Điều trị viêm cân gan chân tại Bangkok: điều gì thực sự hiệu quả, từng bước một?

Viêm cân gan chân là gì và cảm giác ra sao?

Điều trị viêm cân gan chân tại Bangkok là điều nhiều khách quốc tế tìm hiểu sau nhiều tháng đau gót dai dẳng không ổn định khi ở nhà. Tin tốt là phần lớn mọi người đều cải thiện — miễn là việc điều trị được thực hiện đúng thứ tự và có đủ thời gian. Điều chúng tôi thường gặp nhất tại phòng khám không phải là thiếu lựa chọn, mà là các bước bị bỏ qua: đi tiêm sau hai tuần đau, hoặc hai năm tự kéo giãn tại nhà mà chưa một lần được thăm khám đúng cách. Trong bài hướng dẫn do bác sĩ biên soạn này, đội ngũ bác sĩ YOUNIFY Clinic đi qua từng bậc của thang điều trị viêm cân gan chân — tự chăm sóc, vật lý trị liệu và thuốc, các thủ thuật tại phòng khám như sóng xung kích và tiêm, lựa chọn cho trường hợp kháng trị, và phẫu thuật như phương án cuối cùng — cùng những dấu hiệu cảnh báo cho thấy bạn nên đi khám sớm.

Viêm cân gan chân là tình trạng kích ứng và thoái hóa của cân gan chân — dải mô dày chạy từ xương gót đến gốc các ngón chân — do tải trọng và lực kéo lặp đi lặp lại, thường gặp nhất ở chỗ nó bám vào xương gót. Triệu chứng đặc trưng là cơn đau nhói dưới gót, nhất là ở những bước đầu tiên sau khi ngủ dậy hoặc sau khi ngồi một lúc [1].

Câu chuyện chúng tôi nghe nhiều nhất là bước chân đầu tiên trong ngày giống như đang giẫm lên một hòn đá. Cơn đau dịu đi sau vài phút đi lại, quay lại sau khi ngồi rồi đứng dậy, và với nhiều người thì bùng lên vào cuối một ngày dài đứng trên chân. Thường chỉ một bên nhưng cũng có thể cả hai gót. Nếu kiểu đau đó nghe quen thuộc, mời đọc thêm ở bài đau gót chân ở bước đi đầu tiên buổi sáng.

Viêm cân gan chân nhìn chung không nguy hiểm, và nhiều người cải thiện dần trong vài tháng đến khoảng một năm với chăm sóc không xâm lấn [1]. Nhưng khi cơn đau kéo dài nhiều tháng và bắt đầu hạn chế việc đi lại và làm việc, nó xứng đáng được một đội ngũ bác sĩ đánh giá đúng mức — một phần để lên kế hoạch cho bước tiếp theo, một phần vì đau gót chân còn có những nguyên nhân khác cần được loại trừ.

Vì sao viêm cân gan chân xảy ra và ai có nguy cơ?

Bệnh xuất hiện khi tải trọng và lực kéo đặt lên cân gan chân vượt quá khả năng tự sửa chữa của mô. Đây ít giống một tình trạng viêm cấp đơn thuần mà giống sự tích tụ dần của hao mòn mô hơn, và đó là lý do các yếu tố nguy cơ chủ yếu liên quan đến việc bạn dùng bàn chân nhiều đến đâu, cân nặng cơ thể, độ căng của bắp chân và giày dép [1][2].

• Tải trọng lên bàn chân cao — đứng hoặc đi bộ nhiều giờ, chạy bộ, làm ca đứng, hoặc tăng khối lượng tập luyện quá nhanh
• Cân nặng cơ thể cao hơn, làm tăng áp lực lên lòng bàn chân theo từng bước
• Bắp chân và gân Achilles căng, làm tăng lực kéo tại chỗ bám ở gót
• Cấu trúc bàn chân như bàn chân bẹt hoặc vòm chân cao bất thường
• Giày dép không nâng đỡ — đế cứng và phẳng, hoặc thường xuyên đi giày cao gót
• Tuổi — phổ biến hơn từ tuổi trung niên trở đi khi mô kém đàn hồi

Muốn hết đau lâu dài thường phải xử lý những yếu tố này song song với chính cơn đau. Nếu không, triệu chứng có xu hướng quay lại ngay khi bạn trở về với tải trọng cũ trên đôi chân — điều đáng lên kế hoạch trước nếu bạn đang đi du lịch và dự kiến những ngày dài đi bộ.

Thang điều trị có bao nhiêu bậc và bắt đầu từ đâu?

Nguyên tắc được áp dụng trên thế giới là điều trị theo bậc: luôn bắt đầu từ những lựa chọn ít xâm lấn và ít rủi ro nhất, rồi mới đi lên nếu triệu chứng không cải thiện sau một khoảng thử nghiệm thực sự đầy đủ. Phần lớn mọi người dừng lại ở những bậc thấp và không bao giờ cần đến thủ thuật nào [1][2].

Bậc 1 — Tự chăm sóc và điều chỉnh tải trọng

Bước đầu tiên là giảm lực truyền qua cân gan chân và khôi phục độ mềm dẻo cho phần mô đang căng. Những cách có bằng chứng hỗ trợ bao gồm giáo dục người bệnh và điều chỉnh tải trọng, kéo giãn đều đặn cân gan chân cùng gân Achilles, và giày dép nâng đỡ được gót [2].

• Điều chỉnh hoạt động — giảm việc chịu trọng lượng lặp đi lặp lại gây đau, nhưng không ngừng vận động hoàn toàn
• Kéo giãn mỗi ngày, đặc biệt trước khi đặt chân xuống đất vào buổi sáng
• Chườm lạnh gót sau khi hoạt động nặng
• Đổi giày dép — phần gót nâng đỡ tốt và đế không quá cứng
• Dụng cụ chỉnh hình bàn chân — một thử nghiệm ngẫu nhiên ghi nhận cải thiện nhỏ, ngắn hạn về chức năng bàn chân, không thấy khác biệt rõ ở mốc mười hai tháng, nên nên xem đây là công cụ hỗ trợ dọc đường chứ không phải điều trị độc lập [4]
• Kiểm soát cân nặng khi phù hợp

Về các bài kéo giãn thực tế và cách chăm sóc tại nhà, mời xem viêm cân gan chân có tự khỏi không.

Bậc 2 — Vật lý trị liệu và thuốc

Nếu vài tuần tự chăm sóc đều đặn không đỡ, bậc tiếp theo là một chương trình vật lý trị liệu được cá thể hóa — không chỉ kéo giãn, mà còn tăng cường sức mạnh cơ bắp chân và cơ bàn chân, điều chỉnh dáng đi, và băng dán để giảm tải cho cân gan chân trong những giai đoạn đau. Những biện pháp này nằm trong xử trí cốt lõi của đau gót chân [2].

Thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) có thể được cân nhắc trong thời gian ngắn để hạ mức đau xuống đủ cho việc phục hồi chức năng diễn ra đúng cách, dưới sự theo dõi của đội ngũ bác sĩ và có cân nhắc các bệnh lý sẵn có như dạ dày hay thận. Thuốc mở ra một cửa sổ cho phục hồi chức năng; nó không giải quyết nguyên nhân cơ học, nên không nên thay thế cho công việc dài hạn hơn.

Bậc 3 — Thủ thuật tại phòng khám: sóng xung kích và tiêm

Sau khi bậc 1 và 2 đã được thực hiện kỹ lưỡng suốt vài tháng mà chưa đủ hiệu quả, đội ngũ bác sĩ của chúng tôi bắt đầu cân nhắc các thủ thuật tại phòng khám — vẫn không phẫu thuật.

Trị liệu sóng xung kích ngoài cơ thể (ESWT) truyền năng lượng sóng tới chỗ bám của cân gan chân ở gót để kích thích quá trình sửa chữa của mô. Thường được thực hiện thành một liệu trình nhiều buổi cách nhau một tuần trở lên, và là lựa chọn hay dùng cho người không đáp ứng với chăm sóc cơ bản [2].

Tiêm corticosteroid có định vị có thể giảm đau trong ngắn hạn. Một tổng quan hệ thống của Cochrane kết luận lợi ích là nhỏ và chỉ giới hạn trong khoảng một tháng, không có bằng chứng rõ ràng về lợi ích kéo dài sau đó [3]. Vì vậy nên hiểu đây là biện pháp giảm đau tạm thời giúp phục hồi chức năng khả thi hơn, chứ không phải điều trị chính, và việc tiêm lặp lại có những lưu ý mà đội ngũ bác sĩ sẽ giải thích trước. Ở một số trường hợp chọn lọc, các mũi tiêm khác như huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) có thể được cân nhắc theo từng cá nhân.

Nếu bạn đang cân nhắc giữa trị liệu bằng năng lượng và một thủ thuật can thiệp mạch, mời xem sóng xung kích và TAME cho viêm cân gan chân.

Bậc 4 — Lựa chọn cho trường hợp kháng trị

Một số ít người bệnh vẫn còn đau sau khi đã hoàn tất điều trị chuẩn. Bước đầu tiên với nhóm này không phải một thủ thuật mới mà là đánh giá lại: chẩn đoán có đúng không, có nguyên nhân nào khác ẩn phía dưới không, và điều gì đã hạn chế mức đáp ứng cho tới nay? Để xem tổng quan về nhóm này, mời đọc viêm cân gan chân mạn tính: điều trị ở đâu.

Một lựa chọn được bàn tới cho những người bệnh này là TAME (nút mạch vi thể qua đường động mạch), thủ thuật qua ống thông làm tắc các mạch máu bất thường rất nhỏ mọc vào vùng mô viêm mạn tính, không cần mổ mở. Lập luận là giảm bớt các mạch bất thường và những sợi thần kinh nhỏ được cho là góp phần duy trì cơn đau. Nền tảng bằng chứng của phương pháp vẫn đang hình thành, nên đây không phải lựa chọn đầu tay, không phù hợp với mọi người bị viêm cân gan chân, và chỉ thích hợp sau khi đội ngũ bác sĩ đánh giá từng trường hợp. Chi tiết mời đọc TAME là gì và được dùng thế nào trong viêm cân gan chân mạn tính.

Bậc 5 — Phẫu thuật: phương án cuối cùng

Phẫu thuật giải phóng cân gan chân chỉ được cân nhắc ở một nhóm rất nhỏ người bệnh có triệu chứng nặng, kéo dài và đã thực sự hoàn tất điều trị không phẫu thuật [1], bởi thời gian hồi phục lâu hơn và các rủi ro phẫu thuật bắt đầu được tính đến. Trên thực tế, nhiều người bị viêm cân gan chân không bao giờ đi tới bậc này, miễn là các bước trước đó được thực hiện đều đặn và được đánh giá lại khi tiến triển chững lại.

Viêm cân gan chân mất bao lâu để cải thiện?

Nói thật: lâu hơn phần lớn mọi người tưởng. Nhiều người bệnh cải thiện dần trong vài tháng đến khoảng một năm với chăm sóc không xâm lấn [1], và việc đổi phương pháp quá nhanh — trước khi bất kỳ bước nào kịp phát huy tác dụng — khiến khó biết được điều gì thực sự đang giúp ích.

Những yếu tố làm thay đổi mốc thời gian giữa người này với người khác gồm cơn đau đã tồn tại bao lâu trước khi bắt đầu điều trị, cân nặng cơ thể, tải trọng hằng ngày lên bàn chân, mức độ đều đặn của việc kéo giãn và tăng cường sức mạnh, và giày dép đã được xử lý hay chưa. Kết quả khác nhau tùy từng người. Đặt ra một mục tiêu chức năng cùng bác sĩ ngay từ sớm — đi lại thoải mái trở lại, hoặc quay lại với một môn thể thao — thường theo dõi tiến triển tốt hơn là chờ cơn đau biến mất hoàn toàn.

Khi nào nên đi khám và đâu là dấu hiệu cảnh báo?

Hãy sắp xếp một buổi đánh giá nếu đau gót đã kéo dài nhiều tháng dù đã tự chăm sóc đều đặn, nếu nó rõ ràng ảnh hưởng đến việc đi lại, làm việc hay giấc ngủ, hoặc nếu bạn đã thử nhiều cách mà chưa đủ hiệu quả. Buổi đánh giá xác nhận chẩn đoán và chọn bậc tiếp theo trên thang điều trị cho phù hợp với hoàn cảnh của bạn.

Dấu hiệu cảnh báo — hãy đi khám mà không nên chờ đợi:

• Đau gót sau một chấn thương rõ ràng, hoặc không thể chịu lực lên chân
• Tê, yếu, hoặc đau rát lan xuống lòng bàn chân, có thể gợi ý vấn đề thần kinh chứ không chỉ riêng cân gan chân
• Sưng, đỏ, nóng hoặc sốt
• Đau về đêm bất thường, đau liên tục cả khi nghỉ, hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân
• Đái tháo đường, tuần hoàn bàn chân kém, hoặc suy giảm miễn dịch đi kèm đau chân hay vết thương

Tại YOUNIFY Clinic, đau gót chân mạn tính được xử trí trong khuôn khổ dịch vụ Đau mạn tính của chúng tôi, nơi đội ngũ bác sĩ hỏi bệnh sử, khám bàn chân và xem lại chẩn đoán hình ảnh khi cần trước khi lên kế hoạch cho bước phù hợp tiếp theo. Khách quốc tế có thể gửi trước bệnh sử và hồ sơ điều trị trước đây trước khi bay sang để buổi khám đầu tiên hiệu quả hơn. Để sắp xếp buổi đánh giá ban đầu, mời liên hệ với chúng tôi qua các kênh bên dưới.

Đọc tiếp trong loạt bài này

• Plantar Fasciitis and Heel Pain: Your Options, from Self-Care to Procedures