ไหล่ติด (frozen shoulder หรือ adhesive capsulitis) มักดำเนินผ่าน 3 ระยะที่คาบเกี่ยวกัน คือ ระยะปวด ระยะข้อติด และระยะฟื้นตัว อาการปวดและข้อติดมักค่อย ๆ ดีขึ้นเองในที่สุด แต่อาจใช้เวลาหลายเดือนถึงหลายปี ที่ YOUNIFY Clinic คลินิกแพทย์บูรณาการและเวลเนส (Healthy Aging & Wellness Center) ย่านสีลม กรุงเทพฯ การดูแลออกแบบมาเพื่อช่วยบรรเทาปวดและรักษาการเคลื่อนไหวของไหล่ไว้ระหว่างทาง
สารบัญ
สรุปสำคัญ
- ไหล่ติดเกิดจากเยื่อหุ้มข้อไหล่อักเสบ แล้วหนาตัว ตึง และหดรั้ง ทำให้ไหล่ขยับได้น้อยลงในทุกทิศทาง
- โรคมักผ่าน 3 ระยะที่คาบเกี่ยวกัน คือ ระยะปวด ระยะข้อติด และระยะฟื้นตัว ระยะเวลาของแต่ละระยะต่างกันมากในแต่ละคน
- อาการปวดและข้อติดมักหายไปเองในที่สุด แต่อาจใช้เวลาหลายเดือนถึงหลายปี และบางคนยังขยับได้ไม่สุดเล็กน้อย
- ไม่จำเป็นต้องรอเฉย ๆ ยาแก้ปวด กายภาพบำบัด และในผู้ป่วยที่เหมาะสม การฉีดยาหรือหัตถการนำวิถีด้วยภาพ อาจช่วยให้สบายขึ้นและขยับได้ดีขึ้น
- ต้องวินิจฉัยให้ชัดก่อน เพราะเอ็นหัวไหล่ฉีก (rotator cuff tear) ข้อไหล่เสื่อม หรืออาการปวดร้าวจากคอ อาจมีอาการคล้ายกัน
- ถ้าการเอื้อมไปคาดเข็มขัดนิรภัย ติดตะขอเสื้อชั้นใน หรือยกกระเป๋าขึ้นชั้นสูง เริ่มทำให้ไหล่ปวดและตึง คุณอาจกำลังเป็นไหล่ติด การที่ไหล่ค่อย ๆ ขยับไม่ได้โดยไม่มีสาเหตุชัดเจนอาจทำให้กังวลได้ ข่าวดีคือโรคนี้เป็นภาวะที่แพทย์เข้าใจค่อนข้างดี และมักดีขึ้นได้เมื่อเวลาผ่านไปพร้อมการดูแลที่เหมาะสม
ไหล่ติดคืออะไร
ไหล่ติดคือภาวะที่เยื่อหุ้มข้อไหล่อักเสบ แล้วตึงและหดรั้ง จนทำให้ปวดและขยับไหล่ได้น้อยลง เยื่อหุ้มข้อ (joint capsule) คือปลอกเนื้อเยื่อเกี่ยวพันที่ห่อหุ้มและปกป้องข้อไหล่ เมื่อเยื่อนี้หนาตัวและหดรั้ง ข้อไหล่จะเลื่อนไหลได้ไม่ปกติ ทั้งการเคลื่อนไหวและความสบายจึงได้รับผลกระทบ
ลักษณะสำคัญคือไหล่จะขยับได้น้อยลง ทั้งตอนยกแขนเองและตอนมีคนช่วยยกให้ ในภาษาแพทย์เรียกว่าการเคลื่อนไหวแบบ active และ passive ถูกจำกัดทั้งคู่ อาการ "ติดทุกทิศทาง" แบบนี้คือจุดที่ทำให้ไหล่ติดแตกต่างจากปัญหาไหล่อื่น ๆ หลายโรค
ใครมีโอกาสเป็นไหล่ติด
หลายครั้งไม่พบสาเหตุที่ชัดเจนว่าทำไมจึงเกิดไหล่ติด ข้อมูลของ NHS (ระบบบริการสุขภาพแห่งชาติของสหราชอาณาจักร) ระบุสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องไว้ 2 กลุ่ม
- เคยบาดเจ็บหรือผ่าตัด จนต้องงดขยับแขนตามปกติไปช่วงหนึ่ง
- เป็นเบาหวาน ซึ่งยังไม่ทราบแน่ชัดว่าเกี่ยวข้องกันอย่างไร ผู้ที่เป็นเบาหวานจึงควรตรวจติดตามเบาหวานตามนัดอย่างสม่ำเสมอ
ไหล่ติดไม่ได้แปลว่าคุณทำอะไรผิด และไม่ใช่ผลจากการ "ขี้เกียจขยับ" เพียงอย่างเดียว
ไหล่ติด มีกี่ระยะ แต่ละระยะมีอาการอย่างไร
ไหล่ติดมักมี 3 ระยะที่คาบเกี่ยวกัน คือ ระยะปวด (freezing) ระยะข้อติด (frozen) และระยะฟื้นตัว (thawing) ระยะเวลาของแต่ละระยะต่างกันมากในแต่ละคน จึงควรมองเป็นรูปแบบทั่วไป ไม่ใช่ตารางเวลาตายตัว
ระยะที่ 1: ระยะปวด (freezing stage)
อาการปวดค่อย ๆ เพิ่มขึ้น มักปวดมากตอนกลางคืน จนนอนตะแคงทับข้างที่ปวดได้ลำบาก ไหล่เริ่มขยับได้น้อยลง ระยะนี้อาจกินเวลาหลายเดือน เพราะความปวดนำหน้า การดูแลช่วงนี้จึงเน้นการคุมปวดและการขยับเบา ๆ เท่าที่ไม่ปวดเกินไป
ระยะที่ 2: ระยะข้อติด (frozen stage)
อาการปวดอาจเบาลงบ้าง แต่ความตึงกลายเป็นปัญหาหลัก กิจวัตรประจำวันอย่างการเอื้อมมือไปด้านหลัง หวีผม หรือใส่เสื้อแจ็กเก็ต ทำได้ยากขึ้นจริง ระยะนี้มักกินเวลาหลายเดือนเช่นกัน สิ่งสำคัญคือรักษาการเคลื่อนไหวไว้ให้มากที่สุดเท่าที่ร่างกายยอมให้
ระยะที่ 3: ระยะฟื้นตัว (thawing stage)
การเคลื่อนไหวค่อย ๆ กลับมา การฟื้นตัวนี้เป็นไปอย่างช้า ๆ อาจใช้เวลาหลายเดือนหรือนานกว่านั้น หลายคนกลับมาขยับได้เกือบเต็มที่ แต่บางคนยังรู้สึกว่าขยับได้ไม่สุดเล็กน้อย
| ระยะ | อาการเด่น | การนอน | จุดเน้นของการดูแล |
|---|---|---|---|
| 1. ระยะปวด (freezing) | ปวดตื้อลึกในไหล่ และเริ่มตึง | มักปวดกลางคืน | คุมปวด ขยับเบา ๆ และยืนยันการวินิจฉัย |
| 2. ระยะข้อติด (frozen) | ตึงทุกทิศทาง ความปวดอาจลดลง | มักดีกว่าระยะที่ 1 | รักษาการเคลื่อนไหว กายภาพบำบัด และพิจารณาฉีดยาในบางราย |
| 3. ระยะฟื้นตัว (thawing) | การเคลื่อนไหวค่อย ๆ กลับมา | มักดีขึ้นเรื่อย ๆ | ฟื้นพิสัยการเคลื่อนไหวและความแข็งแรง |
อาการที่พบบ่อย
- ปวดตื้อหรือปวดลึกในไหล่ บางครั้งร้าวลงต้นแขน
- ไหล่ตึงจนขยับได้น้อยลงในทุกทิศทาง
- ยกแขนเหนือศีรษะหรือเอื้อมไปด้านหลังได้ลำบาก
- ปวดกลางคืนจนรบกวนการนอน
- อาการค่อย ๆ เป็นมากขึ้น ไม่ได้เริ่มจากอุบัติเหตุครั้งเดียว
ไหล่ติด หายเองได้ไหม
ส่วนใหญ่ดีขึ้นได้เอง อาการปวดและข้อติดมักหายไปในที่สุด แต่อาจใช้เวลาหลายเดือนถึงหลายปี และบางคนยังขยับได้ไม่สุดเล็กน้อย ข้อมูลของ NHS ระบุว่าไหล่ติดอาจใช้เวลาเป็นเดือนหรือเป็นปีกว่าจะดีขึ้น แต่ความปวดและความตึงมักหายไปในที่สุด
อย่างไรก็ตาม การดูแลไม่ได้หมายถึงการนั่งรอเฉย ๆ เป้าหมายคือทำให้ช่วงเวลานี้สบายขึ้นและรักษาการเคลื่อนไหวไว้ แนวทางของ NHS เริ่มจากการเลี่ยงท่าที่ทำให้ปวดและใช้ยาแก้ปวด ต่อด้วยยาแก้ปวดที่แรงขึ้นหรือการฉีดยาสเตียรอยด์เมื่อจำเป็น แล้วจึงฟื้นการเคลื่อนไหวด้วยการบริหารที่บ้านและกายภาพบำบัด ซึ่งโดยทั่วไปใช้เวลาอย่างน้อย 6 สัปดาห์ ดูท่าบริหารที่ปลอดภัยได้ที่ท่าบริหารสำหรับไหล่ติด
แพทย์แยกไหล่ติดออกจากปัญหาไหล่อื่นได้อย่างไร
แพทย์จะตรวจว่าไหล่ขยับได้แค่ไหนทั้งตอนคุณยกเองและตอนแพทย์ยกให้ ไหล่ติดจะขยับได้น้อยลงทั้งสองแบบ ส่วนเอ็นหัวไหล่ฉีกมักยกเองไม่ขึ้นเพราะไม่มีแรง แต่ถ้ามีคนช่วยยกจะขึ้นได้เกือบสุด
แพทย์อาจใช้ภาพถ่ายทางรังสี เช่น เอกซเรย์ อัลตราซาวด์ หรือ MRI เพื่อแยกข้อไหล่เสื่อม เอ็นหัวไหล่ฉีก หรือสาเหตุอื่น ก่อนวางแผนการรักษา อ่านความต่างแบบละเอียดได้ที่ไหล่ติดกับเอ็นหัวไหล่ฉีก ต่างกันอย่างไร
ไหล่ติดรักษาอย่างไรในแต่ละระยะ
การรักษาจะเลือกให้ตรงกับระยะ คือเน้นคุมปวดในช่วงแรก บริหารการเคลื่อนไหวตลอดทาง และพิจารณาหัตถการเฉพาะผู้ที่ความปวดขวางการทำกายภาพ
1. ยาแก้ปวดและคำแนะนำการใช้แขน เลี่ยงท่าที่ปวดมาก แต่ไม่หยุดใช้แขนไปเลย
2. กายภาพบำบัดและการบริหารที่บ้าน เป็นแกนหลักของการฟื้นตัวในทุกระยะ
3. การฉีดยาเข้าข้อไหล่ (intra-articular injection) แพทย์เวชศาสตร์ความปวดของเราฉีดยาสเตียรอยด์ (corticosteroid) ร่วมกับยาชาเฉพาะที่ (local anesthetic) เข้าในข้อไหล่ภายใต้การนำทางด้วยภาพ (image-guided) มุ่งช่วยลดปวดในระยะปวด เพื่อให้บริหารได้ ราคาเริ่มต้น 15,000 บาท
4. การอุดหลอดเลือดขนาดเล็กที่ไหล่ (Transarterial Microembolization หรือ TAME) สำหรับผู้ที่ยังปวดมากแม้ดูแลตามข้างต้นแล้ว รังสีแพทย์ร่วมรักษา (interventional radiologist) นพ.ธนกฤต มังคละไพบูลย์ สอดสายสวนขนาดเล็กเข้าทางหลอดเลือดแดงภายใต้ภาพเอกซเรย์ เพื่อลดหลอดเลือดเล็ก ๆ ที่เพิ่มขึ้นผิดปกติรอบเยื่อหุ้มข้อที่อักเสบ หลักฐานทางวิชาการของ TAME ยังอยู่ระหว่างการสะสม ราคาเริ่มต้น 129,000 บาท อ่านเพิ่มที่ปวดไหล่เรื้อรังกับ TAME
ทั้งการฉีดยาและ TAME ใช้เข็มหรือสายสวนขนาดเล็ก ผู้ป่วยส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียว แต่ไม่มีหัตถการใดแทนการบริหารได้ ผลบรรเทาปวดแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และในหลายคนผลไม่ได้คงอยู่ตลอดไป ผู้ที่ยังข้อติดมากหลังผ่านการดูแลเหล่านี้จำนวนหนึ่งอาจได้รับคำแนะนำให้ปรึกษาทางเลือกการผ่าตัด ดูภาพรวมการดูแลได้ที่หน้าบริการรักษาไหล่ติด และบริการดูแลอาการปวดเรื้อรัง
อาการแบบไหนควรพบแพทย์ด่วน
ไปห้องฉุกเฉินหรือพบแพทย์โดยเร็ว หากมีอาการต่อไปนี้
- ปวดไหล่หลังหกล้มหรือบาดเจ็บรุนแรง โดยเฉพาะถ้าไหล่ผิดรูป หรือยกแขนไม่ได้เลย
- ไหล่บวม แดง ร้อน หรือมีไข้ร่วมกับปวดไหล่
- ปวดไหล่หรือแขนร่วมกับเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก เหงื่อออก หรือคลื่นไส้ (โทรเรียกรถฉุกเฉิน 1669)
- แขนหรือมืออ่อนแรงหรือชาขึ้นมาใหม่
- น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือปวดกลางคืนในผู้ที่เคยเป็นมะเร็ง
ถ้าไม่มีอาการเหล่านี้ แต่ไหล่ปวดและตึงไม่ดีขึ้น หรือรบกวนการนอนและชีวิตประจำวัน ควรนัดตรวจประเมินตามปกติ
เมื่อไหร่ที่เราอาจแนะนำให้ยังไม่ทำหัตถการ
- ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (anticoagulant) หรือยาต้านเกล็ดเลือด ที่ยังจัดการให้ปลอดภัยไม่ได้
- มีการติดเชื้ออยู่ มีผิวหนังติดเชื้อบริเวณที่จะทำ หรือสงสัยข้อติดเชื้อ
- ตั้งครรภ์ สำหรับหัตถการที่ใช้เอกซเรย์นำทาง เช่น TAME
- เบาหวานที่ยังคุมไม่ได้ ก่อนฉีดยาสเตียรอยด์ เพราะสเตียรอยด์อาจทำให้น้ำตาลในเลือดสูงขึ้นชั่วคราว
- ยังยืนยันต้นตอของอาการปวดไม่ได้ เช่น อาจเป็นเอ็นหัวไหล่ฉีกหรือปวดร้าวจากคอ
- ความคาดหวังที่หัตถการให้ไม่ได้ เช่น คาดว่าไหล่จะกลับมาขยับได้สุดโดยไม่ต้องบริหาร
- สำหรับ TAME ผู้ที่มีปัญหาไตหรือแพ้สารทึบรังสี ต้องประเมินเพิ่มเติมก่อน
มุมมองแพทย์
ในคลินิกของเรา เราถามก่อนว่าอาการเริ่มอย่างไร ค่อย ๆ เป็นหรือเกิดหลังบาดเจ็บ และเคยตรวจน้ำตาลในเลือดหรือไม่ เพราะไหล่ติดพบร่วมกับเบาหวานได้บ่อย จากนั้นยืนยันว่าไหล่ติดทุกทิศทางจริง แยกเอ็นหัวไหล่ฉีก (rotator cuff tear) และข้อเสื่อมออกก่อน แล้วระบุระยะ เพราะไหล่ที่ปวดมากในระยะแรกกับไหล่ที่ตึงในระยะข้อติดใช้แผนต่างกัน เราบันทึกองศาการขยับเป็นตัวเลขตั้งต้น เพื่อให้เห็นความคืบหน้าจริงในแต่ละนัด หากปวดกลางคืนจนนอนและบริหารไม่ได้ เราพิจารณาการฉีดยาเข้าข้อไหล่ก่อน ส่วน TAME เก็บไว้สำหรับผู้ที่ยังปวดมากหลังดูแลครบแล้ว
ตัวอย่างสมมติ
ตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่ผู้ป่วยจริง: พนักงานออฟฟิศคนหนึ่งปวดไหล่ขวามากขึ้นเรื่อย ๆ มาสามเดือน ปวดมากตอนกลางคืน และเอื้อมไปคาดเข็มขัดนิรภัยได้ลำบาก ตรวจร่างกายพบว่าไหล่ขยับได้น้อยลงทุกทิศทาง อัลตราซาวด์ไม่พบเอ็นหัวไหล่ฉีก แผนการดูแลคือยาแก้ปวด การบริหารที่บ้าน และกายภาพบำบัด โดยคุยเรื่องการฉีดยาเข้าข้อไหล่ไว้เป็นทางเลือกสำหรับระยะปวด และติดตามความคืบหน้าทุกครั้งที่นัด
ขั้นตอนถัดไป
1. ส่งผลภาพถ่ายทางรังสี (รายงานเอกซเรย์ อัลตราซาวด์ หรือ MRI ถ้ามี) และประวัติอาการสั้น ๆ
2. แพทย์ของเราทบทวนข้อมูล และนัดตรวจร่างกายที่คลินิก
3. คุณได้รับแผนการดูแลและใบเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษร
4. วันทำหัตถการ หากเหมาะสม ผู้ป่วยส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียว
5. นัดติดตามผล พร้อมแผนกายภาพบำบัดต่อเนื่อง
ส่งรายงานภาพถ่ายไหล่และประวัติสั้น ๆ ทาง LINE (https://lin.ee/5MIGher) เพื่อให้แพทย์ของเราทบทวนเบื้องต้น คลินิกอยู่ที่ ชั้น 2 ห้อง 214, อาคารยูไนเต็ด เซ็นเตอร์ เลขที่ 323 ถนนสีลม แขวงสีลม เขตบางรัก กรุงเทพมหานคร 10500 เดินจาก BTS ศาลาแดง 5 นาที เปิดทุกวัน 11:00–20:00 น. (เวลากรุงเทพฯ)
คำถามที่พบบ่อย
ไหล่ติดหายเองได้ไหม
ส่วนใหญ่ดีขึ้นได้เอง ความปวดและความตึงมักหายไปในที่สุด แต่อาจใช้เวลาหลายเดือนถึงหลายปี และบางคนยังขยับได้ไม่สุดเล็กน้อย ระหว่างนี้ยาแก้ปวด การบริหาร และกายภาพบำบัด ช่วยให้สบายขึ้นและรักษาการเคลื่อนไหวไว้ได้ ดีกว่าการรอเฉย ๆ โดยไม่ขยับเลย
ไหล่ติดแต่ละระยะนานกี่เดือน
ระยะเวลาต่างกันมากในแต่ละคน โดยทั่วไประยะปวดและระยะข้อติดอาจกินเวลาระยะละหลายเดือน ส่วนระยะฟื้นตัวอาจนานหลายเดือนหรือมากกว่านั้น ภาพรวมทั้งหมดจึงอาจเป็นเดือนหรือเป็นปี แพทย์จะประเมินว่าคุณอยู่ระยะไหน เพื่อวางแผนให้ตรงกับช่วงนั้น
เป็นไหล่ติดต้องหยุดใช้แขนไหม
ไม่ควรหยุดใช้แขนไปเลย เพราะการไม่ขยับอาจทำให้ข้อยิ่งติด สิ่งที่ควรเลี่ยงคือท่าที่ทำให้ปวดมาก การกระชากไหล่ และการฝืนยืดจนปวดเกินไป ทีมแพทย์และนักกายภาพบำบัดจะกำหนดระดับการบริหารที่เหมาะกับระยะของคุณ
ไหล่ติดกับเอ็นหัวไหล่ฉีกต่างกันอย่างไร
จุดแยกที่ใช้ได้จริงคือ ไหล่ติดจะขยับได้น้อยลงทั้งตอนยกเองและตอนมีคนช่วยยก ส่วนเอ็นหัวไหล่ฉีกมักยกเองไม่ขึ้นเพราะไม่มีแรง แต่ถ้ามีคนช่วยยกจะขึ้นได้เกือบสุด แพทย์อาจใช้อัลตราซาวด์หรือ MRI ยืนยันก่อนวางแผนการรักษา
ไหล่ติดรักษาราคาเท่าไร ประกันจ่ายไหม
การฉีดยาเข้าข้อไหล่ราคาเริ่มต้น 15,000 บาท ส่วน TAME ราคาเริ่มต้น 129,000 บาท ค่าภาพถ่ายทางรังสีแจ้งหลังแพทย์ประเมิน ส่วนค่าปรึกษาแพทย์ยืนยันเมื่อคุณจองนัด ราคาจริงยืนยันเป็นใบเสนอราคาหลังปรึกษา เราเตรียมเอกสารทางการแพทย์ให้คุณยื่นเบิกกับประกันเอง ความคุ้มครองขึ้นกับกรมธรรม์ของคุณ
ไหล่ติดเกิดจากการไม่ค่อยขยับแขนใช่ไหม
การงดขยับแขนหลังบาดเจ็บหรือผ่าตัดเป็นตัวกระตุ้นได้ แต่ไหล่ติดจำนวนมากเกิดขึ้นโดยไม่พบสาเหตุชัดเจน และพบร่วมกับเบาหวานได้ การเป็นไหล่ติดจึงไม่ได้แปลว่าคุณทำอะไรผิด สิ่งที่ช่วยได้คือการวินิจฉัยให้ชัดและเริ่มดูแลให้ตรงระยะ
แหล่งอ้างอิง
หมายเหตุทางการแพทย์
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือรักษาโดยแพทย์ หากมีอาการรุนแรง อาการเปลี่ยนเร็ว หรือมีภาวะฉุกเฉิน ควรพบแพทย์ทันที
ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเข้ารับบริการ
อยากรู้ว่าแผนดูแลแบบไหนเหมาะกับคุณ?
ส่งรายละเอียดอาการ ประวัติสุขภาพ ยาหรือหัตถการที่เคยทำ และเป้าหมายที่ต้องการ ทีมงานจะช่วยนัดหมายเพื่อประเมินกับแพทย์
ปรึกษาอาการกับ YOUNIFY Clinic