Thoát vị đĩa đệm thắt lưng: triệu chứng và các lựa chọn điều trị

Thoát vị đĩa đệm thắt lưng là gì?

Thoát vị đĩa đệm thắt lưng là tình trạng đĩa đệm nằm giữa hai đốt sống phồng lên hoặc rách và chèn ép hoặc kích thích rễ thần kinh, gây đau, tê, hoặc yếu dọc theo đường đi của dây thần kinh đó. Tình trạng này xảy ra thường nhất ở vùng thắt lưng.

Mỗi đĩa đệm nằm như một tấm đệm mềm giữa các đốt sống, hấp thụ tải trọng và cho phép cột sống cử động. Bên trong là phần nhân mềm dạng gel, được bao quanh bởi vòng xơ bên ngoài dai chắc hơn. Khi vòng xơ này rách hoặc suy yếu, phần nhân gel bên trong có thể phồng về phía nơi các rễ thần kinh nằm. Nếu nó chèn ép hoặc gây viêm một rễ thần kinh, đau lan, tê, hoặc yếu có thể xuất hiện. Các tầng thường gặp nhất là các đĩa đệm thắt lưng thấp (L4–L5 và L5–S1), vốn nằm gần các dây thần kinh chi phối hai chân.

Triệu chứng của thoát vị đĩa đệm thắt lưng là gì?

Dấu hiệu điển hình là đau thắt lưng kèm theo đau lan, tê, hoặc châm chích xuống mông và một bên chân, thường nặng hơn khi ngồi lâu, cúi người, ho, hoặc hắt hơi. Mức độ đau khác nhau tùy từng người.

Hãy đi khám khẩn nếu bạn xuất hiện yếu chân tăng dần, mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện, hoặc tê quanh mông và cơ quan sinh dục (vùng yên ngựa) — đây có thể là dấu hiệu chèn ép thần kinh cần được xử trí kịp thời. Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Đau thắt lưng kèm đau lan xuống mông, đùi, bắp chân, hoặc bàn chân, thường ở một bên (kiểu đau lan xuống chân này chính là đau thần kinh tọa)
• Tê, châm chích, hoặc cảm giác như kim châm dọc theo chân
• Yếu chân hoặc bàn chân trong một số trường hợp, chẳng hạn khó nhấc bàn chân lên
• Đau nặng hơn khi ngồi lâu, cúi người, ho, hắt hơi, hoặc rặn, và thường dịu đi khi thay đổi tư thế

Nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm thắt lưng và các yếu tố nguy cơ là gì?

Nguyên nhân chính là thoái hóa đĩa đệm theo tuổi kết hợp với tải trọng hoặc chấn thương, chẳng hạn cúi người nâng vật nặng sai kỹ thuật. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm ngồi lâu, thừa cân, và hút thuốc:

• Thoái hóa theo tuổi: theo thời gian, đĩa đệm mất nước và độ mềm dẻo, vòng xơ bên ngoài trở nên giòn hơn và dễ rách hơn.
• Tải trọng và chấn thương: cúi người dùng lưng nâng vật nặng, xoay người mạnh, hoặc chấn thương có thể khiến đĩa đệm phồng ra.
• Thói quen và yếu tố nguy cơ: ngồi lâu, tư thế xấu, thừa cân, nhóm cơ trung tâm (core) yếu, hút thuốc, và di truyền.

Chẩn đoán thoát vị đĩa đệm thắt lưng như thế nào (vai trò của MRI)?

Chẩn đoán bắt đầu từ việc hỏi bệnh sử và thăm khám thần kinh bởi đội ngũ bác sĩ của chúng tôi để xác định rễ thần kinh nào bị ảnh hưởng. Chẩn đoán hình ảnh sau đó chỉ được cân nhắc cho những người thực sự cần, trong đó MRI cho hình ảnh chi tiết rõ nhất về các đĩa đệm.

Bác sĩ thường đánh giá sức cơ, cảm giác, phản xạ, và thực hiện nghiệm pháp nâng chân thẳng. Nếu triệu chứng rõ ràng và đáp ứng với chăm sóc ban đầu, có thể chưa cần chụp chiếu ngay. Tuy nhiên, nếu triệu chứng không cải thiện, nếu có yếu chân, hoặc nếu đang lên kế hoạch làm thủ thuật, bác sĩ có thể đề nghị chụp MRI vì nó cho thấy chi tiết các đĩa đệm, rễ thần kinh và mô mềm. Đôi khi cần thêm chụp X-quang hoặc đo dẫn truyền thần kinh. Điều quan trọng là kết quả hình ảnh phải khớp với triệu chứng thực tế, vì một số người có thay đổi đĩa đệm theo tuổi mà không hề có triệu chứng.

Điều trị thoát vị đĩa đệm thắt lưng: không phẫu thuật so với phẫu thuật

Phần lớn người bị thoát vị đĩa đệm thắt lưng cải thiện với điều trị không phẫu thuật. Phẫu thuật được giữ là phương án cuối cùng, chỉ dành cho những trường hợp có dấu hiệu thần kinh cần xử trí kịp thời hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác.

Điều trị không phẫu thuật (bậc đầu tiên): bao gồm điều chỉnh hoạt động và tư thế, tránh nâng vật nặng, vật lý trị liệu và bài tập tăng cường nhóm cơ trung tâm (core), cùng thuốc giảm đau hoặc kháng viêm theo chỉ định. Nhiều người cải thiện dần trong vài tuần đến vài tháng.

Phẫu thuật (phương án cuối cùng): được cân nhắc khi yếu chân nặng dần, chèn ép thần kinh cần xử trí kịp thời, hoặc đau lan xuống chân ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống và không đáp ứng với điều trị không phẫu thuật lẫn tiêm. Đội ngũ bác sĩ của chúng tôi luôn đánh giá mức độ phù hợp cho từng người và giải thích lợi ích cùng giới hạn của mỗi lựa chọn trước bất kỳ quyết định nào.

Vai trò của tiêm dưới hướng dẫn hình ảnh

Nằm giữa điều trị không phẫu thuật và phẫu thuật, tiêm dưới hướng dẫn hình ảnh là lựa chọn có thể giúp giảm đau lan xuống chân ở nhiều người — không cần phẫu thuật, và thường về nhà trong ngày.

Khi cơn đau lan vẫn dai dẳng sau điều trị bảo tồn, các bác sĩ y học giảm đau của chúng tôi có thể cân nhắc tiêm steroid ngoài màng cứng (ESI) hoặc tiêm chọn lọc rễ thần kinh, dưới hướng dẫn X-quang hoặc siêu âm để đặt kim chính xác. Mục tiêu là giảm viêm quanh rễ thần kinh và giảm triệu chứng, để người bệnh tham gia tốt hơn với vật lý trị liệu và sinh hoạt hằng ngày. Đây là những thủ thuật chỉ dùng kim, thực hiện không cần phẫu thuật, dưới sự chăm sóc của đội ngũ bác sĩ chúng tôi với trang thiết bị đạt chuẩn quốc tế. Mời đọc về các bước thực hiện và cách chuẩn bị trong bài tiêm steroid ngoài màng cứng (ESI).

Tóm lại

Việc chăm sóc thoát vị đĩa đệm thắt lưng là một phần của dịch vụ điều trị đau lưng tại YOUNIFY, nơi điều trị đau cổ và đau lưng mạn tính bằng các thủ thuật qua kim, dưới hướng dẫn hình ảnh, không phẫu thuật — về nhà trong ngày, dưới sự chăm sóc của đội ngũ bác sĩ chúng tôi. Để có bức tranh rộng hơn, mời đọc bài đau lưng mạn tính, hoặc liên hệ với chúng tôi để tìm hiểu liệu triệu chứng của bạn có phù hợp với hướng tiếp cận này không. Kết quả khác nhau tùy từng người.