง
- น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือปวดรุนแรงตอนกลางคืนจนตื่น
- มีประวัติมะเร็ง ร่วมกับอาการปวดหลังหรือปวดคอที่เพิ่งเกิดขึ้นใหม่หรือเปลี่ยนลักษณะไป
- ปวดหลังหรือปวดคอหลังอุบัติเหตุ เช่น รถชน หกล้ม หรือตกจากที่สูง
กลุ่มอาการชารอบก้นร่วมกับควบคุมการขับถ่ายลำบาก อาจบ่งชี้ภาวะกดทับกลุ่มเส้นประสาทส่วนปลาย (cauda equina) ซึ่งต้องได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน
<a id="อ่านต่อ"></a>
07
อ่านต่อตามคำถามที่คุณมี
ถ้าอาการอยู่ที่หลัง
- "อยากเห็นภาพรวมการรักษาปวดหลังทั้งหมดก่อน" → ปวดหลังเรื้อรัง ปวดร้าวลงขา รักษายังไงดี · บทความหลักของโซนหลัง ไล่ตั้งแต่สาเหตุจนถึงทางเลือกทุกระดับ
- "ปวดร้าวลงขาแบบนี้ใช่สลักเพชรจมไหม" → ปวดร้าวลงขา (sciatica) รักษาอย่างไร · อธิบายลักษณะอาการ สาเหตุ และแนวทางดูแล
- "หมอบอกว่าหมอนรองกระดูกทับเส้น ต้องผ่าตัดไหม" → หมอนรองกระดูกสันหลังส่วนเอวปลิ้น · อาการ การวินิจฉัย และเมื่อไหร่ที่ต้องพิจารณาผ่าตัด
- "การฉีดยาเข้าโพรงกระดูกสันหลังคืออะไร ทำแล้วเป็นยังไง" → การฉีดยาเข้าโพรงกระดูกสันหลังสำหรับปวดหลัง · ขั้นตอน ใครเหมาะ และสิ่งที่คาดหวังได้
- "ปวดหลังจากนั่งนานและยกของ ปรับอะไรได้บ้าง" → ปวดหลังส่วนล่างจากการยกของและนั่งนาน · ท่ายกของ การจัดโต๊ะ และท่าบริหารที่ทำตามได้
ถ้าอาการอยู่ที่คอ
- "อยากเห็นภาพรวมการรักษาปวดคอทั้งหมดก่อน" → ปวดคอเรื้อรัง รักษายังไงดี · บทความหลักของโซนคอ ไล่ตั้งแต่สาเหตุจนถึงทางเลือกทุกระดับ
- "ปวดคอแล้วร้าวลงแขน ชามือ คืออะไร" → ปวดคอร้าวลงแขน ชาแขน · สัญญาณของรากประสาทคอถูกกดเบียดและแนวทางดูแล
- "นั่งหน้าจอทั้งวันแล้วปวดคอ บ่า สะบัก" → ออฟฟิศซินโดรม ปวดคอ บ่า ไหล่ · วิธีปรับท่าทาง ท่ายืด และเส้นแบ่งว่าเมื่อไหร่ไม่ใช่แค่ออฟฟิศซินโดรม
- "หมอนรองกระดูกคอทับเส้นประสาทเป็นอย่างไร" → หมอนรองกระดูกคอทับเส้นประสาท · อาการ การวินิจฉัย และทางเลือกการรักษา
- "จี้เส้นประสาทรักษาปวดคอคืออะไร" → การจี้เส้นประสาทด้วยคลื่นวิทยุสำหรับปวดคอ · หลักการ ใครเหมาะ ขั้นตอน และผลที่คาดหวังได้
ถ้าคำถามคือเรื่องค่าใช้จ่าย
- "หัตถการพวกนี้ค่าใช้จ่ายเท่าไหร่" → ค่าใช้จ่ายการจี้เส้นประสาทและการฉีดยาเข้าโพรงกระดูกสันหลัง · รายละเอียดค่าใช้จ่ายและสิ่งที่รวมอยู่
- "อยากดูอาการอื่นที่คลินิกดูแล" → ดูอาการทั้งหมด (Conditions)
คำถามที่พบบ่อย
ปวดหลังหรือปวดคอเรื้อรัง ต้องทำ MRI ทุกคนไหม?
ไม่ทุกคน การส่งตรวจขึ้นกับอาการ ผลตรวจร่างกาย และสิ่งที่จะเปลี่ยนแผนการรักษา ที่สำคัญคือภาพที่พบความผิดปกติไม่ได้แปลว่าจุดนั้นคือต้นตอของอาการเสมอไป การอ่านภาพจึงต้องคู่กับอาการจริงเสมอ
หัตถการเข็มนำภาพต้องนอนโรงพยาบาลไหม?
ไม่ต้อง หัตถการเหล่านี้ใช้เข็มอย่างเดียวภายใต้ภาพนำทาง โดยทั่วไปผู้รับบริการสังเกตอาการช่วงสั้น ๆ แล้วกลับบ้านได้ในวันเดียว ทีมแพทย์จะให้คำแนะนำการดูแลตัวเองและการกลับไปทำกิจวัตร
ทำแล้วหายถาวรไหม?
หัตถการเหล่านี้ช่วยบรรเทาอาการและเปิดโอกาสให้ฟื้นฟูได้ ไม่ได้ย้อนความเสื่อมของโครงสร้าง ระยะเวลาที่อาการทุเลาแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และบางรายอาจต้องพิจารณาทำซ้ำเมื่ออาการกลับมา การทำกายภาพต่อเนื่องและปรับพฤติกรรมคือสิ่งที่ทำให้ผลอยู่ได้นานขึ้น
ทำไมต้องฉีดยาวินิจฉัยก่อนถึงจะจี้เส้นประสาทได้?
เพราะการฉีดวินิจฉัยช่วยยืนยันว่าข้อต่อฟาเซตเป็นต้นตอของอาการจริง ก่อนจะทำหัตถการที่ใหญ่กว่า ขั้นตอนนี้ช่วยลดโอกาสที่จะทำหัตถการซึ่งไม่ตรงกับต้นตอ
ปวดคอกับปวดหลังพร้อมกัน ต้องแยกรักษาไหม?
ไม่จำเป็นต้องแยกคนละครั้งเสมอไป การประเมินครั้งเดียวสามารถดูทั้งสองโซนได้ แต่แผนการรักษาจะแยกตามต้นตอของแต่ละโซน เพราะโครงสร้างที่เป็นต้นเหตุอาจไม่เหมือนกัน
บทความที่เกี่ยวข้อง
หมายเหตุทางการแพทย์
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือรักษาโดยแพทย์ หากมีอาการรุนแรง อาการเปลี่ยนเร็ว หรือมีภาวะฉุกเฉิน ควรพบแพทย์ทันที
ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเข้ารับบริการ
อยากรู้ว่าแผนดูแลแบบไหนเหมาะกับคุณ?
ส่งรายละเอียดอาการ ประวัติสุขภาพ ยาหรือหัตถการที่เคยทำ และเป้าหมายที่ต้องการ ทีมงานจะช่วยนัดหมายเพื่อประเมินกับแพทย์