ไหล่ติดคือปัญหาข้อฝืด แขนยกได้ไม่สุดแม้มีคนช่วยยกให้ ส่วนเอ็นหัวไหล่ฉีก (rotator cuff tear) คือปัญหาแรง แขนมักขยับได้เมื่อมีคนช่วยยก แต่ยกเองได้ลำบาก ที่ YOUNIFY Clinic คลินิกแพทย์บูรณาการและเวลเนส (Healthy Aging & Wellness Center) ย่านสีลม กรุงเทพฯ การตรวจร่างกายโดยแพทย์ ร่วมกับอัลตราซาวด์หรือ MRI ในบางราย ช่วยยืนยันว่าเป็นภาวะใด
สารบัญ
สรุปสำคัญ
- ไหล่ติดเป็นปัญหาความฝืดของเยื่อหุ้มข้อไหล่ ขยับได้น้อยลงทั้งตอนยกเองและตอนมีคนช่วยยก
- เอ็นหัวไหล่ฉีกเป็นปัญหาของเอ็นและกล้ามเนื้อรอบไหล่ อาการเด่นคือไม่มีแรง ส่วนการขยับแบบมีคนช่วยมักยังทำได้ค่อนข้างดี
- สองภาวะนี้เกิดร่วมกันได้ แพทย์จึงตรวจร่างกายก่อน และส่งตรวจภาพเมื่อผลจะเปลี่ยนแผนการรักษา
- ไหล่ติดส่วนใหญ่ดูแลได้โดยไม่ผ่าตัด ส่วนเอ็นหัวไหล่ฉีกบางแบบต้องได้รับการประเมินโดยศัลยแพทย์กระดูกและข้อ และเราส่งต่อเมื่อการผ่าตัดคือทางที่เหมาะ
ไหล่ติดกับเอ็นหัวไหล่ฉีก ต่างกันอย่างไร
ไหล่ติดเป็นปัญหาของเยื่อหุ้มข้อที่หนาและหดตัวจนข้อฝืด ส่วนเอ็นหัวไหล่ฉีกเป็นปัญหาของเอ็นที่ใช้ยกและหมุนแขน ทั้งสองทำให้ปวดไหล่เรื้อรังได้เหมือนกัน แต่เป็นคนละปัญหาและมีทางรักษาต่างกัน
ไหล่ติด (frozen shoulder หรือ adhesive capsulitis) เกิดจากเยื่อหุ้มข้อไหล่ (joint capsule) ซึ่งเป็นถุงเนื้อเยื่อที่ห่อหุ้มข้อไว้ เกิดการอักเสบ หนาตัว และหดรัด ข้อไหล่จึงขยับได้ไม่สุดในเกือบทุกทิศทาง แม้จะมีคนอื่นช่วยขยับแขนให้ก็ตาม อาการมักค่อย ๆ เป็นมากขึ้น และมักปวดมากตอนกลางคืน
เอ็นหัวไหล่ฉีก คือการฉีกขาดของเอ็นกลุ่มโรเทเตอร์คัฟ (rotator cuff) ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อสี่มัดและเอ็นที่หุ้มรอบหัวกระดูกต้นแขน ทำหน้าที่ยึดข้อให้มั่นคงและช่วยยกแขน เมื่อเอ็นฉีกหรือเสื่อมมาก อาการหลักคือแขนไม่มีแรงและปวดเมื่อทำบางท่า ขณะที่การขยับแบบมีคนช่วยมักยังทำได้ค่อนข้างดี
แยกอาการ "ฝืด" กับ "ไม่มีแรง" ได้อย่างไร
วิธีสังเกตที่ใช้ได้จริงที่สุดคือ เทียบการยกแขนเอง กับการให้คนอื่นช่วยยกแขนที่ปล่อยสบาย ๆ หากยกไม่ขึ้นทั้งสองแบบ มักชี้ไปทางไหล่ติด หากมีคนช่วยแล้วยกได้สูง แต่ยกเองไม่ไหว มักชี้ไปทางเอ็นหัวไหล่ฉีก
- ไหล่ติด ความฝืดเด่นกว่า เมื่อมีคนค่อย ๆ ยกแขนให้ แขนก็ยังไปได้ไม่ไกล การขยับติดเกือบทุกทิศทาง โดยเฉพาะการหมุนแขนออกด้านนอกและการเอื้อมมือไปด้านหลัง
- เอ็นหัวไหล่ฉีก ความอ่อนแรงเด่นกว่า เมื่อมีคนช่วยยก แขนมักขยับได้ค่อนข้างอิสระ แต่เมื่อยกเองหรือพยายามค้างแขนไว้ จะรู้สึกไม่มีแรง ปวด หรือแขนตกลง
ภาพที่ช่วยให้จำง่ายคือ ไหล่ติดเหมือนประตูที่บานพับขึ้นสนิม ส่วนเอ็นหัวไหล่ฉีกเหมือนประตูที่มือจับหัก ข้อสังเกตนี้เป็นเพียงเบาะแส ไม่ใช่การวินิจฉัยด้วยตนเอง และไม่ควรฝืนดันแขนแรง ๆ เพื่อทดสอบ
อาการ การเริ่มต้น และการเคลื่อนไหว เทียบกันอย่างไร
อาการของสองภาวะนี้ต่างกันในหลายด้าน ตั้งแต่วิธีที่อาการเริ่ม ไปจนถึงทางเลือกในการดูแล ตารางนี้สรุปจุดที่แพทย์ใช้แยกโรคในห้องตรวจ
| ด้าน | ไหล่ติด | เอ็นหัวไหล่ฉีก |
|---|---|---|
| ส่วนที่มีปัญหา | เยื่อหุ้มข้อไหล่หนาและหดรัด | เอ็นและกล้ามเนื้อกลุ่มโรเทเตอร์คัฟ |
| การเริ่มต้น | ค่อยเป็นค่อยไป มักไม่มีสาเหตุชัด อาจเกิดหลังช่วงที่ไม่ได้ขยับแขน | อาจเกิดทันทีหลังล้ม ยกของหนัก หรือเอื้อมแขนกระชาก หรือค่อย ๆ เป็นจากความเสื่อมตามวัย |
| ลักษณะปวด | ปวดลึก ๆ ตื้อ ๆ มักเป็นมากตอนกลางคืน | มักปวดที่ต้นแขนด้านนอก เป็นมากเมื่อยกแขนเหนือศีรษะหรือยกของ ปวดตอนนอนทับได้ |
| ขยับเอง (active) | จำกัด | อาจจำกัดเพราะไม่มีแรง |
| มีคนช่วยขยับ (passive) | จำกัดเท่า ๆ กับตอนขยับเอง | มักยังทำได้ค่อนข้างดี |
| แรงของแขน | รู้สึกว่าข้อติด มากกว่าไม่มีแรง | ไม่มีแรงชัดเจน โดยเฉพาะตอนกางแขนออกด้านข้างหรือหมุนแขน |
| ปัจจัยที่พบร่วม | พบบ่อยขึ้นในผู้ที่เป็นเบาหวาน | ความเสื่อมตามวัย หรือการบาดเจ็บ |
| ทางดูแลขั้นแรก | บรรเทาปวด ฝึกขยับข้อ และให้เวลา | ฝึกความแข็งแรง ปรับกิจกรรม และประเมินขนาดของรอยฉีก |
| เมื่อใดพูดถึงการผ่าตัด | น้อยราย | บางราย เช่น เอ็นขาดทั้งเส้นจากการบาดเจ็บ ต้องได้รับการประเมินโดยศัลยแพทย์กระดูกและข้อ |
อ่านเพิ่มเกี่ยวกับระยะของไหล่ติดและการฟื้นตัว และสาเหตุอื่นของปวดไหล่เรื้อรังพร้อมอาการเตือน
ต้องทำอัลตราซาวด์หรือ MRI ไหม
ไม่จำเป็นทุกคน การตรวจร่างกายอย่างละเอียดมักชี้ไปทางใดทางหนึ่งได้ค่อนข้างชัด การตรวจภาพจะใช้เมื่ออาการไม่ชัด หรือเมื่อต้องรู้ขนาดของรอยฉีกเพื่อวางแผนการรักษา
อัลตราซาวด์ (ultrasound) ดูเอ็นขณะขยับแขนได้ และค่าใช้จ่ายน้อยกว่า ส่วน MRI ให้ภาพเอ็น กล้ามเนื้อ และเยื่อหุ้มข้อที่ละเอียดกว่า และมักใช้เมื่อกำลังพิจารณาการผ่าตัด ภาพเอกซเรย์ช่วยตัดสาเหตุอื่น เช่น ข้อเสื่อม ค่าตรวจภาพจะแจ้งหลังแพทย์ประเมินแล้ว ถ้าคุณมีผลตรวจเดิมอยู่แล้ว ส่งมาให้แพทย์ดูก่อนได้ เพื่อไม่ต้องตรวจซ้ำโดยไม่จำเป็น
ทางรักษาของสองภาวะต่างกันอย่างไร
ไหล่ติดมุ่งไปที่การคุมอาการปวดและค่อย ๆ คืนการเคลื่อนไหว ส่วนเอ็นหัวไหล่ฉีกมุ่งไปที่การฟื้นแรงของแขน และบางรายต้องพิจารณาการผ่าตัดซ่อมเอ็น การแยกให้ถูกตั้งแต่ต้นจึงช่วยไม่ให้เสียเวลาหลายเดือนไปกับทางที่ไม่ตรงปัญหา
ไหล่ติด: ให้เวลา ขยับข้อ และคุมอาการปวด
ไหล่ติดอาจใช้เวลาหลายเดือนถึงหลายปีกว่าจะดีขึ้น และอาการปวดกับความฝืดมักค่อย ๆ ลดลงในที่สุด แนวทางทั่วไปเริ่มจากการบรรเทาปวดและขยับเบา ๆ ต่อด้วยยาที่แรงขึ้นหรือการฉีดยาเมื่อจำเป็น แล้วจึงฝึกยืดและเสริมกำลังกับนักกายภาพบำบัด
ที่ YOUNIFY Clinic แพทย์เวชศาสตร์ความปวดของเราอาจพิจารณาการฉีดยาเข้าข้อไหล่ (intra-articular injection) ภายใต้ภาพนำทาง ในช่วงที่ปวดมากจนฝึกขยับไม่ได้ ราคาเริ่มต้น 15,000 บาท สำหรับผู้ที่ปวดและข้อฝืดต่อเนื่องแม้ดูแลขั้นพื้นฐานครบแล้ว รังสีแพทย์ร่วมรักษา (interventional radiologist) นพ.ธนกฤต มังคละไพบูลย์ อาจพูดคุยเรื่อง TAME (Transarterial Microembolization) การอุดหลอดเลือดขนาดเล็กที่ไหล่ ราคาเริ่มต้น 129,000 บาท ซึ่งเป็นทางเลือกที่หลักฐานยังอยู่ระหว่างการสะสม หัตถการทั้งสองไม่ได้แทนการฝึกขยับข้อ และผลที่ได้แตกต่างกันในแต่ละบุคคล ดูรายละเอียดที่หน้าบริการไหล่ติด
เอ็นหัวไหล่ฉีก: ฟื้นแรง ฟื้นฟู และบางรายต้องผ่าตัด
เอ็นหัวไหล่ฉีกจำนวนมาก โดยเฉพาะที่เกิดจากความเสื่อมตามวัย ดูแลได้ด้วยกายภาพบำบัด การปรับกิจกรรม และการคุมอาการปวด แต่บางรอยฉีกต้องได้รับการประเมินเพื่อผ่าตัดซ่อมเอ็น บทความทบทวนทางคลินิกใน NCBI Bookshelf ระบุว่า ในผู้ที่อายุต่ำกว่า 40 ปีซึ่งเอ็นขาดทั้งเส้น การผ่าตัดตามด้วยการฟื้นฟูเป็นแนวทางที่แนะนำโดยทั่วไป
การฉีดยาระงับปวดไม่ได้ซ่อมเอ็นที่ขาด เมื่อผลตรวจของเราชี้ว่ารอยฉีกอาจต้องผ่าตัดซ่อม เราจะบอกคุณตรง ๆ และส่งต่อไปพบศัลยแพทย์กระดูกและข้อ (orthopaedic surgeon) พร้อมผลตรวจร่างกายและภาพถ่ายทางรังสี เพื่อไม่ให้เสียเวลา
เมื่อใดควรพบแพทย์ทันที
ไปห้องฉุกเฉินหรือพบแพทย์โดยเร็ว หากมีอาการต่อไปนี้
- ปวดไหล่รุนแรงทันที หรือขยับแขนไม่ได้เลย โดยเฉพาะหลังล้มหรือบาดเจ็บ
- ไหล่หรือแขนผิดรูป หรือบวมมาก
- ชาหรือเป็นเหน็บที่ไม่หายไป หรือแขนไม่มีความรู้สึก
- แขนหรือไหล่ร้อนหรือเย็นผิดปกติเมื่อสัมผัส
- มีไข้หรือรู้สึกไม่สบายร่วมกับไหล่ปวดบวมแดงร้อน
- ปวดรุนแรงที่ไหล่ทั้งสองข้าง
- ปวดไหล่หรือแขนร่วมกับแน่นหน้าอก หายใจลำบาก หรือเหงื่อออกมาก ให้โทร 1669 ทันที เพราะอาจเป็นอาการของหัวใจ
เมื่อใดที่เราอาจแนะนำว่ายังไม่ควรทำหัตถการ
แพทย์อาจแนะนำให้เลื่อนหรือไม่ทำหัตถการในกรณีต่อไปนี้
- สงสัยเอ็นขาดทั้งเส้นที่ควรได้รับความเห็นจากศัลยแพทย์ก่อน เพราะการฉีดยาอาจทำให้เสียเวลา
- ยังยืนยันต้นตอของอาการปวดไม่ได้
- ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (anticoagulant) ที่ยังไม่ได้ปรับตามคำแนะนำของแพทย์ผู้สั่งยา
- มีการติดเชื้อที่ยังไม่ได้รักษา หรือผิวหนังติดเชื้อตรงตำแหน่งที่จะแทงเข็ม
- เบาหวานที่ยังคุมไม่ได้ ในกรณีที่จะใช้ยาสเตียรอยด์ (corticosteroid)
- ตั้งครรภ์ ในกรณีหัตถการที่ใช้เอกซเรย์นำทาง และการทำงานของไตที่ไม่เอื้อต่อการใช้สารทึบรังสีสำหรับ TAME
- ความคาดหวังที่หัตถการทำให้ไม่ได้ เช่น หวังให้การฉีดยาซ่อมเอ็นที่ขาด หรือคืนการเคลื่อนไหวเต็มที่โดยไม่ต้องฝึก
มุมมองแพทย์
ในคลินิกของเรา คำถามแรกคือ "เริ่มอย่างไร" ไม่ใช่ "ปวดแค่ไหน" ถ้ายกแขนไม่ขึ้นทันทีหลังล้มหรือยกของ เราประเมินเรื่องเอ็นขาดก่อนและไม่รอนาน เพราะบางรอยฉีกควรได้รับความเห็นศัลยแพทย์เร็ว ถ้าอาการค่อย ๆ เป็น เราทดสอบสองอย่าง คือแพทย์ยกแขนให้ แล้วให้คุณยกเองและค้างไว้ต้านแรงเบา ๆ ถ้าหมุนแขนออกด้านนอกไม่ได้แม้มีคนช่วย เรานึกถึงไหล่ติด ถ้าขยับได้เกือบสุดแต่แรงตก เรานึกถึงเอ็นหัวไหล่ฉีก (rotator cuff tear) และถ้ารอยฉีกดูมีนัยสำคัญ เราจะบอกตั้งแต่แรกและส่งต่อ แทนการฉีดยาที่ทำให้เสียเวลา
ตัวอย่างสมมติ
ตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่ผู้ป่วยจริง: พนักงานออฟฟิศคนหนึ่งปวดไหล่มาหลายสัปดาห์ จากนั้นเริ่มเอื้อมมือไปกระเป๋ากางเกงด้านหลังหรือติดตะขอเสื้อด้านหลังไม่ได้ เมื่อแพทย์ยกแขนให้ แขนหยุดเร็วในทุกทิศทาง แต่แรงในช่วงที่ขยับได้ยังปกติ ลักษณะนี้ชี้ไปทางไหล่ติด แผนจึงเน้นการคุมปวดและโปรแกรมฝึกขยับข้อแบบค่อยเป็นค่อยไป โดยพูดคุยเรื่องการฉีดยาเข้าข้อเป็นทางเลือกหนึ่ง
ขั้นตอนถัดไป
1. ส่งผลตรวจภาพที่มี (ผลเอกซเรย์ อัลตราซาวด์ หรือรายงาน MRI) พร้อมประวัติสั้น ๆ ว่าเริ่มปวดเมื่อไร มีล้มหรือยกของหนักไหม ปวดกลางคืนไหม ท่าไหนทำไม่ได้ เป็นเบาหวานหรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือไม่
2. แพทย์ตรวจทานข้อมูล และแจ้งว่าควรนัดตรวจร่างกายที่คลินิกหรือไม่ (ชั้น 2 ห้อง 214, อาคารยูไนเต็ด เซ็นเตอร์ เลขที่ 323 ถนนสีลม แขวงสีลม เขตบางรัก กรุงเทพมหานคร 10500 เดินจาก BTS ศาลาแดง 5 นาที เปิดทุกวัน 11:00–20:00 น.)
3. รับแผนการดูแลและใบเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษร
4. วันทำหัตถการหากเหมาะสม ผู้รับบริการส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียว หรือรับการส่งต่อไปพบศัลยแพทย์กระดูกและข้อ หากรอยฉีกอาจต้องผ่าตัด
5. ติดตามผล ปรับโปรแกรมฝึกขยับข้อ และประเมินซ้ำตามนัด
ส่งผลตรวจภาพและประวัติสั้น ๆ ให้แพทย์ประเมินเบื้องต้นได้ทาง LINE https://lin.ee/5MIGher
คำถามที่พบบ่อย
ไหล่ติดกับเอ็นหัวไหล่ฉีกเป็นพร้อมกันได้ไหม
ได้ ภาวะของไหล่เกิดร่วมกันได้ และความฝืดจากไหล่ติดอาจบังอาการอ่อนแรงจากเอ็นที่ฉีก ทำให้แยกได้ยากขึ้น การตรวจร่างกายโดยแพทย์ ร่วมกับการตรวจภาพในบางราย ช่วยแยกว่าอะไรเป็นตัวหลักของอาการ แผนการดูแลจึงตรงกับปัญหาจริงของคุณ
ต้องสแกนไหมจึงจะรู้ว่าเป็นอะไร
ไม่เสมอไป การตรวจร่างกายอย่างละเอียดมักชี้ไปทางใดทางหนึ่งได้ชัด อัลตราซาวด์หรือ MRI จะใช้เมื่ออาการไม่ชัด หรือเมื่อต้องรู้ขนาดของรอยฉีกเพื่อตัดสินใจเรื่องการผ่าตัด ถ้ามีผลตรวจเดิม ส่งมาให้แพทย์ดูก่อนได้
แบบไหนร้ายแรงกว่ากัน
ไม่มีแบบไหนร้ายแรงกว่าโดยตัวมันเอง เพราะเป็นคนละปัญหา สิ่งสำคัญคือการวินิจฉัยให้ถูก เอ็นที่ขาดทั้งเส้นจากการบาดเจ็บควรได้รับการประเมินเร็ว เพราะในบางราย การผ่าตัดซ่อมเอ็นได้ผลดีกว่าเมื่อไม่ปล่อยไว้นาน
ไหล่ติดหายเองได้ไหม
อาการมักค่อย ๆ ดีขึ้นในที่สุด แต่อาจใช้เวลาหลายเดือนถึงหลายปี ระหว่างนั้นการคุมปวดและการฝึกขยับข้ออย่างสม่ำเสมอช่วยให้ใช้ชีวิตประจำวันได้ง่ายขึ้น บางคนอาจยังมีข้อจำกัดการเคลื่อนไหวหลงเหลืออยู่ แพทย์จะช่วยวางแผนตามระยะของโรค
เอ็นหัวไหล่ฉีกต้องผ่าตัดทุกคนไหม
ไม่ใช่ทุกคน รอยฉีกจำนวนมาก โดยเฉพาะจากความเสื่อมตามวัย ดูแลได้ด้วยกายภาพบำบัดและการปรับกิจกรรม แต่บางรอยฉีก เช่น เอ็นขาดทั้งเส้นหลังบาดเจ็บในผู้ที่ยังใช้แขนมาก ต้องได้รับการประเมินโดยศัลยแพทย์กระดูกและข้อ และเราส่งต่อเมื่อการผ่าตัดคือทางที่เหมาะ
รักษาไหล่ติดราคาเท่าไร ประกันจ่ายไหม
การฉีดยาเข้าข้อไหล่ราคาเริ่มต้น 15,000 บาท ส่วน TAME ที่ไหล่ราคาเริ่มต้น 129,000 บาท ค่าตรวจภาพจะแจ้งหลังแพทย์ประเมิน ส่วนค่าปรึกษาแพทย์ยืนยันเมื่อคุณจองนัด คุณจะได้รับใบเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนตัดสินใจ เราเตรียมเอกสารทางการแพทย์ให้คุณนำไปเบิกกับประกันของคุณเอง ความคุ้มครองขึ้นกับกรมธรรม์ของแต่ละคน
แหล่งอ้างอิง
หมายเหตุทางการแพทย์
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือรักษาโดยแพทย์ หากมีอาการรุนแรง อาการเปลี่ยนเร็ว หรือมีภาวะฉุกเฉิน ควรพบแพทย์ทันที
ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเข้ารับบริการ
อยากรู้ว่าแผนดูแลแบบไหนเหมาะกับคุณ?
ส่งรายละเอียดอาการ ประวัติสุขภาพ ยาหรือหัตถการที่เคยทำ และเป้าหมายที่ต้องการ ทีมงานจะช่วยนัดหมายเพื่อประเมินกับแพทย์
ปรึกษาอาการกับ YOUNIFY Clinic