ฉีดยาจุดกดเจ็บ (trigger point) ช่วยปวดกล้ามเนื้อเรื้อรังได้อย่างไร

จุดกดเจ็บ (trigger point) คืออะไร ทำไมจึงปวด

จุดกดเจ็บคือปมหรือแถบกล้ามเนื้อที่ตึงและกดแล้วเจ็บ ซึ่งทำให้ปวดทั้งตรงจุดนั้นและปวดร้าวไปบริเวณใกล้เคียง

อาการปวดลักษณะนี้เรียกว่า ปวดกล้ามเนื้อและพังผืด (myofascial pain) โดย "myo" หมายถึงกล้ามเนื้อ และ "fascia" คือพังผืดที่หุ้มกล้ามเนื้อ การกดลงบนปมมักทำให้เกิดอาการปวดแบบเดิมที่คุ้นเคย บางครั้งปวดร้าวไปที่อื่น เช่น ปมที่บ่าทำให้ปวดขึ้นศีรษะ สาเหตุที่พบบ่อยคือท่าทางที่ไม่เหมาะสมซ้ำ ๆ เช่น นั่งก้มมองจอนาน ๆ การใช้กล้ามเนื้อหนักเกินไป และความเครียด ตำแหน่งที่พบบ่อยคือคอ บ่า สะบัก และหลังส่วนล่าง ซึ่งเป็นภาพที่คุ้นเคยในออฟฟิศซินโดรม ปวดคอ บ่า ไหล่

ฉีดยาจุดกดเจ็บคืออะไร ต่างจาก dry needling อย่างไร

การฉีดยาจุดกดเจ็บคือการฉีดยาชาเฉพาะที่ปริมาณน้อยเข้าไปในปมกล้ามเนื้อโดยตรง ส่วน dry needling ใช้เข็มขนาดเล็กคลายปมโดยไม่ฉีดยา

ทั้งสองวิธีมีเป้าหมายเดียวกัน คือช่วยให้แถบกล้ามเนื้อที่ตึงคลายตัว ลดอาการกดเจ็บ และช่วยให้กลับไปยืดเหยียดและออกกำลังกายได้ ยาที่ใช้โดยทั่วไปคือยาชาเฉพาะที่ หากแพทย์พิจารณาใช้ยาสเตียรอยด์ (corticosteroid) ร่วมด้วย จะอธิบายเหตุผลให้ทราบก่อนเสมอ ทั้งสองหัตถการทำโดยแพทย์เวชศาสตร์ความปวดของเรา อ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความเปรียบเทียบ dry needling การนวด และการฝังเข็ม

ขั้นตอนการฉีดยาจุดกดเจ็บที่ YOUNIFY Clinic เป็นอย่างไร

เป็นหัตถการสั้น ๆ ใช้เข็มอย่างเดียว ไม่มีแผลผ่าตัด และผู้ป่วยส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียว

1. แพทย์ซักประวัติ ตรวจร่างกาย กดหาปมที่ทำให้เกิดอาการปวดแบบเดิม และดูผลเอกซเรย์หรือ MRI หากมี

2. ทำความสะอาดผิวหนัง

3. สอดเข็มขนาดเล็กมาก (ตำราอ้างอิงระบุขนาด 27–30 gauge) เข้าไปในปม โดยใช้อัลตราซาวด์นำทางเพื่อหลีกเลี่ยงเส้นประสาท หลอดเลือด และปอดเมื่อทำใกล้ผนังทรวงอก

4. ฉีดยาชาเฉพาะที่ ขณะขยับเข็มเข้าออกเป็นจังหวะสั้น ๆ ในปม อาจรู้สึกกล้ามเนื้อกระตุกชั่วครู่

5. ถอนเข็ม กดห้ามเลือด และแนะนำท่ายืดเหยียดที่ควรทำต่อที่บ้าน

หลังฉีดจะรู้สึกอย่างไร มีผลข้างเคียงอะไรบ้าง

ส่วนใหญ่จะระบมหรือช้ำบริเวณที่ฉีดราว 1–2 วัน และมักกลับไปทำกิจวัตรเบา ๆ ได้ในวันเดียวกัน

แพทย์มักแนะนำให้ประคบอุ่นเบา ๆ และขยับร่างกายเบา ๆ ต่อเนื่อง ผลข้างเคียงที่อาจเกิดได้ ได้แก่ เจ็บ เลือดออกหรือช้ำ การติดเชื้อ ปฏิกิริยาต่อยาชา และหน้ามืดชั่วคราว ซึ่งพบได้น้อยมาก หากฉีดใกล้ผนังทรวงอกบริเวณคอส่วนล่างหรือหลังส่วนบน อาจเกิดลมรั่วในช่องเยื่อหุ้มปอด (pneumothorax) ได้ นี่คือเหตุผลที่เราใช้อัลตราซาวด์นำทาง

ผลอยู่ได้นานแค่ไหน ต้องฉีดกี่ครั้ง

ระยะเวลาที่อาการดีขึ้นแตกต่างกันในแต่ละคน บางคนดีขึ้นพอสมควรจากการทำครั้งเดียว บางคนต้องทำหลายครั้งตามแผนการดูแล

การฉีดยาจุดกดเจ็บเป็นส่วนหนึ่งของการดูแล ไม่ใช่การแก้ปัญหาเพียงอย่างเดียว ปมอาจกลับมาได้หากท่าทาง ความเครียด หรือการใช้งานซ้ำ ๆ ยังเหมือนเดิม ผลจึงมักชัดขึ้นเมื่อทำควบคู่กับการยืดเหยียด การปรับโต๊ะทำงาน และกายภาพบำบัด แพทย์จะประเมินการตอบสนองในนัดติดตามผลก่อนแนะนำให้ทำซ้ำ

ปวดกล้ามเนื้อ ปวดเส้นประสาท หรือปวดข้อ แยกกันอย่างไร

ปวดกล้ามเนื้อมักเป็นปวดตื้อ ๆ และมีปมกดเจ็บ ส่วนปวดเส้นประสาทมักแสบร้อน เหมือนไฟช็อต ชา หรือร้าวลงแขนหรือขา

ปวดจากข้อต่อมักปวดเวลาขยับข้อบางท่า อาการเหล่านี้ซ้อนทับกันได้ เช่น หมอนรองกระดูกคอทับเส้นประสาทอาจทำให้กล้ามเนื้อบ่าเกร็งเป็นปมตามมา หากต้นตอหลักเป็นเส้นประสาทหรือข้อต่อ การฉีดยาจุดกดเจ็บจะไม่ตรงจุด แพทย์อาจพิจารณาฉีดยาวินิจฉัยเส้นประสาท (diagnostic nerve block) หรือแนวทางอื่นแทน อ่านต่อได้ที่ปวดเส้นประสาทกับปวดกล้ามเนื้อต่างกันอย่างไร และภาพรวมการดูแลอาการปวดเรื้อรัง

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์ด่วน

อาการต่อไปนี้ไม่ใช่ปวดกล้ามเนื้อธรรมดา ควรไปห้องฉุกเฉินหรือพบแพทย์โดยเร็ว

• แขนหรือขาอ่อนแรงขึ้นใหม่
• กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้
• ชาบริเวณก้นและฝีเย็บ (saddle area)
• มีไข้ร่วมกับปวดคอหรือปวดหลัง
• ปวดหลังจากหกล้มหรืออุบัติเหตุรุนแรง
• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• เจ็บแน่นหน้าอก โดยเฉพาะเมื่อหายใจเหนื่อย เหงื่อออก หรือปวดร้าวไปแขนหรือกราม เพราะอาการจากหัวใจอาจคล้ายปวดกล้ามเนื้อ
• หายใจเหนื่อยหรือเจ็บหน้าอกหลังฉีดบริเวณคอส่วนล่าง บ่า หรือหลังส่วนบน

กรณีที่เราอาจแนะนำให้ยังไม่ทำหัตถการ

• ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด ที่ยังไม่ได้วางแผนร่วมกับแพทย์ผู้สั่งยา
• มีการติดเชื้อที่ผิวหนังบริเวณที่จะฉีด หรือมีไข้
• ตั้งครรภ์ ซึ่งเราจะพูดคุยเรื่องช่วงเวลาและทางเลือกก่อน
• เคยแพ้ยาชาเฉพาะที่ (อาจพิจารณา dry needling แทน)
• เบาหวานที่ยังควบคุมไม่ได้ หากแผนการรักษามียาสเตียรอยด์
• ยังไม่ยืนยันว่าต้นตอของอาการปวดมาจากกล้ามเนื้อ
• ปวดกระจายทั่วร่างกาย ซึ่งปมเฉพาะจุดไม่ใช่สาเหตุหลัก
• ความคาดหวังที่หัตถการนี้ให้ไม่ได้ เช่น ต้องการให้ปวดไม่กลับมาอีกเลยจากการฉีดครั้งเดียว โดยไม่ยืดเหยียดหรือปรับท่าทาง

มุมมองแพทย์

ในคลินิกของเรา เรากดตรวจปมก่อนหยิบเข็มเสมอ ถ้ากดแล้วเกิดอาการปวดแบบเดิม และประวัติกับการตรวจร่างกายไม่ได้ชี้ไปที่เส้นประสาทหรือข้อต่อ เราจึงเลือกระหว่างฉีดยาจุดกดเจ็บกับ dry needling จากสิ่งที่คุณต้องทำได้ในสัปดาห์ถัดไป ถ้าปมเดียวปวดจนยืดเหยียดไม่ได้ ยาชาอาจช่วยให้ช่วงแรกสบายขึ้น ถ้ามีหลายปมหรือแพ้ยาชา dry needling มักเหมาะกว่า ทั้งสองแบบเราตรวจยาต้านการแข็งตัวของเลือด และระวังเป็นพิเศษเมื่อปมอยู่ใกล้ผนังทรวงอก เราตกลงแผนยืดเหยียดและปรับท่าทางไปพร้อมกัน เพราะการฉีดโดยไม่มีแผนนี้มักช่วยได้แค่ช่วงสั้น ๆ

ขั้นตอนต่อไป

1. ส่งประวัติอาการสั้น ๆ และผลเอกซเรย์หรือ MRI (ถ้ามี) ทาง LINE

2. แพทย์เวชศาสตร์ความปวดของเราทบทวนข้อมูล

3. คุณได้รับแผนการดูแลและใบเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษร ค่าปรึกษาแพทย์ยืนยันเมื่อคุณนัดหมาย ส่วนค่าตรวจภาพถ่ายทางรังสีแจ้งหลังแพทย์ประเมิน

4. วันทำหัตถการหากเหมาะสม ที่คลินิกย่านสีลม เดินจาก BTS ศาลาแดงประมาณ 5 นาที เปิดทุกวัน 11:00–20:00 น. ผู้ป่วยส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียว

5. นัดติดตามผลเพื่อประเมินการตอบสนองและปรับแผนยืดเหยียดหรือกายภาพบำบัด

ส่งผลเอกซเรย์หรือ MRI และประวัติอาการสั้น ๆ มาทาง LINE (https://lin.ee/5MIGher) เพื่อให้แพทย์ประเมินเบื้องต้น ดูรายละเอียดได้ที่หน้าการฉีดยาจุดกดเจ็บ (wet needling)