Với viêm cân gan chân dai dẳng, sóng xung kích có thể mang lại lợi ích vừa phải và từ từ, tiêm corticosteroid thường giảm đau trong vài tuần hơn là vài tháng, còn bằng chứng về PRP chưa thống nhất. Tại YOUNIFY Clinic, Trung tâm Lão hóa Khỏe mạnh và Chăm sóc Sức khỏe tại Silom, Bangkok, bác sĩ y học giảm đau của chúng tôi chọn phương án phù hợp với bệnh sử, kết quả khám và mục tiêu của quý khách.
Bản nháp đang chờ bác sĩ xem xét và phê duyệt, chưa được xuất bản.
Nội dung
Điểm Chính Cần Nhớ
- Các thủ thuật này dành cho đau gót chân chưa cải thiện đủ sau nhiều tháng chăm sóc bảo tồn đều đặn, không phải bước đầu tiên; theo tổng quan StatPearls, khoảng 75% trường hợp tự thuyên giảm trong vòng 12 tháng.
- Tiêm corticosteroid thường giảm đau ngắn hạn nhưng tác dụng có xu hướng giảm dần, và số lần tiêm được giới hạn vì nguy cơ mỏng đệm mỡ gót chân và rách cân gan chân.
- Sóng xung kích không dùng kim và là một trong những lựa chọn được nghiên cứu nhiều hơn, nhưng kết quả các nghiên cứu chưa đồng nhất và lợi ích nếu có sẽ xuất hiện dần trong vài tuần.
- Bằng chứng về PRP chưa thống nhất và cách pha chế khác nhau giữa các nơi, YOUNIFY Clinic không cung cấp PRP và không khuyến nghị đây là lựa chọn điều trị.
- Nếu vẫn đau sau các bước này, vi thuyên tắc qua động mạch (TAME) do bác sĩ X quang can thiệp của chúng tôi thực hiện là một lựa chọn khác, từ 129.000 THB.
Ai nên cân nhắc sóng xung kích, PRP hoặc tiêm steroid?
Ba thủ thuật này dành cho viêm cân gan chân chưa cải thiện đủ sau nhiều tháng chăm sóc bảo tồn đều đặn, không dành cho cơn đau gót chân mới bắt đầu từ tháng trước.
Cân gan chân là dải mô dày chạy dọc lòng bàn chân, giúp nâng đỡ vòm chân. Dấu hiệu điển hình của viêm cân gan chân là đau gót nhiều nhất ở bước đầu tiên sau khi thức dậy. Phần lớn trường hợp cải thiện dần theo thời gian với cách tự chăm sóc đúng: tổng quan StatPearls ghi nhận khoảng 75% trường hợp tự thuyên giảm trong vòng 12 tháng. Một hướng dẫn thực hành lâm sàng về vật lý trị liệu xếp bài kéo giãn cân gan chân ở mức khuyến nghị cao nhất (mức A), và đây vẫn là nền tảng trước khi cân nhắc bất kỳ thủ thuật nào.
Những nền tảng nên thực hiện đầy đủ trước:
1. Kéo giãn bắp chân và cân gan chân mỗi ngày, nhất là trước bước đầu tiên vào buổi sáng.
2. Mang giày nâng đỡ gót và vòm chân, hoặc dùng miếng lót giày.
3. Điều chỉnh thời gian đứng, đi bộ hoặc chạy cho phù hợp với sức chịu của bàn chân.
4. Tập tăng sức mạnh cơ bàn chân và cơ bắp chân.
5. Dùng thuốc giảm đau thông thường trong thời gian ngắn khi bác sĩ thấy an toàn cho quý khách.
Không thủ thuật nào trong bài này thay thế các nền tảng trên; chúng được thực hiện song song. Xem tổng quan cách điều trị tại điều trị viêm cân gan chân.
Sóng xung kích có hiệu quả với viêm cân gan chân không?
Sóng xung kích có thể giúp giảm đau ở một số người bị viêm cân gan chân mãn tính, với tác dụng xuất hiện dần trong vài tuần chứ không ngay sau buổi điều trị.
Cơ chế: Liệu pháp sóng xung kích ngoài cơ thể (extracorporeal shockwave therapy, ESWT) truyền các xung sóng âm năng lượng cao hội tụ từ bên ngoài da vào gót chân, được cho là kích thích lưu lượng máu và phản ứng sửa chữa ở mô bị kích ứng. Không dùng kim và thường thực hiện qua nhiều buổi.
Bằng chứng: Sóng xung kích là một trong những lựa chọn được nghiên cứu nhiều hơn, và Dịch vụ Y tế Quốc gia Vương quốc Anh (NHS) liệt kê phương pháp này trong các lựa chọn khi tự chăm sóc không hiệu quả. Nhiều tổng quan ghi nhận lợi ích vừa phải ở một số người, nhưng kết quả các nghiên cứu chưa đồng nhất, và StatPearls mô tả bằng chứng là còn mâu thuẫn.
Lưu ý thực tế: Buổi điều trị có thể hơi khó chịu, và ê ẩm sau đó là thường gặp. Vì không dùng kim nên phương pháp này thường được thử trước khi tiêm. Sóng xung kích có thể được cân nhắc sau khi đánh giá; nếu phù hợp và phòng khám chúng tôi chưa cung cấp, chúng tôi sẽ sắp xếp chuyển gửi.
Tiêm steroid cho viêm cân gan chân có tác dụng bao lâu, có tiêm nhắc lại được không?
Tiêm corticosteroid thường giảm đau gót chân trong ngắn hạn, nhưng tác dụng thường giảm dần trong vài tuần đến vài tháng, và số lần tiêm nhắc lại được giới hạn.
Cơ chế: Corticosteroid cùng thuốc gây tê tại chỗ được tiêm gần cân gan chân, nên thực hiện dưới hướng dẫn hình ảnh để thuốc đến đúng vị trí dự định. Tiêm steroid vùng gót có thể được cân nhắc sau khi đánh giá; nếu phù hợp và phòng khám chúng tôi chưa cung cấp, chúng tôi sẽ sắp xếp chuyển gửi.
Bằng chứng: StatPearls kết luận rằng tiêm corticosteroid giúp giảm đau ngắn hạn nhưng hiệu quả dài hạn còn hạn chế.
Rủi ro: Tiêm nhắc lại nhiều lần có thể làm mỏng đệm mỡ gót chân và, hiếm gặp hơn, gây rách cân gan chân, vì vậy số lần tiêm được giữ ở mức thấp nhất.
Lưu ý thực tế: Mũi tiêm steroid có thể làm dịu một đợt đau nặng đủ để quý khách quay lại kéo giãn và tập mạnh cơ. Vì vậy chúng tôi xem đó là cây cầu để quay lại phục hồi chức năng, không phải một phương pháp điều trị độc lập.
Tiêm PRP có tốt hơn tiêm steroid cho viêm cân gan chân không?
Chưa rõ ràng. Một số nghiên cứu cho thấy PRP có thể giúp lâu hơn steroid, trong khi các nghiên cứu khác không thấy khác biệt đáng kể.
Cơ chế: Một lượng nhỏ máu của chính quý khách được lấy ra, quay ly tâm để cô đặc tiểu cầu, tạo thành huyết tương giàu tiểu cầu (platelet-rich plasma, PRP), rồi tiêm gần cân gan chân dưới hướng dẫn hình ảnh với mục tiêu thúc đẩy quá trình sửa chữa mô.
Bằng chứng: Bằng chứng về PRP trong viêm cân gan chân chưa thống nhất, và cách pha chế khác nhau giữa các nơi khiến kết quả khó so sánh. Thông tin này chỉ nhằm giúp quý khách hiểu bằng chứng; YOUNIFY Clinic không cung cấp tiêm PRP và không khuyến nghị PRP như một lựa chọn điều trị viêm cân gan chân.
Lưu ý thực tế: Vì dùng máu của chính quý khách nên thường dung nạp tốt, nhưng ê ẩm vài ngày sau tiêm là thường gặp. Bác sĩ sẽ cho quý khách biết loại thuốc giảm đau nào nên tránh trước và sau mũi tiêm.
So sánh sóng xung kích, steroid, PRP và TAME
| Sóng xung kích (ESWT) | Tiêm steroid | Tiêm PRP | TAME | |
|---|---|---|---|---|
| Là gì | Xung sóng âm năng lượng cao từ bên ngoài da | Corticosteroid tiêm gần cân gan chân | Tiểu cầu cô đặc từ máu của chính quý khách | Ống thông nhỏ qua động mạch để giảm các mạch máu nhỏ bất thường quanh cân gan chân |
| Có kim vào gót chân không | Không | Có, dưới hướng dẫn hình ảnh | Có, dưới hướng dẫn hình ảnh | Không; chỉ một vết chọc nhỏ vào động mạch |
| Ai phụ trách | Cân nhắc sau đánh giá; chuyển gửi nếu phòng khám chưa cung cấp | Cân nhắc sau đánh giá; chuyển gửi nếu phòng khám chưa cung cấp | Không cung cấp tại YOUNIFY Clinic | Bác sĩ X quang can thiệp của chúng tôi |
| Khi nào có thể thấy khác biệt | Từ từ trong vài tuần | Thường trong vài ngày | Từ từ trong vài tuần | Từ từ |
| Có thể kéo dài bao lâu | Khác nhau; vài tháng ở một số người | Thường vài tuần đến vài tháng | Khác nhau; bằng chứng chưa thống nhất | Khác nhau; bằng chứng còn ở giai đoạn đầu |
| Lưu ý chính | Ê ẩm sau buổi điều trị | Mỏng đệm mỡ, hiếm khi rách cân gan chân; giới hạn số lần | Ê ẩm sau tiêm; cách pha chế khác nhau | Dùng thuốc cản quang và tia X; có thể bầm tại chỗ chọc |
| Giá | Tùy nơi thực hiện | Tùy nơi thực hiện | Không cung cấp tại YOUNIFY Clinic | từ 129.000 THB |
Các mức giá là giá khởi điểm, được xác nhận trong báo giá bằng văn bản sau buổi tư vấn với bác sĩ. Không có lựa chọn nào phù hợp với tất cả mọi người; quyết định phụ thuộc vào thời gian đau, những gì quý khách đã thử và mục tiêu của quý khách.
Đã thử mọi cách mà gót chân vẫn đau thì còn lựa chọn nào?
Nếu vẫn đau dù đã phục hồi chức năng đều đặn và thử một hoặc nhiều thủ thuật trên, bác sĩ X quang can thiệp (interventional radiologist) của chúng tôi có thể trao đổi với quý khách về TAME, từ 129.000 THB.
Vi thuyên tắc qua động mạch (transarterial microembolization, TAME) được thực hiện qua một vết chọc nhỏ vào động mạch; một ống thông nhỏ được dẫn dưới tia X đến các mạch máu nuôi vùng gót chân, sau đó các hạt siêu nhỏ được đưa vào để giảm những mạch máu nhỏ bất thường mọc quanh mô bị kích ứng mãn tính, vốn được cho là góp phần gây đau. Không có kim nào đâm vào cân gan chân, và phần lớn bệnh nhân về nhà trong ngày.
Một tổng quan hệ thống đăng trên tạp chí Skeletal Radiology năm 2024 cho biết cơ sở bằng chứng về TAME trong bệnh lý gân và cân mãn tính vẫn còn hạn chế, vì vậy chúng tôi giới thiệu phương pháp này như một lựa chọn cho một số người, không phải bước đầu tiên. Đọc thêm tại TAME điều trị viêm cân gan chân và sóng xung kích hay TAME cho viêm cân gan chân.
Khi nào cần đi khám khẩn cấp?
Hãy đến phòng cấp cứu hoặc gặp bác sĩ ngay nếu đau gót hoặc đau bàn chân đi kèm:
- Té ngã, trẹo chân hoặc va đập mà sau đó không thể đặt trọng lượng lên bàn chân
- Cảm giác "phựt" đột ngột ở lòng bàn chân, sau đó bầm tím và sưng
- Bàn chân nóng, đỏ, sưng, hoặc có sốt
- Vết thương, phồng rộp hoặc thay đổi màu da ở bàn chân ở người bị đái tháo đường
- Tê, châm chích hoặc yếu mới xuất hiện ở bàn chân
- Bắp chân sưng và đau khi ấn
Nếu đau cả hai gót chân kèm sưng khớp hoặc cứng lưng buổi sáng, quý khách nên đi khám sớm vì có thể liên quan đến viêm khớp.
Khi nào chúng tôi có thể khuyên chưa làm thủ thuật?
Chúng tôi có thể khuyên chưa tiêm hoặc chưa làm TAME, hoặc nên chờ, khi:
- Chưa thể điều chỉnh thuốc chống đông một cách an toàn
- Đang có nhiễm trùng, kể cả nhiễm trùng da quanh gót chân
- Đang mang thai, đối với TAME vì dùng tia X và thuốc cản quang
- Chức năng thận không cho phép dùng thuốc cản quang, đối với TAME
- Đái tháo đường chưa được kiểm soát trong khi đang cân nhắc tiêm corticosteroid
- Chưa xác định được nguồn gốc cơn đau, ví dụ chèn ép thần kinh, gãy xương gót do mỏi hoặc đau đệm mỡ gót chân
- Chưa thực hiện đều đặn các biện pháp chăm sóc bảo tồn nền tảng
- Kỳ vọng vượt quá những gì thủ thuật có thể mang lại, chẳng hạn một mũi tiêm thay cho phục hồi chức năng
Góc nhìn của bác sĩ
[รอ approve] Tại phòng khám của chúng tôi, trước tiên chúng tôi xác nhận đau gót chân đúng là viêm cân gan chân chứ không phải chèn ép thần kinh, gãy xương do mỏi hay đệm mỡ gót chân bị mỏng đi, và hỏi quý khách đã tự chăm sóc bằng cách nào và trong bao lâu. Nếu quý khách từng tiêm steroid, chúng tôi đếm số lần tiêm và mỗi lần giúp được bao lâu. Nếu thời gian đỡ đau ngày càng ngắn lại, chúng tôi thường khuyên không tiêm thêm, vì tiêm nhiều lần có thể làm mỏng đệm mỡ gót chân. Sóng xung kích kết hợp chương trình phục hồi chức năng có cấu trúc có thể được cân nhắc sau khi đánh giá, còn với PRP, chúng tôi nói rõ rằng bằng chứng vẫn chưa thống nhất và phòng khám không cung cấp phương pháp này. Nếu sóng xung kích hoặc tiêm steroid phù hợp nhưng phòng khám của chúng tôi không cung cấp, chúng tôi sẽ sắp xếp chuyển tuyến. Nếu vẫn còn đau sau các bước này, bác sĩ điện quang can thiệp của chúng tôi có thể đánh giá khả năng áp dụng TAME.
Ví dụ minh họa (giả định)
Ví dụ minh họa, không phải bệnh nhân thật: Một quản lý cửa hàng phải đứng gần như cả ngày bị đau gót chân buổi sáng đã nhiều tháng. Chị kéo giãn mỗi ngày và đã đổi giày, và một mũi tiêm steroid trước đó giúp được vài tuần. Sau khi khám và siêu âm, bác sĩ y học giảm đau của chúng tôi đề xuất cân nhắc sóng xung kích kết hợp chương trình tăng sức mạnh cơ bắp chân, sắp xếp chuyển gửi nếu phòng khám chưa cung cấp dịch vụ này, và thống nhất cách theo dõi tiến triển trước khi cân nhắc bất kỳ mũi tiêm nào tiếp theo.
Các bước tiếp theo
1. Gửi kết quả chẩn đoán hình ảnh (phim X quang hoặc kết quả siêu âm, MRI nếu có) cùng bệnh sử ngắn gọn: đau bao lâu, đã thử những gì, đã tiêm mấy lần, có dùng thuốc chống đông hoặc bị đái tháo đường không.
2. Bác sĩ y học giảm đau của chúng tôi xem xét hồ sơ; các câu hỏi về TAME được đánh giá cùng bác sĩ X quang can thiệp.
3. Quý khách nhận kế hoạch điều trị bằng văn bản và báo giá bằng văn bản.
4. Nếu phù hợp, thủ thuật được thực hiện tại Tầng 2, Phòng 214, Tòa nhà United Center, 323 đường Silom, Silom, Bang Rak, Bangkok 10500, Thái Lan, cách ga BTS Sala Daeng 5 phút đi bộ, mở cửa hằng ngày 11:00–20:00 giờ Bangkok. Phần lớn bệnh nhân về nhà trong ngày.
5. Chúng tôi theo dõi qua nhật ký đau và tiến triển phục hồi chức năng.
Vui lòng gửi kết quả chẩn đoán hình ảnh và bệnh sử ngắn gọn qua WhatsApp (+66 81 556 9696, https://wa.me/66815569696) để bác sĩ xem xét sơ bộ. Xem thêm thông tin về bệnh tại trang viêm cân gan chân và đau gót chân và toàn bộ dịch vụ tại dịch vụ điều trị đau mãn tính.
Câu hỏi thường gặp
Viêm cân gan chân nên làm sóng xung kích hay tiêm steroid?
Hai phương pháp có mục tiêu khác nhau. Tiêm steroid thường giảm đau nhanh hơn trong ngắn hạn nhưng tác dụng giảm dần theo thời gian. Sóng xung kích không dùng kim, tác dụng từ từ và ở một số người có thể kéo dài hơn. Kết quả nghiên cứu chưa đồng nhất; bác sĩ sẽ chọn dựa trên thời gian đau, những gì quý khách đã thử và mục tiêu của quý khách.
Sau điều trị bao lâu thì thấy khác biệt?
Tiêm steroid có thể giảm đau trong vài ngày nhưng thường chỉ tạm thời. Sóng xung kích và PRP tác dụng từ từ trong vài tuần, và kết quả khác nhau tùy từng người. Trong thời gian này, quý khách nên tiếp tục kéo giãn và tập mạnh cơ, vì đây là phần quan trọng của quá trình hồi phục.
Có thể tiêm steroid vào gót chân bao nhiêu lần?
Không có con số cố định phù hợp với mọi người, nhưng nên giữ số lần tiêm ở mức thấp nhất vì tiêm nhắc lại có thể làm mỏng đệm mỡ gót chân và hiếm khi gây rách cân gan chân. Trước mũi tiêm tiếp theo, bác sĩ sẽ xem lại quý khách đã tiêm bao nhiêu lần, mỗi lần giúp được bao lâu và liệu có lựa chọn khác phù hợp hơn không.
Làm sóng xung kích có đau không?
Trong lúc phát xung, quý khách có thể thấy khó chịu hoặc hơi đau, và mức năng lượng có thể được điều chỉnh đến mức chịu được. Một số người bị ê ẩm gót chân một đến hai ngày sau buổi điều trị. Không cần tiêm thuốc tê hay gây mê, và phần lớn bệnh nhân tự đi bộ về nhà sau đó.
Sau khi tiêm PRP hoặc làm sóng xung kích có cần tập chân nữa không?
Cần, và chúng tôi đặc biệt khuyến khích. Kéo giãn cân gan chân, tập mạnh cơ bắp chân và bàn chân, cùng giày phù hợp vẫn là nền tảng của quá trình hồi phục. Nếu quý khách đã tiêm PRP tại cơ sở khác, hãy làm theo hướng dẫn của bác sĩ đã tiêm về việc giảm chịu lực giai đoạn đầu, sau đó trở lại chương trình tập từng bước.
Sóng xung kích, PRP và tiêm steroid giá bao nhiêu, bảo hiểm có chi trả không?
Sóng xung kích và tiêm steroid vùng gót có thể được cân nhắc sau khi đánh giá; nếu phù hợp và phòng khám chúng tôi chưa cung cấp, chúng tôi sẽ sắp xếp chuyển gửi, và chi phí tùy nơi thực hiện và số buổi; phòng khám không cung cấp PRP; TAME cho viêm cân gan chân có giá từ 129.000 THB. Quý khách nhận báo giá bằng văn bản trước. Chúng tôi chuẩn bị báo cáo y khoa và hóa đơn chi tiết để quý khách tự nộp hồ sơ bồi thường; mức chi trả tùy thuộc vào hợp đồng bảo hiểm của quý khách.
Tài liệu tham khảo
- Buchanan BK, Sina RE, Kushner D. Plantar Fasciitis. StatPearls, StatPearls Publishing / NCBI Bookshelf, cập nhật 2024.
- Plantar fasciitis. NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Vương quốc Anh), xem xét 2025.
- Koc TA et al. Heel Pain - Plantar Fasciitis: Revision 2023. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy / Academy of Orthopaedic Physical Therapy, 2023.
- Transcatheter arterial tendinopathy embolization as a treatment for painful and refractory tendinopathy: a systematic review. Skeletal Radiology, 2024.
Lưu Ý Y Khoa
Bài viết này chỉ mang tính thông tin chung và không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu triệu chứng nặng, thay đổi nhanh hoặc cấp bách, hãy đi khám ngay.
Kết quả có thể khác nhau ở mỗi người. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi điều trị.
Quý khách muốn biết kế hoạch chăm sóc nào phù hợp với mình?
Chia sẻ triệu chứng, tiền sử sức khỏe, thuốc đang dùng hoặc các thủ thuật đã thực hiện trước đây và mục tiêu cá nhân của Quý khách. Đội ngũ của chúng tôi có thể hỗ trợ sắp xếp buổi đánh giá y khoa.
Tư vấn cùng YOUNIFY Clinic