คนส่วนใหญ่ฟื้นตัวดีหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า แต่บางคนยังปวดต่อเนื่องเป็นปีหรือนานกว่านั้น ขั้นแรกต้องตรวจว่าข้อเทียมมีปัญหาหรือติดเชื้อหรือไม่ และปวดมาจากที่อื่นหรือเปล่า เมื่อตัดสาเหตุเหล่านี้ออกแล้ว YOUNIFY Clinic คลินิกแพทย์บูรณาการและเวลเนส (Healthy Aging & Wellness Center) ย่านสีลม กรุงเทพฯ อาจพิจารณาการรักษาเส้นประสาทหรือการอุดหลอดเลือดแดงรอบข้อเข่า (GAE) ในผู้ป่วยบางราย
สารบัญ
สรุปสำคัญ
- อาการปวดที่ค้างอยู่หลังเปลี่ยนข้อเข่าควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ ไม่ใช่ปล่อยให้ทนไปเอง
- การติดเชื้อ ข้อเทียมหลวม ข้อไม่มั่นคง และข้อติด ต้องให้ศัลยแพทย์กระดูกตรวจก่อนทำหัตถการระงับปวดทุกชนิด
- อาการปวดอาจมาจากสะโพก หลัง เส้นประสาทใกล้แผลผ่าตัด หรือเยื่อบุข้อที่อักเสบ
- งานวิจัยระยะแรกชี้ว่า GAE อาจช่วยบางคนที่ปวดหลังเปลี่ยนข้อเข่าได้ แต่ข้อมูลกลุ่มนี้ยังน้อย ติดตามสั้น และไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ
ทำไมเปลี่ยนข้อเข่าแล้วยังปวด
ข้อเข่าที่เปลี่ยนแล้วยังปวดได้จากหลายสาเหตุ และบางครั้งมีมากกว่าหนึ่งสาเหตุพร้อมกัน ช่วงหลายสัปดาห์แรกหลังผ่าตัดปวดเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้าปวดนานเกินช่วงฟื้นตัวตามปกติ หรือดีขึ้นแล้วกลับมาปวดใหม่ ควรตรวจหาสาเหตุ สาเหตุที่พบบ่อยได้แก่
1. ตัวข้อเทียม: หลวม สึก ไม่มั่นคง หรือตำแหน่งไม่เหมาะกับเข่า
2. การติดเชื้อ: บางรายเป็นแบบเรื้อรังระดับต่ำ มีเพียงอาการปวดและอุ่น ๆ ที่เข่า
3. ข้อติด: พังผืดทำให้งอหรือเหยียดเข่าได้น้อยลง
4. บริเวณลูกสะบ้า: ลูกสะบ้าเคลื่อนไม่ตรงแนวหรือรับแรงกดมากเกินไปที่ด้านหน้าเข่า
5. เส้นประสาท: เส้นประสาทผิวหนังเส้นเล็กใกล้แผลระคายเคือง หรือภาวะปวดจากเส้นประสาทที่กว้างกว่านั้น
6. ปวดร้าวมาจากที่อื่น: ข้อสะโพกหรือหลังส่วนล่าง
7. เยื่อบุข้ออักเสบ (synovitis): การอักเสบต่อเนื่องที่มีเลือดมาเลี้ยงเพิ่มขึ้นรอบข้อ
หน่วยงานสาธารณสุขของสหราชอาณาจักร (NHS) ระบุว่าอาการปวดและข้อติดต่อเนื่องเป็นปัญหาที่อาจเกิดได้หลังเปลี่ยนข้อเข่า และการติดเชื้อมักรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ แต่การติดเชื้อที่ลึกอาจต้องผ่าตัดเพิ่ม
ต้องตรวจอะไรบ้างก่อนทำหัตถการระงับปวด
ต้องตรวจเรื่องข้อเทียมและการติดเชื้อก่อนเสมอ เพราะหัตถการระงับปวดไม่ควรไปบดบังปัญหาที่ต้องผ่าตัดแก้หรือต้องใช้ยาปฏิชีวนะ ขั้นตอนนี้ควรให้ศัลยแพทย์กระดูกและข้อเป็นผู้ดูแล
การตรวจที่มักทำ ได้แก่ ตรวจร่างกาย เอกซเรย์เข่าท่ายืน ตรวจเลือดดูการอักเสบ และบางรายต้องเจาะน้ำในข้อ ทำ CT scan หรือสแกนกระดูก รวมทั้งตรวจสะโพกและหลังเพื่อหาอาการปวดร้าว เมื่อไม่พบสาเหตุที่ต้องซ่อมแก้ จึงค่อยมองหาแนวทางระงับปวด
GAE ช่วยอาการปวดหลังเปลี่ยนข้อเข่าได้ไหม
อาจช่วยได้ในบางคนหลังตัดสาเหตุอื่นออกแล้ว แต่หลักฐานยังอยู่ในระยะแรก การอุดหลอดเลือดแดงรอบข้อเข่า (Genicular Artery Embolization หรือ GAE) คือการอุดหลอดเลือดเล็ก ๆ ที่ผิดปกติซึ่งเลี้ยงเยื่อบุข้อที่อักเสบ ผ่านสายสวนเส้นเล็กทางหลอดเลือดแดง ไม่ต้องผ่าเปิดเข่า
ในงานวิจัยแบบติดตามไปข้างหน้าที่ศึกษาผู้ป่วย 37 รายซึ่งปวดนานอย่างน้อย 1 ปีหลังเปลี่ยนข้อเข่า มีผู้ป่วย 24 ราย (64.9%) ที่ปวดลดลงอย่างน้อยครึ่งหนึ่งที่ 3 เดือนหลังทำ GAE และไม่มีรายงานภาวะแทรกซ้อนรุนแรง (Konduru และคณะ วารสาร CardioVascular and Interventional Radiology ปี 2026) งานนี้ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ ติดตามเพียง 3 เดือน และทำในศูนย์เดียว จึงบอกได้ว่าแนวทางนี้น่าศึกษาต่อ แต่ยังคาดเดาผลไม่ได้
สำหรับข้อเข่าเสื่อมทั่วไป งานวิจัยแบบรวบรวมข้อมูลรายงานว่าอาการปวดลดลงอย่างมีความหมายหลังทำ GAE แต่ความเชื่อมั่นของหลักฐานยังอยู่ในระดับต่ำมาก และการศึกษาที่เทียบกับหัตถการหลอกทำให้ยังไม่แน่ชัดว่าผลที่แท้จริงมีขนาดเท่าไร
| ทางเลือก | มุ่งแก้ที่อะไร | สิ่งที่ควรรู้ |
|---|---|---|
| กายภาพบำบัดและการออกกำลังกายแบบค่อยเป็นค่อยไป | กำลังกล้ามเนื้อ องศาการเคลื่อนไหว และความมั่นใจ | ทางเลือกแรกสำหรับข้อติดและกล้ามเนื้ออ่อนแรง |
| ผ่าตัดแก้ไขข้อเทียม | ข้อเทียมที่หลวม ไม่มั่นคง ติดเชื้อ หรือตำแหน่งไม่เหมาะ | ศัลยแพทย์กระดูกเป็นผู้ตัดสินใจ |
| ฉีดยาวินิจฉัยเส้นประสาทรอบเข่า และรักษาด้วยคลื่นวิทยุถ้าการฉีดช่วยได้ | เส้นประสาทเล็ก ๆ ที่นำความปวดจากเข่า | บางคนบรรเทาได้หลายเดือนและอาจต้องทำซ้ำ · รักษาด้วยคลื่นวิทยุเริ่มต้น 280,000 บาท · ฉีดยาวินิจฉัยประเมินราคาหลังพบแพทย์ |
| การอุดหลอดเลือดแดงรอบข้อเข่า (GAE) | เยื่อบุข้อที่อักเสบและมีเลือดมาเลี้ยงมาก | ข้อมูลยังน้อยและเป็นระยะแรก · เริ่มต้น 129,000 บาท |
| ยาระงับปวดจากเส้นประสาทและแผนดูแลความปวด | อาการปวดจากเส้นประสาท | แพทย์ปรับตามอาการเป็นระยะ |
เมื่อไรควรพบแพทย์ด่วน
ไปห้องฉุกเฉิน หรือติดต่อศัลยแพทย์ของคุณภายในวันเดียวกัน ถ้ามีอาการเหล่านี้
- มีไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกไม่สบายตัวร่วมกับปวดเข่า
- เข่าแดง ร้อน หรือบวมมากขึ้นเรื่อย ๆ
- แผลมีหนองหรือมีน้ำซึม หรือแผลแยก
- ปวดหรือบวมที่น่อง
- เจ็บหน้าอก หรือหายใจเหนื่อยขึ้นทันที
- ลงน้ำหนักขาไม่ได้ทันที หรือเข่าทรุดหลังล้ม
เมื่อไรแพทย์อาจแนะนำว่ายังไม่ควรทำหัตถการ
แพทย์อาจแนะนำว่ายังไม่ควรทำ หรือให้รอก่อน เมื่อ
- ยังไม่ได้ตัดเรื่องการติดเชื้อหรือข้อเทียมหลวมออก
- ยังไม่ได้วางแผนเรื่องยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือดที่ใช้อยู่
- มีการติดเชื้อที่ส่วนอื่นของร่างกาย
- การทำงานของไต การแพ้สารทึบรังสี หรือหลอดเลือดแดงที่ขาตีบ ทำให้การทำหัตถการผ่านหลอดเลือดไม่ปลอดภัย
- อาการปวดมาจากสะโพก หลัง หรือแหล่งอื่นอย่างชัดเจน
- สิ่งที่คาดหวังเป็นสิ่งที่หัตถการทำให้ไม่ได้ เช่น แก้ข้อเทียมที่หลวม
มุมมองแพทย์
ที่คลินิกของเรา เราเริ่มจากถามก่อนว่าข้อเทียมยังอยู่ในสภาพดีหรือไม่ จากนั้นจึงตรวจสะโพก หลัง และเส้นประสาทผิวหนังรอบแผล เพราะแต่ละจุดทำให้ปวดคล้ายปวดเข่าได้ เมื่อข้อเทียมมั่นคงและตัดเรื่องการติดเชื้อออกแล้ว เราจึงมองหาสัญญาณของเยื่อบุข้ออักเสบหรือปวดจากเส้นประสาท และอธิบายตรง ๆ ว่าหลักฐานยังมีข้อจำกัดแค่ไหน ก่อนวางแผนหัตถการใด ๆ
ตัวอย่างสมมติ
ตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่ผู้ป่วยจริง: ผู้ที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่ามาแล้ว 2 ปี ยังปวดตื้อ ๆ ตลอดเวลาที่ด้านหน้าและด้านข้างของเข่า ปวดมากขึ้นตอนกลางคืน ศัลยแพทย์ตรวจแล้วพบว่าข้อเทียมมั่นคงและผลเลือดปกติ หลังตรวจสะโพกและหลังแล้ว ทีมแพทย์คุยเรื่องการฉีดยาวินิจฉัยเส้นประสาทก่อน และอธิบายว่า GAE อาจช่วยอะไรได้และช่วยอะไรไม่ได้ ถ้าการฉีดยังไม่ช่วยให้อาการดีขึ้น
ขั้นตอนถัดไป
1. ส่งภาพเอกซเรย์เข่าล่าสุด เอกสารจากศัลยแพทย์ และเล่าอาการปวดสั้น ๆ
2. แพทย์ของเราดูข้อมูลและแจ้งว่าต้องตรวจเพิ่มหรือพบศัลยแพทย์ก่อนหรือไม่
3. ถ้าหัตถการอาจเหมาะกับคุณ จะได้รับแผนการรักษาและใบเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษร
4. นัดทำหัตถการหลังจากตกลงแผนร่วมกันแล้ว
5. นัดติดตามผลเพื่อดูอาการปวด การเคลื่อนไหว และการใช้ชีวิตประจำวัน
เริ่มต้นได้โดยส่งภาพเอกซเรย์และประวัติสั้น ๆ ทาง LINE https://lin.ee/5MIGher เพื่อให้แพทย์ประเมินเบื้องต้น
คำถามที่พบบ่อย
เปลี่ยนข้อเข่ามาเกิน 1 ปีแล้วยังปวด ถือว่าปกติไหม
อาการเจ็บบางอย่างอยู่ได้หลายเดือน แต่ถ้าผ่านไป 1 ปีแล้วยังปวด หรือเคยดีขึ้นแล้วกลับมาปวดใหม่ ควรตรวจหาสาเหตุ ศัลยแพทย์มีขั้นตอนตรวจมาตรฐานสำหรับกรณีนี้ เป้าหมายคือหาสาเหตุให้เจอ ไม่ใช่ยอมรับว่าต้องอยู่กับความปวดไปตลอด
ไม่มีไข้ ข้อเทียมจะติดเชื้อได้ไหม
ได้ การติดเชื้อที่ข้อเทียมบางแบบเป็นแบบระดับต่ำ มีเพียงอาการปวด อุ่น ๆ หรือบวมเล็กน้อย การตรวจเลือด และการเจาะน้ำในข้อเมื่อจำเป็น จึงต้องทำก่อนหัตถการระงับปวดทุกครั้ง โดยมีศัลยแพทย์กระดูกเป็นผู้ดูแล
GAE ทำให้ข้อเทียมเสียหายไหม
GAE ทำที่หลอดเลือดเล็ก ๆ รอบข้อ ไม่ได้ไปแตะตัวข้อเทียม สายสวนเข้าทางหลอดเลือดแดงที่ขาหนีบหรือขาส่วนล่าง GAE แก้ข้อเทียมที่หลวมหรือตำแหน่งไม่ดีไม่ได้ จึงต้องตัดปัญหาเหล่านี้ออกก่อน
ทำ GAE แล้วจะรู้สึกดีขึ้นเร็วแค่ไหน
ในงานวิจัยที่ตีพิมพ์ หลายคนรู้สึกต่างภายในไม่กี่สัปดาห์ถึงไม่กี่เดือน งานวิจัยในผู้ที่เปลี่ยนข้อเข่าติดตามเพียง 3 เดือน จึงยังไม่รู้ว่าผลจะอยู่นานแค่ไหนในกลุ่มนี้
ถ้าหัตถการไม่ช่วย ยังผ่าตัดแก้ไขข้อเทียมได้ไหม
ได้ การรักษาเส้นประสาทและ GAE ไม่ได้ปิดทางการผ่าตัดในภายหลัง ถ้ามีข้อมูลใหม่ที่บ่งว่าข้อเทียมมีปัญหา ศัลยแพทย์กระดูกจะเป็นผู้ตัดสินว่าต้องผ่าตัดแก้ไขหรือไม่ การเก็บเอกสารทั้งหมดไว้ด้วยกันช่วยให้ทั้งสองทีมทำงานต่อได้ง่าย
ค่าใช้จ่ายเท่าไร ประกันจ่ายไหม
GAE ที่ YOUNIFY Clinic เริ่มต้น 129,000 บาท การจี้เส้นประสาทรอบเข่าด้วยคลื่นวิทยุเริ่มต้น 280,000 บาท ส่วนการฉีดยาวินิจฉัยเส้นประสาทและการตรวจภาพประเมินราคาหลังพบแพทย์ บริษัทประกันแต่ละแห่งพิจารณาหัตถการเหล่านี้ต่างกัน คลินิกจัดเตรียมเอกสารทางการแพทย์ให้คุณยื่นเคลมเอง และแนะนำให้ตรวจสอบกรมธรรม์ก่อนรักษา
แหล่งอ้างอิง
- Complications of a knee replacement. NHS (United Kingdom).
- Total Knee Replacement. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS), OrthoInfo.
- Konduru N, et al. Genicular Artery Embolization as a Treatment Option for Refractory Knee Pain Post Total Knee Arthroplasty: A Prospective Series. CardioVascular and Interventional Radiology, 2026;49:1384-1390.
- Alves LH, et al. Genicular artery embolization as a minimally invasive treatment for knee osteoarthritis: systematic review and meta-analysis. Skeletal Radiology, 2026.
อ่านต่อในชุดบทความนี้
หมายเหตุทางการแพทย์
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือรักษาโดยแพทย์ หากมีอาการรุนแรง อาการเปลี่ยนเร็ว หรือมีภาวะฉุกเฉิน ควรพบแพทย์ทันที
ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเข้ารับบริการ
อยากรู้ว่าแผนดูแลแบบไหนเหมาะกับคุณ?
ส่งรายละเอียดอาการ ประวัติสุขภาพ ยาหรือหัตถการที่เคยทำ และเป้าหมายที่ต้องการ ทีมงานจะช่วยนัดหมายเพื่อประเมินกับแพทย์
ปรึกษาอาการกับ YOUNIFY Clinic