การรักษามะเร็งแบบแม่นยำ (Precision Oncology)
การรักษามะเร็งแบบแม่นยำ
เข้าใจก้อนมะเร็งของแต่ละคนให้ละเอียดขึ้น เพื่อให้การตัดสินใจเรื่องการรักษามีข้อมูลรองรับมากขึ้น
คลินิกเปิดทุกวัน 11:00–20:00 น. · ติดต่อออนไลน์ได้ตลอด 24 ชั่วโมง
ข้อมูลในหน้านี้จัดทำขึ้นเพื่อการทำความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากท่านกำลังรับการรักษาอยู่ ควรตัดสินใจร่วมกับแพทย์ที่ดูแลท่าน และไม่ควรปรับหรือหยุดการรักษาเดิมด้วยตนเอง
การรักษามะเร็งแบบแม่นยำคืออะไร
การรักษามะเร็งแบบแม่นยำ คือการเลือกแนวทางการรักษาโดยอ้างอิงจากลักษณะทางพันธุกรรมของก้อนมะเร็งของผู้ป่วยแต่ละราย ไม่ใช่จากชนิดของมะเร็งเพียงอย่างเดียว เมื่อทราบว่าก้อนมะเร็งมีความผิดปกติของยีนแบบใด ทีมแพทย์จะพิจารณาได้ว่ามียาที่ออกฤทธิ์ตรงกับความผิดปกตินั้นหรือไม่ สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจตั้งแต่ต้นคือ ไม่ใช่ทุกก้อนมะเร็งจะพบความผิดปกติทางพันธุกรรมที่มียารักษาตรงเป้า (actionable mutation) ผลการตรวจอาจพบความผิดปกติที่มียารองรับ อาจพบความผิดปกติที่ยังไม่มียา หรืออาจไม่พบเลยก็ได้ ทั้งสามกรณีล้วนเป็นผลที่เกิดขึ้นได้จริงและมีความหมายต่อการวางแผนต่อไป
เส้นทางการดูแลที่ YOUNIFY
การดูแลแบ่งเป็นสามขั้น คือ ตรวจภาพวินิจฉัย → ตรวจพันธุกรรมของก้อนมะเร็ง → วางแผนร่วมกับท่านและแพทย์ที่ดูแลท่าน
ทุกขั้นตอนออกแบบให้ทำงานร่วมกับทีมที่รักษาท่านอยู่ ไม่ใช่แทนที่ทีมเดิม
เปรียบเทียบ
ตรวจจากชิ้นเนื้อ กับ ตรวจจากเลือด
สองวิธีนี้ให้ข้อมูลคนละมุมและมีข้อจำกัดต่างกัน ทีมแพทย์จะเลือกให้เหมาะกับคำถามทางคลินิกของแต่ละราย
| ตรวจจากชิ้นเนื้อ (tissue NGS) | ตรวจจากเลือด (liquid biopsy / ctDNA) | |
|---|---|---|
| ตัวอย่างที่ใช้ | ชิ้นเนื้อจากก้อนมะเร็ง | เลือด |
| ความสะดวก | ต้องมีชิ้นเนื้อเพียงพอ อาจต้องเจาะเพิ่ม | เจาะเลือดตามปกติ |
| จุดแข็ง | ให้ข้อมูลจากตัวก้อนโดยตรง | ทำซ้ำได้ง่ายกว่า และอาจสะท้อนรอยโรคหลายตำแหน่ง |
| ข้อจำกัด | ชิ้นเนื้อเก่าอาจไม่สะท้อนสภาพปัจจุบัน บางตำแหน่งเจาะได้ยาก | ปริมาณ ctDNA อาจน้อยเกินกว่าจะตรวจพบ ผลที่ไม่พบไม่ได้แปลว่าไม่มีความผิดปกติ |
เส้นทางการดูแลและสิ่งที่ควรทราบ
ขั้นที่ 1 — การตรวจภาพวินิจฉัย
การตรวจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT) หรือคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ช่วยให้เห็นตำแหน่ง ขนาด และการกระจายของโรค ซึ่งเป็นข้อมูลพื้นฐานที่จำเป็นก่อนวางแผนทุกอย่าง
ขั้นที่ 2 — การตรวจพันธุกรรมของก้อนมะเร็ง
ทำได้สองทางหลัก คือจากชิ้นเนื้อที่เคยเก็บไว้หรือเก็บใหม่ (tissue NGS) และจากเลือด ซึ่งตรวจหาเศษดีเอ็นเอของเซลล์มะเร็งที่หลุดลอยอยู่ในกระแสเลือด (liquid biopsy / ctDNA) ทีมแพทย์จะพิจารณาว่าควรเริ่มจากวิธีใดหรือใช้ทั้งสองวิธีประกอบกัน โดยดูจากชนิดของโรค ชิ้นเนื้อที่มีอยู่ และคำถามทางคลินิกที่ต้องการคำตอบ ไบโอมาร์กเกอร์ที่มักได้รับการตรวจ ได้แก่ EGFR, ALK, ROS1, HER2, BRAF, KRAS, RET, NTRK, MET รวมถึงตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้องกับการใช้ภูมิคุ้มกันบำบัด เช่น PD-L1, MSI และ TMB ทั้งนี้รายการที่ตรวจจริงขึ้นอยู่กับชนิดของโรคและแผงตรวจที่เลือกใช้
ขั้นที่ 3 — การรักษาแบบมุ่งเป้าและภูมิคุ้มกันบำบัด
ยามุ่งเป้า (targeted therapy) ออกฤทธิ์ที่กลไกจำเพาะซึ่งเซลล์มะเร็งใช้ในการเติบโต จึงพิจารณาใช้เมื่อผลตรวจพบความผิดปกติที่ตรงกับกลไกนั้น ยาหลายชนิดในกลุ่มนี้เป็นชนิดรับประทาน (oral TKI) ส่วนภูมิคุ้มกันบำบัด (immunotherapy) ทำงานคนละแบบ คือช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายจดจำและจัดการเซลล์มะเร็งได้ดีขึ้น การพิจารณาใช้อาศัยตัวชี้วัด เช่น PD-L1, MSI หรือ TMB ประกอบกับบริบททางคลินิก ยาทั้งสองกลุ่มมีผลข้างเคียงที่ต้องติดตามและไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยทุกราย ทีมแพทย์จะอธิบายทั้งประโยชน์ที่คาดหวังและความเสี่ยงก่อนเริ่มเสมอ สำหรับยาที่ต้องให้ทางหลอดเลือดดำ เราประสานส่งต่อสถานพยาบาลพันธมิตรเป็นผู้ให้ยา
กลุ่มโรคที่เราดูแล
มะเร็งปอด · มะเร็งระบบทางเดินอาหาร (กระเพาะอาหาร หลอดอาหาร ตับอ่อน ตับและทางเดินน้ำดี) · มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก · มะเร็งเต้านม · มะเร็งต่อมลูกหมาก สำหรับการรักษาที่อยู่นอกขอบเขตของคลินิก เช่น เคมีบำบัด รังสีรักษา และการผ่าตัดมะเร็ง เราประสานส่งต่อสถานพยาบาลพันธมิตร และทำงานร่วมกับทีมที่ดูแลท่านอยู่
ข้อจำกัดที่ควรทราบ
ไม่ใช่ทุกก้อนมะเร็งจะพบความผิดปกติทางพันธุกรรมที่มียารักษาตรงเป้า ผลตรวจอาจไม่นำไปสู่การเปลี่ยนแผนการรักษา · การตรวจต้องใช้เวลารอผลระยะหนึ่ง จึงต้องพิจารณาร่วมกับความเร่งด่วนของโรค · ผลที่ตรวจไม่พบไม่ได้แปลว่าไม่มีความผิดปกติอยู่จริง โดยเฉพาะการตรวจจากเลือด · ความผิดปกติของก้อนมะเร็งเปลี่ยนแปลงได้ตามเวลาและตามการรักษาที่ได้รับ · การตรวจเหล่านี้ไม่ใช่การตรวจคัดกรองมะเร็งในคนทั่วไปที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัย · การมีข้อมูลพันธุกรรมไม่ได้รับประกันผลการรักษา และไม่ควรใช้แทนการตัดสินใจร่วมกับแพทย์ที่ดูแลท่าน
ค่าใช้จ่าย
ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับชนิดของการตรวจ ขอบเขตของแผงยีนที่เลือก และแผนการดูแลของแต่ละบุคคล ทีมแพทย์จะประเมินและแจ้งค่าใช้จ่ายทั้งหมดให้ทราบก่อนเริ่มเสมอ ท่านสามารถสอบถามกรอบค่าใช้จ่ายเบื้องต้นได้ทาง LINE @younifyclinic
ก่อนเริ่ม
ใครที่การตรวจนี้อาจมีประโยชน์
การตรวจพันธุกรรมของก้อนมะเร็งมีประโยชน์กับบางสถานการณ์ ไม่ใช่ทุกกรณี ทีมแพทย์จะประเมินร่วมกับท่านก่อนเสมอว่าข้อมูลที่ได้จะเปลี่ยนการตัดสินใจหรือไม่
ไม่แน่ใจว่าควรตรวจหรือไม่ส่งผลการวินิจฉัยและผลตรวจที่มีอยู่มาให้ทีมแพทย์ดูก่อนได้ เราจะบอกตรง ๆ ว่าข้อมูลที่ได้น่าจะเปลี่ยนการตัดสินใจหรือไม่ปรึกษาทีมแพทย์
มักมีประโยชน์กับผู้ที่
- ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งแล้ว และต้องการข้อมูลเพิ่มเติมประกอบการตัดสินใจ
- การรักษาที่ได้รับอยู่เริ่มไม่ตอบสนอง และกำลังพิจารณาทางเลือกถัดไป
- ต้องการความเห็นที่สองเกี่ยวกับแนวทางการรักษา
- เคยตรวจพันธุกรรมมาแล้วแต่ต้องการให้ทีมสหสาขาช่วยตีความผล
ยังไม่ใช่สิ่งที่ตอบโจทย์สำหรับ
- ผู้ที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็ง — การตรวจนี้ไม่ใช่การตรวจคัดกรองมะเร็งในคนทั่วไป
- ผู้ที่ต้องการคำตอบทันที ในกรณีที่โรคจำเป็นต้องเริ่มการรักษาโดยเร็ว
- ผู้ที่คาดหวังว่าผลตรวจจะรับประกันผลการรักษา
ถ้าผลตรวจไม่นำไปสู่การเปลี่ยนแผน
เป็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นได้จริงและพบไม่น้อย เราจะอธิบายว่าผลที่ได้หมายความว่าอย่างไร และข้อมูลนั้นยังใช้ประกอบการตัดสินใจในอนาคตได้อย่างไรบ้าง
เราจะไม่เสนอการตรวจเพิ่มเติมที่ไม่มีเหตุผลทางคลินิกรองรับ
ขั้นตอนการดูแล
- ส่งข้อมูลเบื้องต้นมาทาง LINE — ผลการวินิจฉัย ผลชิ้นเนื้อ และผลตรวจภาพล่าสุดที่มีอยู่
- ทบทวนเอกสารและตรวจภาพวินิจฉัย เพื่อดูตำแหน่ง ขนาด และการกระจายของโรค
- ส่งตรวจพันธุกรรมของก้อนมะเร็ง จากชิ้นเนื้อหรือจากเลือด ตามความเหมาะสมของแต่ละราย
- อธิบายผลและข้อเสนอแนวทางให้ท่านและแพทย์ที่ดูแลท่านนำไปตัดสินใจร่วมกัน
คำถามที่พบบ่อย
ต้องมีผลชิ้นเนื้อเดิมไหม ถ้าไม่มีจะทำอย่างไร
หากมีชิ้นเนื้อที่เคยเก็บไว้ที่สถานพยาบาลเดิม มักขอนำมาใช้ได้โดยไม่ต้องเจาะใหม่ หากไม่มีหรือชิ้นเนื้อไม่เพียงพอ ทีมแพทย์จะพิจารณาทางเลือกอื่น เช่น การตรวจจากเลือด หรือการเก็บชิ้นเนื้อเพิ่ม โดยชั่งน้ำหนักกับสภาพร่างกายของท่าน
ตรวจแล้วจะได้ยาที่ตรงเป้าเสมอไหม
ไม่เสมอไป ไม่ใช่ทุกก้อนมะเร็งจะพบความผิดปกติทางพันธุกรรมที่มียารักษาตรงเป้า ผลอาจพบความผิดปกติที่ยังไม่มียารองรับ หรืออาจไม่พบความผิดปกติที่มีนัยสำคัญเลย ซึ่งข้อมูลนี้ก็ยังมีประโยชน์ต่อการวางแผนต่อไป
กำลังรักษาอยู่ที่โรงพยาบาลอื่น มาปรึกษาที่นี่ได้ไหม
ได้ และเราสนับสนุนให้ท่านคงการรักษากับแพทย์ที่ดูแลอยู่ต่อไป บทบาทของเราคือช่วยให้ข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อประกอบการตัดสินใจ ไม่ควรปรับหรือหยุดการรักษาเดิมด้วยตนเอง
คนในครอบครัวควรตรวจด้วยไหม
การตรวจพันธุกรรมของก้อนมะเร็งเป็นคนละเรื่องกับการตรวจยีนที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรมในครอบครัว หากผลตรวจชี้ว่าอาจมีประเด็นที่ถ่ายทอดได้ ทีมแพทย์จะอธิบายและแนะนำแนวทางที่เหมาะสมให้ทราบ
ต้องเตรียมอะไรมาบ้างในการปรึกษาครั้งแรก
ผลการวินิจฉัยและชนิดของโรค ผลชิ้นเนื้อ ผลตรวจภาพล่าสุด รายการยาที่ใช้อยู่ และประวัติการรักษาที่ผ่านมา ยิ่งข้อมูลครบ ทีมแพทย์ยิ่งประเมินได้ตรงจุด
ตรวจทานเนื้อหาทางการแพทย์โดย นพ.นพชัย สิระนาท · ตรวจทานล่าสุด
ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเข้ารับบริการ