Thuyên tắc vi mạch qua động mạch (TAME) là thủ thuật dùng ống thông rất nhỏ đi qua một động mạch để giảm các mạch máu nhỏ bất thường nuôi tình trạng viêm mạn tính ở khớp và gân, như đông cứng khớp vai, khuỷu tay quần vợt và viêm cân gan chân. Tại YOUNIFY Clinic, Trung tâm Lão hóa Khỏe mạnh và Chăm sóc Sức khỏe (Healthy Aging & Wellness Center) tại Silom, Bangkok, Thái Lan, TAME do bác sĩ điện quang can thiệp thực hiện dưới hướng dẫn hình ảnh, không mổ mở, và có thể giúp giảm đau ở người bệnh phù hợp.
Nội dung
Điểm Chính Cần Nhớ
- TAME đi qua động mạch để giảm dòng máu tới các mạch máu nhỏ bất thường quanh vùng viêm mạn tính, không phải phẫu thuật mở khớp.
- Có thể cân nhắc cho đông cứng khớp vai, khuỷu tay quần vợt, khuỷu tay người chơi golf và viêm cân gan chân khi đã điều trị cơ bản đầy đủ mà vẫn đau; thoái hóa khớp gối dùng thủ thuật cùng nguyên lý là thuyên tắc động mạch gối (GAE).
- Bằng chứng về TAME vẫn đang hình thành, chủ yếu là loạt ca bệnh và nghiên cứu nhỏ, và kết quả khác nhau tùy từng người.
- Do bác sĩ điện quang can thiệp thực hiện, phần lớn người bệnh về nhà trong ngày; nếu có hiệu quả, triệu chứng thường thay đổi dần trong vài tuần, và có người thay đổi ít.
- Giá từ 129.000 THB, được xác nhận bằng báo giá văn bản sau khi bác sĩ đánh giá.
TAME là gì?
TAME là một thủ thuật xâm lấn tối thiểu qua động mạch, dùng các hạt cực nhỏ để giảm dòng máu trong những mạch máu nhỏ bất thường quanh khớp hoặc gân bị viêm mạn tính; thủ thuật tiếp cận vùng đau qua mạch máu chứ không mở khớp hay đưa kim vào khớp.
Tên đầy đủ tiếng Anh là Transarterial Microembolization, có thể hiểu như sau:
- Qua động mạch (Transarterial): thủ thuật được thực hiện qua một động mạch nhỏ, bằng một ống thông (catheter) rất mảnh.
- Thuyên tắc vi mạch (Microembolization): bơm các hạt cực nhỏ để giảm lượng máu đi vào các mạch bất thường; trong nhiều phác đồ, đây là loại hạt tự phân hủy theo thời gian.
Ở vùng viêm kéo dài, cơ thể có thể tạo ra những mạch máu mới nhỏ và bất thường (neovessels). Các mạch này được cho là tiếp tục nuôi tình trạng viêm, và thường đi kèm các sợi thần kinh nhỏ dẫn truyền tín hiệu đau. TAME nhằm làm dịu dòng máu bất thường này, qua đó giúp giảm đau và cải thiện chức năng của khớp hoặc gân.
Tại YOUNIFY Clinic, TAME do bác sĩ điện quang can thiệp thực hiện, không phải bác sĩ điều trị đau, vì đây là thao tác trong lòng mạch dưới hướng dẫn chụp mạch (angiography).
TAME có thể dùng cho những khớp và gân nào, giá bao nhiêu?
TAME có thể được cân nhắc cho một số cơn đau khớp và gân mạn tính như đông cứng khớp vai, khuỷu tay quần vợt, khuỷu tay người chơi golf và viêm cân gan chân, giá từ 129.000 THB; thoái hóa khớp gối dùng thủ thuật cùng nguyên lý gọi là GAE.
Thông thường TAME chỉ được đặt ra khi cơn đau kéo dài nhiều tháng dù đã hoàn thành điều trị cơ bản: điều chỉnh hoạt động, vật lý trị liệu, chương trình kéo giãn và tập luyện gân, cùng thuốc khi bác sĩ thấy phù hợp. Với viêm cân gan chân, hướng dẫn thực hành lâm sàng về vật lý trị liệu xếp việc kéo giãn cân gan chân vào nhóm khuyến nghị chính, cần thực hiện trước khi cân nhắc bất kỳ thủ thuật nào.
| Vùng | Tình trạng | Thủ thuật | Giá |
|---|---|---|---|
| Vai | Đông cứng khớp vai (viêm dính bao khớp) | TAME vùng vai | từ 129.000 THB |
| Mặt ngoài khuỷu tay | Khuỷu tay quần vợt (Tennis Elbow) | TAME vùng khuỷu | từ 129.000 THB |
| Mặt trong khuỷu tay | Khuỷu tay người chơi golf (Golfer Elbow) | TAME vùng khuỷu | từ 129.000 THB |
| Gót chân | Viêm cân gan chân (Plantar Fasciitis) | TAME vùng gót | từ 129.000 THB |
| Gối | Thoái hóa khớp gối | Thuyên tắc động mạch gối (GAE) | từ 129.000 THB |
Mỗi con số là giá khởi điểm trong bảng giá của YOUNIFY Clinic và được xác nhận bằng báo giá văn bản sau khi bác sĩ đánh giá và xem phim chụp. Các tình trạng không có trong bảng sẽ được báo giá sau khi bác sĩ đánh giá. Đọc thêm: đau vai dai dẳng và TAME và viêm cân gan chân và TAME.
TAME được thực hiện như thế nào?
TAME được thực hiện dưới gây tê tại chỗ: bác sĩ đưa ống thông nhỏ qua động mạch tới vùng đau, rồi bơm các hạt cực nhỏ để giảm các mạch bất thường, không có vết mổ ở khớp.
1. Trước ngày làm thủ thuật, bác sĩ xem lại tiền sử, phim chụp, các thuốc đang dùng (đặc biệt là thuốc chống đông) và chức năng thận.
2. Sát khuẩn và gây tê tại chỗ điểm vào động mạch, thường ở cổ tay hoặc bẹn tùy vùng cần điều trị.
3. Đưa ống thông nhỏ vào động mạch dưới hướng dẫn chụp mạch.
4. Bơm thuốc cản quang để tìm các mạch máu nhỏ bất thường nuôi vùng đau.
5. Bơm một lượng hạt cực nhỏ vừa đủ để giảm dòng máu bất thường đó.
6. Rút ống thông, ép cầm máu và băng điểm vào, sau đó nghỉ theo dõi trước khi về nhà.
Phần lớn người bệnh về nhà trong ngày, kèm hướng dẫn chăm sóc bằng văn bản.
Có thể kỳ vọng kết quả gì, và bằng chứng mạnh đến đâu?
TAME nhằm giúp giảm đau và cải thiện chức năng khớp hoặc gân ở người bệnh phù hợp, nhưng bằng chứng vẫn đang hình thành và kết quả khác nhau nhiều giữa từng người.
Phần lớn dữ liệu hiện có đến từ các loạt ca bệnh (case series) và nghiên cứu nhỏ. Một tổng quan hệ thống đăng trên tạp chí Skeletal Radiology năm 2024 cho thấy nền tảng bằng chứng về TAME trong bệnh lý gân mạn tính vẫn còn hạn chế, và vẫn cần các nghiên cứu lớn hơn có nhóm đối chứng. Vì vậy chúng tôi giới thiệu TAME như một lựa chọn, không phải cách điều trị được dùng ngay từ đầu.
Điều nên biết trước khi quyết định:
- Nếu có hiệu quả, triệu chứng thường thay đổi dần trong vài tuần khi tình trạng viêm lắng xuống, không phải ngay ngày hôm sau, và có người thay đổi ít.
- TAME không đưa khớp đã thoái hóa trở về bình thường, và không thay thế việc phục hồi cơ và gân.
- Thời gian cải thiện khác nhau ở mỗi người, và một số người có thể cần phối hợp thêm lựa chọn khác.
- TAME nên là một phần của kế hoạch vẫn bao gồm tập luyện và vật lý trị liệu liên tục.
TAME khác tiêm khớp như thế nào?
Tiêm vào khớp hoặc quanh gân đưa thuốc trực tiếp đến chỗ đau; còn TAME tác động qua mạch máu bằng cách giảm các mạch nhỏ bất thường nuôi tình trạng viêm, vì vậy thường được cân nhắc khi tiêm và điều trị cơ bản chưa đủ hiệu quả.
| Tiêm vào khớp hoặc quanh gân | TAME | |
|---|---|---|
| Cách tiếp cận | Kim đưa trực tiếp vào khớp hoặc quanh gân dưới hướng dẫn hình ảnh | Ống thông đi qua động mạch dưới hướng dẫn chụp mạch |
| Cơ chế | Đưa thuốc đến chỗ đau | Giảm các mạch nhỏ bất thường nuôi tình trạng viêm |
| Thời điểm triệu chứng thay đổi | Tùy loại thuốc sử dụng | Nếu có hiệu quả, thường thay đổi dần trong vài tuần; có người thay đổi ít |
| Thuốc cản quang | Dùng trong một số trường hợp | Dùng mỗi lần, nên cần đánh giá chức năng thận |
| Về nhà | Phần lớn người bệnh về trong ngày | Phần lớn người bệnh về trong ngày |
Phương pháp nào phù hợp với quý khách phụ thuộc vào chẩn đoán, kết quả hình ảnh và các điều trị đã thử trước đó; bác sĩ sẽ giải thích trong buổi đánh giá.
Chăm sóc sau TAME thế nào, có tác dụng phụ gì?
Phần lớn người bệnh về nhà trong ngày, cần chăm sóc điểm vào động mạch và tránh gắng sức nặng trong thời gian ngắn theo chỉ định của bác sĩ; đa số tác dụng phụ nhẹ và tạm thời.
Tác dụng phụ có thể gặp:
- Bầm tím hoặc đau tại điểm vào động mạch.
- Da vùng điều trị đổi màu tạm thời, hoặc tê, châm chích tạm thời.
- Đau tăng trong thời gian ngắn trước khi cải thiện.
- Phản ứng với thuốc cản quang, không thường gặp.
- Hạt đi vào mạch máu ngoài mục tiêu, hiếm gặp, và đây là lý do TAME phải do bác sĩ điện quang can thiệp thực hiện dưới hướng dẫn hình ảnh.
Đội ngũ y tế sẽ hẹn tái khám để đánh giá triệu chứng và điều chỉnh chương trình phục hồi theo đáp ứng của từng người.
Khi nào cần đi khám khẩn cấp?
Hãy đến phòng cấp cứu hoặc gặp bác sĩ sớm nếu có:
- Khớp sưng, đỏ, nóng kèm sốt, có thể là nhiễm trùng khớp.
- Đau dữ dội sau ngã hoặc chấn thương, không chịu được sức nặng hoặc không cử động được khớp, hoặc khớp biến dạng.
- Yếu hoặc tê tay chân mới xuất hiện và nặng dần.
- Sưng, đau và đỏ ở một bên bắp chân.
- Sốt kèm sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Sau TAME: điểm vào động mạch sưng to dần hoặc chảy máu không cầm, bàn tay hoặc bàn chân bên điều trị lạnh, nhợt nhạt hoặc đau nhiều, hoặc có vết loét hay da thâm đen ở vùng điều trị.
Khi nào chúng tôi có thể khuyên chưa thực hiện thủ thuật?
- Nguồn gốc cơn đau chưa được chẩn đoán rõ, hoặc chưa hoàn thành điều trị cơ bản.
- Đang dùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu mà chưa có kế hoạch xử trí cùng bác sĩ kê đơn.
- Có nhiễm trùng chưa được điều trị ở khớp, da hoặc toàn thân.
- Đang mang thai hoặc có thể mang thai, vì thủ thuật dùng tia X.
- Chức năng thận không cho phép dùng thuốc cản quang, hoặc từng dị ứng nặng với thuốc cản quang mà chưa có kế hoạch phòng ngừa.
- Bệnh mạn tính chưa được kiểm soát, như đái tháo đường hoặc bệnh tim.
- Kỳ vọng vượt quá khả năng của thủ thuật, ví dụ mong khớp thoái hóa trở lại bình thường, hoặc không muốn tiếp tục vật lý trị liệu sau đó.
Góc nhìn của bác sĩ
Tại phòng khám của chúng tôi, TAME là một bước dành cho người vẫn còn đau sau nhiều tháng phục hồi chức năng đầy đủ, không phải lối tắt để bỏ qua phục hồi chức năng. Nếu quý khách chưa từng tập vật lý trị liệu đều đặn hoặc chương trình bài tập tăng tải cho gân, chúng tôi thường đề nghị thực hiện điều đó trước. Trước khi đặt lịch, chúng tôi đối chiếu hình ảnh chụp chiếu với vị trí quý khách thực sự đau, đồng thời kiểm tra chức năng thận, thuốc chống đông và các động mạch nuôi vùng đó. Chúng tôi nói rõ rằng bằng chứng về TAME vẫn đang được phát triển, và thống nhất trước cách đo lường tiến triển ở lần tái khám, để quý khách biết thế nào là "có hiệu quả" và có thể quyết định dựa trên thông tin thực tế, không phải dựa trên hy vọng.
Ví dụ minh họa (giả định)
Ví dụ minh họa, không phải người bệnh thật: một người bệnh đau mặt ngoài khuỷu tay hơn một năm, đã hoàn thành vật lý trị liệu và chương trình tập gân nhưng vẫn đau khi cầm nắm đồ vật. Bác sĩ thăm khám và siêu âm, xác nhận khuỷu tay quần vợt mạn tính, rồi chuyển đến bác sĩ điện quang can thiệp. Sau khi được giải thích rằng bằng chứng còn hạn chế và thay đổi thường chậm trong vài tuần, người bệnh chọn làm TAME, đồng thời tiếp tục tập gân và tái khám định kỳ.
Bước tiếp theo
1. Gửi kết quả hình ảnh (báo cáo X-quang, siêu âm hoặc MRI) cùng tiền sử ngắn gọn: đau ở đâu, bao lâu, đã điều trị những gì.
2. Bác sĩ xem xét thông tin để xác định TAME hay một lựa chọn khác phù hợp hơn với quý khách.
3. Quý khách nhận kế hoạch điều trị và báo giá bằng văn bản.
4. Nếu phù hợp, hẹn ngày làm thủ thuật kèm hướng dẫn về thuốc và chuẩn bị.
5. Hẹn tái khám và lên kế hoạch phục hồi tiếp theo.
Vui lòng gửi báo cáo X-quang hoặc MRI cùng tiền sử ngắn gọn qua WhatsApp +66 81 556 9696 (https://wa.me/66815569696) để bác sĩ xem xét sơ bộ. Chi tiết thủ thuật tại trang TAME, toàn bộ dịch vụ tại trung tâm điều trị đau mạn tính. Địa chỉ: Tầng 2, Phòng 214, Tòa nhà United Center, 323 đường Silom, Silom, Bang Rak, Bangkok 10500, Thái Lan, cách ga BTS Sala Daeng 5 phút đi bộ, mở cửa hằng ngày 11:00–20:00 giờ Bangkok.
Câu hỏi thường gặp
TAME có phải là phẫu thuật không?
Không phải phẫu thuật mở. TAME là thao tác trong lòng mạch qua một điểm chọc nhỏ ở cổ tay hoặc bẹn, dưới hướng dẫn chụp mạch, không có vết mổ ở khớp hay gân, và phần lớn người bệnh về nhà trong ngày. Tuy vậy đây vẫn là thủ thuật qua động mạch, nên cần được đánh giá kỹ trước khi thực hiện.
Làm TAME có đau không, có cần gây mê toàn thân không?
Thông thường chỉ gây tê tại chỗ ở điểm vào động mạch, không cần gây mê toàn thân. Một số người có thể thấy căng tức hoặc đau ngắn ở vùng điều trị khi bơm hạt. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể dùng thêm thuốc an thần nhẹ, và sẽ giải thích theo kết quả đánh giá của từng người.
Sau TAME bao lâu thì thấy đỡ?
Thường không phải ngay ngày hôm sau. Nếu có hiệu quả, triệu chứng thường thay đổi dần trong vài tuần khi tình trạng viêm lắng xuống, và khác nhau ở mỗi người; có người thay đổi ít. Đội ngũ y tế sẽ hẹn tái khám để đánh giá đáp ứng và điều chỉnh kế hoạch phục hồi.
TAME có đưa khớp thoái hóa trở lại bình thường không?
Không. TAME nhằm giúp giảm đau và cải thiện chức năng, nhưng không đảo ngược những thay đổi đã xảy ra ở khớp hoặc gân. Vì vậy đây là một lựa chọn trong kế hoạch rộng hơn, vẫn bao gồm tập luyện, vật lý trị liệu và các hình thức chăm sóc phù hợp khác.
TAME giá bao nhiêu, bảo hiểm có chi trả không?
TAME cho đông cứng khớp vai, khuỷu tay quần vợt, khuỷu tay người chơi golf và viêm cân gan chân có giá từ 129.000 THB, và giá thực tế được xác nhận bằng báo giá văn bản sau khi bác sĩ đánh giá. Về bảo hiểm, phòng khám chuẩn bị hồ sơ y tế để quý khách tự nộp yêu cầu bồi thường với công ty bảo hiểm của mình; mức chi trả tùy điều khoản hợp đồng.
TAME và thuyên tắc động mạch gối (GAE) khác nhau thế nào?
Hai thủ thuật cùng nguyên lý: giảm các mạch nhỏ bất thường nuôi tình trạng viêm thông qua mạch máu. GAE dành riêng cho thoái hóa khớp gối, còn TAME dùng cho vai, khuỷu tay và gót chân. Cả hai đều do bác sĩ điện quang can thiệp thực hiện, và đều có giá từ 129.000 THB.
Tài liệu tham khảo
- Current Status of Trans-Arterial Embolization in Pain Management of Musculoskeletal Inflammatory Conditions · CardioVascular and Interventional Radiology · 2021
- Transcatheter arterial tendinopathy embolization as a treatment for painful and refractory tendinopathy: a systematic review · Skeletal Radiology · 2024
- Clinical Outcomes of Shoulder Artery Embolization for Adhesive Capsulitis · CardioVascular and Interventional Radiology · 2025
- Heel Pain - Plantar Fasciitis: Revision 2023 · Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy (JOSPT) / Academy of Orthopaedic Physical Therapy · 2023
Lưu Ý Y Khoa
Bài viết này chỉ mang tính thông tin chung và không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu triệu chứng nặng, thay đổi nhanh hoặc cấp bách, hãy đi khám ngay.
Kết quả có thể khác nhau ở mỗi người. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi điều trị.
Quý khách muốn biết kế hoạch chăm sóc nào phù hợp với mình?
Chia sẻ triệu chứng, tiền sử sức khỏe, thuốc đang dùng hoặc các thủ thuật đã thực hiện trước đây và mục tiêu cá nhân của Quý khách. Đội ngũ của chúng tôi có thể hỗ trợ sắp xếp buổi đánh giá y khoa.
Tư vấn cùng YOUNIFY Clinic