Phần lớn đau vai mãn tính bắt nguồn từ chóp xoay, đông cứng khớp vai, thoái hóa khớp vai, hoặc viêm gân và túi hoạt dịch quanh vai, đôi khi là đau lan từ cổ. Một số ít là dấu hiệu nguy hiểm, như đau vai trái kèm tức ngực, cần gọi cấp cứu ngay. Tại YOUNIFY Clinic, Trung tâm Lão hóa Khỏe mạnh và Chăm sóc Sức khỏe tại khu Silom, Bangkok, Thái Lan, bác sĩ của chúng tôi thường xác định nguồn gốc cơn đau trước.
Nội dung
Điểm Chính Cần Nhớ
- Đau vai kéo dài hơn khoảng 3 tháng hoặc tái phát nhiều lần được xem là mãn tính, và khi đó nên tìm nguyên nhân thay vì chờ tự khỏi.
- Nguyên nhân thường gặp gồm vấn đề chóp xoay, đông cứng khớp vai, thoái hóa khớp vai, viêm gân hoặc túi hoạt dịch, và viêm gân vôi hóa.
- Cảm giác đau ở vai có thể xuất phát từ nơi khác, như rễ thần kinh ở cổ, và trong một số ít trường hợp là từ tim.
- Đau vai trái hoặc cánh tay trái kèm cảm giác đè ép ở ngực, khó thở hoặc vã mồ hôi cần gọi cấp cứu ngay (1669 tại Thái Lan), vì có thể do tim.
- Sốt kèm khớp nóng sưng, vai biến dạng sau chấn thương, hoặc sụt cân không rõ lý do đều cần đi khám sớm.
Đau vai như thế nào thì được gọi là mãn tính?
Đau vai kéo dài hơn khoảng 3 tháng, hoặc đỡ rồi lại tái phát nhiều lần, thường được gọi là đau mãn tính. Khớp vai là một trong những khớp cử động linh hoạt nhất của cơ thể, và sự linh hoạt đó dựa vào nhiều gân, cơ và bao khớp, vốn có thể bị kích thích, hao mòn hoặc viêm. Ở giai đoạn này, hiểu rõ nguồn gốc cơn đau thường hữu ích hơn là chờ đợi, để việc chăm sóc đi đúng hướng.
Đau vai mãn tính thường do những nguyên nhân nào?
Phần lớn nguyên nhân nằm ở chính các cấu trúc của vai: chóp xoay, bao khớp, sụn khớp, gân và túi hoạt dịch. Một phần liên quan đến tư thế, vận động lặp lại và cột sống cổ.
Vấn đề chóp xoay
Chóp xoay là nhóm bốn cơ và gân giúp giữ vững khớp vai và hỗ trợ nâng tay. Nhóm gân này có thể thoái hóa, viêm hoặc rách, gây đau ở mặt ngoài cánh tay trên, đau khi nằm nghiêng đè lên bên đó, và yếu khi nâng tay hoặc với đồ trên cao. Rách chóp xoay gặp nhiều hơn theo tuổi: bài tổng quan StatPearls ghi nhận khoảng 30% người trưởng thành trên 60 tuổi có rách chóp xoay. Vì vậy, chúng tôi luôn đọc kết quả MRI cùng với khám lâm sàng.
Đông cứng khớp vai (viêm dính bao khớp vai)
Bao khớp vai bị viêm và co rút, làm vai cứng ở mọi hướng kèm theo đau, và bệnh thường tiến triển qua các giai đoạn kéo dài nhiều tháng. Điểm khác với rách chóp xoay là cứng khớp nổi trội hơn yếu cơ: với đông cứng khớp vai, tay vẫn bị hạn chế ngay cả khi có người khác nâng giúp, còn với rách chóp xoay, người bệnh thường tự nâng tay không lên nhưng người khác nâng giúp thì lên hết. Xem thêm đông cứng khớp vai và rách chóp xoay khác nhau thế nào.
Thoái hóa khớp vai
Sụn khớp hao mòn theo tuổi, gây đau âm ỉ, cứng khớp và đôi khi có cảm giác lạo xạo trong khớp, thường nặng hơn khi vận động và tăng dần qua nhiều năm.
Bệnh lý gân và viêm túi hoạt dịch
Gân và các túi hoạt dịch nhỏ giúp giảm ma sát quanh vai có thể bị kích thích, đôi khi được gọi là hội chứng chèn ép (impingement), gây đau với một số động tác, đặc biệt là giơ tay qua đầu.
Viêm gân vôi hóa
Canxi lắng đọng trong gân, đôi khi gây ra những đợt đau dữ dội.
Tư thế, vận động lặp lại và cổ
Vận động tay lặp lại, ngồi lâu trước màn hình và các vấn đề ở cổ đều có thể góp phần gây đau vai. Đôi khi cảm giác đau vai thực chất là đau quy chiếu từ cổ, nhất là khi kèm tê hoặc châm chích lan xuống cánh tay. Xem thêm đau cổ lan xuống cánh tay.
So sánh nhanh các nguyên nhân đau vai mãn tính
| Nguyên nhân | Cảm giác thường gặp | Dấu hiệu giúp phân biệt | Chăm sóc bước đầu |
|---|---|---|---|
| Chóp xoay | Đau mặt ngoài cánh tay, đau khi nằm đè | Tự nâng tay yếu hoặc không lên, người khác nâng giúp thì lên | Tập tăng sức mạnh, điều chỉnh hoạt động |
| Đông cứng khớp vai | Đau âm ỉ kèm cứng | Hạn chế mọi hướng, kể cả khi được nâng giúp | Kéo giãn theo giai đoạn bệnh, cân nhắc tiêm nội khớp |
| Thoái hóa khớp vai | Đau, cứng, lạo xạo trong khớp | Nặng dần qua nhiều năm | Tập luyện, điều chỉnh cách dùng vai, xem lại thuốc giảm đau cùng bác sĩ |
| Viêm gân hoặc túi hoạt dịch | Đau khi nâng tay ở một góc nhất định | Đau trong một cung vận động khi nâng tay | Điều chỉnh hoạt động, tập có hướng dẫn |
| Viêm gân vôi hóa | Những đợt đau dữ dội | Thấy vôi hóa trên X-quang hoặc siêu âm | Chụp chiếu, rồi lập kế hoạch theo kích thước và triệu chứng |
| Đau quy chiếu từ cổ | Đau kèm tê hoặc châm chích ở tay | Triệu chứng thay đổi khi cử động cổ | Khám cổ và rễ thần kinh |
Đau vai có nguy hiểm không?
Phần lớn là không. Hầu hết đau vai mãn tính xuất phát từ gân, khớp và cơ quanh vai, nhưng một số dấu hiệu có thể cho thấy gãy xương, trật khớp, nhiễm trùng khớp hoặc vấn đề về tim, cần được xử trí sớm.
Đau vai trái có phải do tim không?
Đôi khi có. NHS (Anh) giải thích rằng cơn đau ngực do nhồi máu cơ tim có thể giống như bị bóp chặt hoặc đè ép, và có thể lan ra cánh tay, cổ và hàm, kèm khó thở hoặc vã mồ hôi. Đau vai thay đổi theo cử động của tay thường xuất phát từ vai, nhưng đau vai trái hoặc cánh tay trái kèm tức ngực, khó thở hoặc vã mồ hôi thì không nên chờ xem: hãy gọi cấp cứu ngay (1669 tại Thái Lan) và không tự lái xe đến bệnh viện.
Khi nào cần đi khám ngay?
Gọi cấp cứu (1669) ngay nếu quý khách có:
- Đau vai trái hoặc cánh tay trái kèm cảm giác đè ép hoặc thắt ở ngực, khó thở hoặc vã mồ hôi, vì nguyên nhân có thể là tim chứ không phải vai
Đến cấp cứu hoặc gặp bác sĩ trong ngày nếu quý khách có:
- Sốt hoặc cảm thấy không khỏe, kèm khớp vai nóng, đỏ hoặc sưng, có thể là nhiễm trùng khớp
- Đau sau khi ngã hoặc tai nạn, kèm vai biến dạng hoặc không cử động được tay, có thể là gãy xương hoặc trật khớp
- Đau dữ dội đột ngột, hoặc tay yếu đột ngột đến mức không nâng lên được
- Tê hoặc châm chích ở tay không hết, hoặc mất cảm giác ở tay
- Tay hoặc vai nóng hoặc lạnh bất thường khi chạm vào
- Đau dữ dội ở cả hai vai
Đặt lịch khám sớm nếu quý khách có:
- Sụt cân không rõ lý do, đổ mồ hôi đêm, sờ thấy khối u, hoặc từng bị ung thư, kèm cơn đau vai mới xuất hiện
- Đau ngày càng tăng dù đã nghỉ ngơi và chăm sóc ban đầu
Vì sao cần chẩn đoán chính xác trước khi điều trị?
Vì nhiều cấu trúc, kể cả cổ và tim, có thể gây ra cơn đau vai tương tự nhau, nên phỏng đoán hầu như không giúp ích. Việc thăm khám do bác sĩ thực hiện, kết hợp chẩn đoán hình ảnh khi cần như siêu âm, X-quang hoặc MRI, giúp xác định nguồn gốc thực sự để điều trị nhắm đúng mục tiêu. Xem tổng quan về chăm sóc tại trang đau vai và dịch vụ điều trị đau mãn tính.
Đau vai mãn tính có những cách điều trị nào?
Hầu hết người bệnh bắt đầu với chương trình tập luyện được thiết kế riêng, điều chỉnh hoạt động và xem lại thuốc giảm đau cùng bác sĩ; tiêm hoặc thủ thuật dưới hướng dẫn hình ảnh chỉ được cân nhắc khi cơn đau kéo dài và nguồn gốc đã rõ.
- Vật lý trị liệu và tập luyện: nền tảng trong chăm sóc vấn đề chóp xoay, bệnh lý gân và đông cứng khớp vai.
- Tiêm nội khớp vai dưới hướng dẫn hình ảnh: dùng thuốc tê tại chỗ kết hợp corticosteroid, có thể hỗ trợ giai đoạn đau nhiều của đông cứng khớp vai hoặc thoái hóa khớp vai, từ 15.000 THB. Mức giảm đau khác nhau ở mỗi người và thường không kéo dài lâu.
- Châm kim khô và châm kim ướt: dành cho các điểm kích hoạt ở cơ quanh xương bả vai và vùng vai gáy, thường đi kèm đau vai. Châm kim khô (dry needling) từ 650 THB, châm kim ướt (wet needling) từ 1.800 THB.
- Vi thuyên tắc qua đường động mạch (TAME): dành cho đông cứng khớp vai không cải thiện dù đã được chăm sóc tiêu chuẩn, do bác sĩ điện quang can thiệp của chúng tôi Dr. Thanakrit Mangklapaiboon thực hiện, từ 129.000 THB. Bằng chứng cho phương pháp này hiện còn hạn chế. Xem thêm đau vai dai dẳng và lựa chọn dưới hướng dẫn hình ảnh.
- Một số trường hợp, như rách toàn bộ bề dày chóp xoay sau chấn thương, có thể cần ý kiến của bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình.
Tất cả là giá khởi điểm. Chi phí chẩn đoán hình ảnh được báo sau khi bác sĩ đánh giá, và phí tư vấn được xác nhận khi quý khách đặt lịch.
Khi nào chúng tôi có thể khuyên chưa nên làm thủ thuật?
- Nguồn gốc cơn đau chưa được xác nhận, chẳng hạn chưa loại trừ đau quy chiếu từ cổ
- Thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu chưa được điều chỉnh cùng bác sĩ kê đơn
- Đang có nhiễm trùng khớp, nhiễm trùng toàn thân, hoặc nhiễm trùng da tại vị trí đưa kim
- Đang mang thai, đối với thủ thuật dưới hướng dẫn X-quang
- Đái tháo đường chưa kiểm soát, đối với tiêm corticosteroid
- Kỳ vọng vượt quá khả năng của thủ thuật, như mong một mũi tiêm thay cho chương trình tập luyện, hoặc mong gân đã rách tự liền lại
Góc nhìn của bác sĩ
Tại phòng khám của chúng tôi, chúng tôi bắt đầu bằng việc hỏi quý khách đau ở đâu và điều gì làm đau tăng lên, và nếu đau vai kèm tức ngực, vã mồ hôi hoặc khó thở, chúng tôi khuyên quý khách gọi cấp cứu ngay (1669 tại Thái Lan) thay vì chờ khám vai. Sau đó, chúng tôi so sánh mức quý khách tự nâng tay được với mức chúng tôi nâng giúp được. Cứng ở cả hai cách gợi ý vấn đề ở bao khớp; yếu hoặc đau chỉ khi tự nâng gợi ý vấn đề ở chóp xoay. Chúng tôi cũng khám cổ, vì đau lan từ cổ khá thường gặp. Chúng tôi cho chụp chiếu hình ảnh khi kết quả có thể làm thay đổi kế hoạch, và khi nguồn đau vẫn chưa rõ, một mũi tiêm dưới hướng dẫn hình ảnh vào cấu trúc nghi ngờ, rồi theo dõi cơn đau thay đổi thế nào trong vài giờ sau đó, sẽ giúp xác nhận nguồn đau.
Ví dụ minh họa (giả định)
Ví dụ minh họa, không phải bệnh nhân thật: một nhân viên văn phòng kể bị đau âm ỉ ở mặt ngoài vai đã bốn tháng, tăng lên khi với đồ trên kệ cao và khi nằm đè lên bên đó. Khi có người nâng giúp, tay lên được hết, nhưng tự nâng thì đau và yếu. Khám cổ không gây lại cơn đau quen thuộc. Bác sĩ chỉ định siêu âm để đánh giá gân chóp xoay và bắt đầu chương trình tập trong lúc chờ xem xét kết quả.
Các bước tiếp theo
1. Gửi hình ảnh chẩn đoán (kết quả X-quang, siêu âm hoặc MRI nếu có) và tiền sử ngắn gọn: đau ở đâu, bao lâu, điều gì làm đau tăng, và các thuốc đang dùng, kể cả thuốc chống đông.
2. Bác sĩ của chúng tôi xem xét thông tin và tư vấn liệu quý khách có cần đến khám trực tiếp tại phòng khám không.
3. Quý khách nhận kế hoạch điều trị và báo giá bằng văn bản trước khi quyết định.
4. Nếu phù hợp với thủ thuật, thủ thuật được thực hiện bằng kim dưới hướng dẫn hình ảnh, và hầu hết bệnh nhân về nhà trong ngày.
5. Lần tái khám đánh giá cơn đau, giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày, đồng thời điều chỉnh chương trình tập luyện.
Địa chỉ: Tầng 2, Phòng 214, Tòa nhà United Center, 323 đường Silom, Silom, Bang Rak, Bangkok 10500, Thái Lan, cách ga BTS Sala Daeng 5 phút đi bộ, mở cửa hằng ngày 11:00–20:00 (giờ Bangkok).
Để bắt đầu, quý khách hãy gửi kết quả X-quang hoặc MRI và tiền sử ngắn gọn qua WhatsApp +66 81 556 9696 (https://wa.me/66815569696) để bác sĩ xem xét.
Câu hỏi thường gặp
Đau vai bao lâu thì nên đi khám?
Nếu cơn đau kéo dài hơn vài tuần, làm ảnh hưởng giấc ngủ hoặc hạn chế sinh hoạt hằng ngày, quý khách nên được thăm khám. Bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào trong bài viết này đều cần đi khám sớm, còn các triệu chứng liên quan đến ngực, hô hấp hoặc tim cần được xem là cấp cứu và gọi 1669 tại Thái Lan.
Đau vai có thể xuất phát từ nơi khác không?
Có. Cổ là nguồn gây đau lan đến vai thường gặp, nhất là khi kèm tê hoặc châm chích ở tay. Quan trọng hơn, bệnh tim đôi khi biểu hiện bằng cảm giác khó chịu ở vai hoặc cánh tay, vì vậy một số triệu chứng cần được cấp cứu. Bác sĩ của chúng tôi luôn khám cổ và hỏi về triệu chứng ở ngực mỗi khi đánh giá đau vai.
Đau vai trái có nguy hiểm không?
Phần lớn đau vai trái xuất phát từ gân hoặc khớp vai và thường thay đổi theo cử động của tay. Nhưng nếu đau vai trái hoặc cánh tay trái kèm tức ngực, khó thở hoặc vã mồ hôi, nguyên nhân có thể là tim: hãy gọi cấp cứu ngay (1669 tại Thái Lan), không chờ đợi và không tự lái xe đến bệnh viện.
Đau vai mãn tính có điều trị được không?
Trong đa số trường hợp, tình trạng có thể cải thiện khi việc chăm sóc phù hợp với nguyên nhân, từ vật lý trị liệu và tập luyện, tiêm dưới hướng dẫn hình ảnh, đến thủ thuật dưới hướng dẫn hình ảnh ở một số người bệnh được chọn lọc. Mức độ và thời gian giảm đau khác nhau ở mỗi người, và kế hoạch chăm sóc được thống nhất với quý khách sau khi thăm khám.
Đau vai có cần chụp MRI không?
Không phải lúc nào cũng cần. Nhiều người bắt đầu với khám lâm sàng, một số cần siêu âm hoặc X-quang. MRI hữu ích khi nghi ngờ rách gân hoặc khi lên kế hoạch thủ thuật. Bác sĩ của chúng tôi luôn đọc kết quả cùng với khám lâm sàng, vì thay đổi ở gân theo tuổi là rất phổ biến.
Điều trị đau vai tại Bangkok giá bao nhiêu, bảo hiểm có chi trả không?
Tại YOUNIFY Clinic, tiêm nội khớp từ 15.000 THB, châm kim khô từ 650 THB, châm kim ướt từ 1.800 THB, và TAME cho đông cứng khớp vai từ 129.000 THB. Chi phí chẩn đoán hình ảnh được báo sau khi bác sĩ đánh giá. Chúng tôi chuẩn bị báo cáo y khoa và hóa đơn chi tiết để quý khách tự nộp hồ sơ bảo hiểm; mức chi trả tùy theo hợp đồng của quý khách.
Tài liệu tham khảo
- Shoulder pain. NHS (National Health Service, UK), page last reviewed 2023.
- Heart attack: symptoms. NHS (National Health Service, UK).
- May T, Garmel GM. Rotator Cuff Injury. StatPearls Publishing, NCBI Bookshelf, updated 2023.
- Frozen Shoulder (Adhesive Capsulitis). American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) OrthoInfo.
Đọc tiếp trong loạt bài này
Lưu Ý Y Khoa
Bài viết này chỉ mang tính thông tin chung và không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu triệu chứng nặng, thay đổi nhanh hoặc cấp bách, hãy đi khám ngay.
Kết quả có thể khác nhau ở mỗi người. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi điều trị.
Quý khách muốn biết kế hoạch chăm sóc nào phù hợp với mình?
Chia sẻ triệu chứng, tiền sử sức khỏe, thuốc đang dùng hoặc các thủ thuật đã thực hiện trước đây và mục tiêu cá nhân của Quý khách. Đội ngũ của chúng tôi có thể hỗ trợ sắp xếp buổi đánh giá y khoa.
Tư vấn cùng YOUNIFY Clinic