Tiêm phong bế thần kinh và các thủ thuật giảm đau bằng kim dưới hướng dẫn hình ảnh có rủi ro thấp nhưng không bằng không, khi nguồn gốc cơn đau được xác định trước và thuốc đang dùng được rà soát đầy đủ. Tại YOUNIFY Clinic, Trung tâm Lão hóa Khỏe mạnh và Chăm sóc Sức khỏe (Healthy Aging & Wellness Center) ở Silom, Bangkok, bác sĩ điều trị đau của chúng tôi dùng thuốc tê tại chỗ, nhiều người chỉ cảm thấy áp lực, và hầu hết bệnh nhân về nhà ngay trong ngày.
Nội dung
Điểm Chính Cần Nhớ
- Không có thủ thuật dùng kim nào hoàn toàn không có rủi ro; hướng dẫn hình ảnh, kỹ thuật vô khuẩn và lựa chọn bệnh nhân cẩn thận giúp giữ rủi ro ở mức thấp.
- Da được gây tê trước; nhiều người cảm thấy áp lực hơn là đau nhói, và hầu hết bệnh nhân về nhà ngay trong ngày.
- Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc chống đông; mọi điều chỉnh được lên kế hoạch cùng bác sĩ đã kê đơn, theo hướng dẫn của ASRA Pain Medicine.
- Mức giảm đau khác nhau tùy từng người và có thể giảm dần theo thời gian; một số phong bế chủ yếu dùng để tìm nguồn gốc cơn đau.
- Sau thủ thuật, nếu sốt, đau đầu dữ dội tăng khi ngồi hoặc đứng, hoặc yếu tay chân mới xuất hiện, hãy liên hệ đội ngũ y tế sớm.
Tiêm phong bế thần kinh có nguy hiểm không?
Với người bệnh phù hợp, phong bế thần kinh dưới hướng dẫn hình ảnh có rủi ro thấp, nhưng không có thủ thuật dùng kim nào hoàn toàn không có rủi ro, và nói khác đi là không trung thực.
Cách nhìn đúng là sự cân nhắc: lợi ích có thể mang lại cho quý khách được đặt cạnh những rủi ro nhỏ và kiểm soát được, và đội ngũ y tế sẽ trao đổi đầy đủ với quý khách trước khi quyết định. Nếu các thủ thuật này còn mới với quý khách, hãy đọc trước bài Điều trị đau can thiệp là gì.
Vì sao hướng dẫn hình ảnh quan trọng đối với an toàn
Hầu hết các thủ thuật, gồm phong bế thần kinh chẩn đoán, đốt sóng cao tần, tiêm steroid ngoài màng cứng, tiêm rễ thần kinh và phong bế hạch sao (SGB), được thực hiện dưới màn huỳnh quang tăng sáng (fluoroscopy, tức X-quang trực tiếp) hoặc siêu âm. Hình ảnh giúp bác sĩ đưa kim đến đúng vị trí mục tiêu và tránh các cấu trúc lân cận như mạch máu và dây thần kinh.
Các thủ thuật nút mạch như nút động mạch gối (GAE) và nút vi mạch qua động mạch (TAME) thuộc một nhóm khác: được thực hiện qua động mạch bởi bác sĩ điện quang can thiệp của chúng tôi, Dr. Thanakrit Mangklapaiboon.
Đội ngũ của chúng tôi giảm rủi ro như thế nào
1. Đánh giá và lựa chọn: tiền sử, khám lâm sàng và hình ảnh để xác nhận nguồn gốc cơn đau trước.
2. Rà soát toàn bộ thuốc: đặc biệt là thuốc chống đông, thuốc tiểu đường, và tiền sử dị ứng với thuốc tê, thuốc cản quang hoặc steroid.
3. Hướng dẫn hình ảnh và kỹ thuật vô khuẩn trong suốt thủ thuật.
4. Kỹ thuật và thiết bị đạt tiêu chuẩn được công nhận quốc tế.
5. Theo dõi sau thủ thuật, hướng dẫn chăm sóc bằng văn bản và lịch tái khám.
Các thủ thuật giảm đau do bác sĩ điều trị đau của chúng tôi Dr. Rarinthorn Choomsai Na Ayuthaya thực hiện. Nếu quý khách đang so sánh nhiều phòng khám, các câu hỏi nên đặt ra có trong bài Cách chọn phòng khám điều trị đau.
Tác dụng phụ thường gặp là gì, và rủi ro nào ít gặp?
Hầu hết tác dụng phụ nhẹ và ngắn. Tùy thủ thuật, quý khách có thể nhận thấy:
- Đau nhẹ, ấn đau hoặc bầm nhỏ tại chỗ kim.
- Cơn đau quen thuộc tăng tạm thời trong một hai ngày trước khi cải thiện.
- Khi dùng steroid (corticosteroid): đỏ bừng mặt, giữ nước, thay đổi tâm trạng, hoặc đường huyết tăng tạm thời ở người bệnh tiểu đường; thuốc cũng có thể cần vài ngày mới bắt đầu có tác dụng.
- Sau phong bế hạch sao: sụp mí và ấm bàn tay tạm thời ở bên điều trị, sẽ hết khi thuốc tê hết tác dụng.
| Thủ thuật | Hướng dẫn | Phản ứng tạm thời thường gặp | Về nhà |
|---|---|---|---|
| Phong bế thần kinh chẩn đoán (phong bế nhánh giữa) | X-quang | Tê vùng thủ thuật vài giờ, đau nhẹ | Hầu hết về trong ngày |
| Tiêm steroid ngoài màng cứng | X-quang | Đau tăng tạm thời, đỏ bừng mặt, đường huyết tăng tạm thời | Hầu hết về trong ngày |
| Đốt sóng cao tần | X-quang | Đau tại chỗ, có thể kéo dài hơn so với sau phong bế | Hầu hết về trong ngày |
| Phong bế hạch sao (SGB) | Siêu âm hoặc X-quang | Sụp mí và ấm bàn tay tạm thời ở bên điều trị | Hầu hết về trong ngày |
| Nút mạch GAE / TAME (bác sĩ điện quang can thiệp) | X-quang, qua động mạch | Bầm tại điểm chọc, đau tạm thời | Hầu hết về trong ngày |
Các rủi ro ít gặp hơn gồm nhiễm trùng, chảy máu, dị ứng với thuốc sử dụng, tê hoặc yếu tạm thời, và đau đầu do rò rỉ nhẹ dịch não tủy, nặng hơn khi ngồi hoặc đứng. Những biến chứng nghiêm trọng rất hiếm gặp, như chảy máu hoặc nhiễm trùng quanh tủy sống, là lý do chúng tôi rà soát kỹ thuốc và bệnh nền. Bác sĩ sẽ giải thích các rủi ro riêng của thủ thuật khi trao đổi đồng ý điều trị, để quý khách lựa chọn khi đã có đủ thông tin.
Chi tiết về tiêm ngoài màng cứng có trong bài Tiêm steroid ngoài màng cứng điều trị đau lưng.
Phong bế thần kinh có đau không, và hồi phục mất bao lâu?
Da được gây tê tại chỗ trước, nhiều người cảm thấy áp lực hơn là đau nhói, dù cảm nhận mỗi người khác nhau, và hầu hết bệnh nhân về nhà ngay trong ngày.
Khi kim đến gần vị trí mục tiêu, quý khách có thể thấy căng hoặc tức, và bác sĩ sẽ báo trước mỗi bước.
Hồi phục sau thủ thuật
Vì đây là thủ thuật dùng kim, không phải phẫu thuật, việc hồi phục thường đơn giản. Nhiều người trở lại hoạt động nhẹ nhàng sau đó không lâu, theo hướng dẫn riêng của từng thủ thuật. Một số thủ thuật có thể gây tê hoặc nặng tay chân tạm thời, vì vậy chúng tôi đề nghị quý khách sắp xếp người đưa về. Quý khách sẽ nhận hướng dẫn bằng văn bản về những điều cần theo dõi và khi nào có thể tập luyện trở lại.
Đang dùng thuốc chống đông, có cần ngừng trước khi tiêm không?
Không nhất thiết, và tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc chống đông. Việc tạm ngừng hay không phụ thuộc vào loại thuốc, loại thủ thuật và lý do quý khách dùng thuốc.
"Thuốc chống đông" ở đây bao gồm thuốc kháng đông (anticoagulant) và thuốc chống kết tập tiểu cầu (antiplatelet). Bác sĩ của chúng tôi áp dụng hướng dẫn của ASRA Pain Medicine về thủ thuật cột sống và điều trị đau ở người dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu và thuốc kháng đông, và thống nhất mọi thay đổi với bác sĩ đã kê đơn cho quý khách. Tự ngừng thuốc khi chưa có kế hoạch có thể làm tăng nguy cơ huyết khối, đột quỵ hoặc thiếu máu cơ tim. Vui lòng mang theo danh sách tất cả thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng.
Làm thủ thuật xong có hết đau hẳn không?
Thường thì riêng thủ thuật không làm được điều đó. Các thủ thuật này nhằm giúp giảm đau và cải thiện vận động, chức năng, nhưng không loại bỏ nguyên nhân gốc rễ của bệnh.
- Một số thủ thuật mang tính chẩn đoán, nhiệm vụ chính là xác định cơn đau xuất phát từ đâu.
- Hiệu quả và thời gian khác nhau giữa từng người và từng thủ thuật; mức giảm đau có thể giảm dần theo thời gian, và một số thủ thuật có thể lặp lại khi phù hợp.
- Hiệu quả hơn khi là một phần của kế hoạch tổng thể, bao gồm vận động và phục hồi chức năng.
Với kỳ vọng thực tế, nhiều người đạt được mức giảm đau đáng giá, giúp họ vận động, ngủ và sinh hoạt thoải mái hơn.
Khi nào cần đi khám ngay
Đừng chờ đợi, kể cả khi chưa làm thủ thuật nào, nếu có:
- Yếu tay hoặc chân mới xuất hiện hoặc nặng dần
- Mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện
- Tê vùng mông và tầng sinh môn (vùng tiếp xúc yên xe)
- Đau lưng kèm sốt
- Đau sau khi ngã mạnh hoặc chấn thương nặng
- Sụt cân không rõ nguyên nhân
Sau thủ thuật, hãy liên hệ đội ngũ y tế sớm, hoặc đến phòng cấp cứu nếu triệu chứng nặng, khi có:
- Sốt, hoặc chỗ kim đỏ, sưng hay chảy dịch
- Đau đầu dữ dội tăng lên khi ngồi hoặc đứng
- Tê hoặc yếu mới xuất hiện không đỡ khi thuốc tê hết tác dụng
- Đau lưng dữ dội mới xuất hiện
- Khó thở hoặc khó nuốt sau thủ thuật ở vùng cổ
Khi nào chúng tôi có thể khuyên chưa nên làm thủ thuật
- Đang dùng thuốc chống đông nhưng chưa có kế hoạch thống nhất với bác sĩ kê đơn
- Có nhiễm trùng chưa được điều trị, toàn thân hoặc ở da tại vị trí đâm kim
- Đang mang thai, đối với thủ thuật dưới hướng dẫn X-quang
- Tiểu đường chưa kiểm soát, đối với tiêm steroid
- Từng dị ứng nặng với thuốc tê, thuốc cản quang hoặc steroid
- Chưa xác nhận được nguồn gốc cơn đau
- Kỳ vọng mà thủ thuật không thể đáp ứng
Trong những trường hợp này, đội ngũ y tế sẽ giải thích lý do và gợi ý những việc nên làm trước.
Góc nhìn của bác sĩ
Tại phòng khám của chúng tôi, chúng tôi kiểm tra ba điều trước bất kỳ mũi kim nào. Thứ nhất, nguồn gốc cơn đau đã đủ rõ dựa trên bệnh sử, thăm khám và hình ảnh khi cần, chứ không chỉ là nghi ngờ. Thứ hai, mọi loại thuốc, đặc biệt là thuốc chống đông, đều có kế hoạch đã thống nhất với bác sĩ kê đơn, và quý khách không nên tự ngừng thuốc. Thứ ba, mục tiêu phù hợp với thủ thuật đó. Nếu phong bế thần kinh chẩn đoán không giúp giảm đau rõ rệt trong khoảng thời gian ngắn ngay sau tiêm, chúng tôi không tiếp tục đốt sóng cao tần ở tầng đó. Trước khi quý khách về nhà, chúng tôi giải thích những triệu chứng nào cần liên hệ ngay với chúng tôi, và chúng tôi thà khuyên quý khách chờ đợi còn hơn thực hiện một thủ thuật mà chúng tôi không kỳ vọng sẽ giúp ích.
Ví dụ minh họa (giả định)
Ví dụ minh họa, không phải bệnh nhân thật: Một người đau thắt lưng lâu năm, dùng thuốc chống đông hằng ngày sau một thủ thuật tim, hỏi liệu phong bế thần kinh chẩn đoán có an toàn với mình không. Bác sĩ điều trị đau của chúng tôi xem kết quả MRI và liên hệ bác sĩ tim mạch đã kê đơn. Hai bác sĩ thống nhất có cần tạm ngừng thuốc hay không và khi nào dùng lại. Thủ thuật chỉ được lên lịch sau khi kế hoạch này được viết ra và giải thích rõ cho người bệnh.
Các bước tiếp theo
1. Gửi hình ảnh và tiền sử: kết quả X-quang hoặc MRI, tiền sử ngắn gọn và danh sách tất cả thuốc đang dùng, kể cả thuốc chống đông.
2. Bác sĩ xem xét: bác sĩ điều trị đau của chúng tôi xem hồ sơ và cho quý khách biết thủ thuật có vẻ phù hợp hay nên bắt đầu bằng bước khác.
3. Kế hoạch và báo giá bằng văn bản: bao gồm kế hoạch dùng thuốc đã thống nhất với bác sĩ kê đơn.
4. Ngày làm thủ thuật nếu phù hợp: tại Tầng 2, Phòng 214, Tòa nhà United Center, 323 đường Silom, Silom, Bang Rak, Bangkok 10500, Thái Lan, cách ga BTS Sala Daeng 5 phút đi bộ, mở cửa hằng ngày 11:00–20:00 giờ Bangkok.
5. Tái khám: đánh giá đáp ứng và lên kế hoạch bước tiếp theo.
Vui lòng gửi kết quả hình ảnh (X-quang hoặc MRI) và tiền sử ngắn gọn qua WhatsApp +66 81 556 9696 (https://wa.me/66815569696) để bác sĩ xem xét. Tất cả lựa chọn điều trị có tại trang Điều trị đau mạn tính.
Câu hỏi thường gặp
Phong bế thần kinh có cần gây mê toàn thân không?
Không. Các thủ thuật này dùng thuốc tê tại chỗ và quý khách tỉnh táo suốt quá trình, nên có thể nói với bác sĩ cảm giác của mình. Việc tỉnh táo cũng là một phần của an toàn, vì bác sĩ nhận được phản hồi trực tiếp từ quý khách. Nếu quý khách lo lắng, hãy báo trước để đội ngũ y tế trao đổi cách giúp quý khách thư giãn trong khi làm.
Bao lâu thì có thể đi làm lại?
Nhiều người trở lại công việc văn phòng không lâu sau thủ thuật; công việc nặng nhọc có thể cần lâu hơn, tùy thủ thuật và phản ứng của cơ thể. Bác sĩ sẽ đưa hướng dẫn bằng văn bản phù hợp với thủ thuật và tính chất công việc của quý khách. Hầu hết bệnh nhân về nhà ngay trong ngày.
Vài giờ sau phong bế thần kinh chẩn đoán cơn đau quay lại, có bình thường không?
Điều này là dự kiến được. Thuốc tê chỉ tác dụng trong thời gian ngắn, và mức giảm đau trong khoảng thời gian đó chính là thông tin bác sĩ cần. Vì vậy chúng tôi đề nghị quý khách ghi lại mức độ đau vào các thời điểm bác sĩ chỉ định. Bản ghi này giúp quyết định có nên làm thủ thuật có tác dụng lâu hơn hay không.
Có thể tiêm steroid bao lâu một lần?
Bác sĩ sẽ giãn khoảng cách và giới hạn số lần tiêm theo từng người, vì steroid dùng lặp lại có thể làm tăng đường huyết, gây giữ nước và ảnh hưởng đến cân bằng nội tiết của cơ thể. Người bệnh tiểu đường nên theo dõi đường huyết sát hơn trong vài ngày sau tiêm và báo cho đội ngũ y tế nếu chỉ số tăng bất thường.
Sau thủ thuật có thể tự lái xe hoặc đi lại xa không?
Trong ngày làm thủ thuật, chúng tôi đề nghị quý khách sắp xếp người đưa về, vì một số thủ thuật có thể gây tê hoặc nặng tay chân tạm thời. Nếu quý khách đến từ tỉnh khác hoặc từ nước ngoài, thời điểm phù hợp để đi xa phụ thuộc vào thủ thuật và tình trạng sau đó; bác sĩ sẽ xác nhận trong buổi tái khám trước khi quý khách lên đường.
Chi phí bao nhiêu, bảo hiểm có chi trả không?
Phong bế thần kinh chẩn đoán (phong bế nhánh giữa) từ 22.000 THB, tiêm steroid ngoài màng cứng từ 129.000 THB; các thủ thuật khác được báo giá sau khi bác sĩ đánh giá. Quý khách nhận báo giá bằng văn bản trước khi làm. Chúng tôi chuẩn bị hồ sơ y tế để quý khách tự nộp yêu cầu bồi thường với công ty bảo hiểm của mình; vui lòng kiểm tra phạm vi bảo hiểm trước.
Tài liệu tham khảo
- Interventional Spine and Pain Procedures in Patients on Antiplatelet and Anticoagulant Medications (Second Edition) · ASRA Pain Medicine · Regional Anesthesia & Pain Medicine 2018;43(3):225-262 · DOI 10.1097/AAP.0000000000000700
- Epidural Steroid Injections (Patel K, Chopra P, Martinez S, Upadhyayula S) · StatPearls Publishing / NCBI Bookshelf · cập nhật 2024
- Stellate Ganglion Blocks (Piraccini E, Munakomi S, Chang KV) · StatPearls Publishing / NCBI Bookshelf · cập nhật 2023
Lưu Ý Y Khoa
Bài viết này chỉ mang tính thông tin chung và không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu triệu chứng nặng, thay đổi nhanh hoặc cấp bách, hãy đi khám ngay.
Kết quả có thể khác nhau ở mỗi người. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi điều trị.
Quý khách muốn biết kế hoạch chăm sóc nào phù hợp với mình?
Chia sẻ triệu chứng, tiền sử sức khỏe, thuốc đang dùng hoặc các thủ thuật đã thực hiện trước đây và mục tiêu cá nhân của Quý khách. Đội ngũ của chúng tôi có thể hỗ trợ sắp xếp buổi đánh giá y khoa.
Tư vấn cùng YOUNIFY Clinic