Đau thần kinh thường nóng rát, nhói hoặc tê rần dọc theo một đường, chẳng hạn từ cổ xuống cánh tay, còn đau cơ thường là cơn đau âm ỉ ở một vùng căng cứng, ấn vào thấy đau và thay đổi theo tư thế. Tại YOUNIFY Clinic, Trung tâm Lão hóa Khỏe mạnh và Chăm sóc Sức khỏe tại Bangkok, Thái Lan, bác sĩ y học giảm đau của chúng tôi ở Silom xác định nguồn gốc cơn đau trước, vì cách điều trị khác nhau.
Bản nháp đang chờ bác sĩ xem xét và phê duyệt, chưa được xuất bản.
Nội dung
Điểm Chính Cần Nhớ
- Đau thần kinh thường nóng rát, nhói, như điện giật hoặc tê rần, và có xu hướng đi theo đường dây thần kinh, chẳng hạn từ cổ xuống cánh tay hoặc từ mông xuống chân.
- Đau cơ thường là cơn đau âm ỉ sâu trong một dải cơ căng có các điểm kích hoạt ấn đau, nặng hơn khi giữ một tư thế lâu hoặc dùng quá sức, và thường dịu đi khi vận động và kéo giãn.
- Đau hỗn hợp rất thường gặp: hội chứng văn phòng có thể đi kèm chèn ép dây thần kinh, và mỗi phần có thể cần cách điều trị khác nhau.
- Yếu cơ mới xuất hiện, mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện, hoặc tê vùng yên ngựa cần đến phòng cấp cứu, không phải dùng bảng tự kiểm tra.
Làm sao biết cơn đau là do thần kinh hay do cơ?
Hãy để ý cảm giác đau và hướng lan của nó: đau thần kinh nóng rát, nhói hoặc tê rần dọc theo một đường, còn đau cơ nhức ở một điểm mà quý khách thường ấn vào được. Không dấu hiệu nào tự nó đủ để kết luận. Đau thần kinh không hiếm gặp: hướng dẫn đầy đủ của NICE (Vương quốc Anh) cho biết tỷ lệ hiện mắc chung của đau thần kinh được ước tính trong khoảng từ 6% đến 8%.
Đau thần kinh (đau do bệnh lý thần kinh) thường có cảm giác như thế nào
- Nóng rát, nhói, đau như dao đâm hoặc như điện giật
- Tê rần, cảm giác kim châm, hoặc tê một vùng da
- Lan theo đường đi của dây thần kinh: từ cổ xuống cánh tay và bàn tay, hoặc từ mông xuống mặt sau của chân
- Chạm nhẹ, quần áo hoặc ga giường cũng có thể gây đau
- Có thể đau hơn về đêm
Đau cơ (đau cân cơ) thường có cảm giác như thế nào
- Đau âm ỉ sâu, cứng hoặc căng
- Một dải căng trong cơ với nút ấn đau, gọi là điểm kích hoạt (trigger point), có thể lan đau sang vùng lân cận khi bị ấn
- Nặng hơn khi ngồi lâu, làm việc với màn hình, lặp lại động tác hoặc căng thẳng
- Thường dịu đi khi vận động nhẹ nhàng, chườm ấm và kéo giãn
Có thể bị đau thần kinh và đau cơ cùng lúc không?
Có, và đau hỗn hợp rất thường gặp. Một ví dụ quen thuộc là hội chứng văn phòng kèm chèn ép dây thần kinh ở cổ: cơ vai căng và nhức, trong khi rễ thần kinh bị kích thích gây tê rần xuống bàn tay. Hai phần này tác động lẫn nhau, vì dây thần kinh bị kích thích khiến các cơ xung quanh co cứng để tự bảo vệ. Nếu chỉ điều trị một phần, phần còn lại có thể khiến cơn đau kéo dài, vì vậy chúng tôi khám cả hai trong cùng một lần hẹn.
Đau thần kinh và đau cơ: so sánh song song
| Đặc điểm | Đau thần kinh | Đau cơ |
|---|---|---|
| Từ thường dùng để mô tả | Nóng rát, nhói, như điện giật, tê rần | Nhức, căng, mỏi, cứng |
| Hướng lan | Dọc theo đường dây thần kinh, thường vượt quá khuỷu tay hoặc đầu gối | Ở gần cơ hoặc lan sang vùng lân cận |
| Tê hoặc cảm giác kim châm | Thường gặp | Ít gặp |
| Ấn vào một điểm | Có thể gây tê rần khi ấn lên dây thần kinh bị chèn ép, hiếm khi gây nhức tại chỗ | Thường gây lại cảm giác nhức quen thuộc |
| Ảnh hưởng của vận động và kéo giãn | Có thể nặng hơn nếu dây thần kinh bị kéo căng | Thường dịu đi |
| Ví dụ thường gặp | Chèn ép dây thần kinh ở cổ, đau thần kinh tọa, đau thần kinh sau zona | Hội chứng văn phòng, căng lưng trên, căng cơ thắt lưng |
| Bước đầu tiên | Thăm khám, thuốc giảm đau thần kinh do bác sĩ theo dõi, bài tập có hướng dẫn | Tập luyện, điều chỉnh tư thế và bàn làm việc |
| Thủ thuật có thể cân nhắc | Tiêm steroid ngoài màng cứng, từ 129.000 THB · sóng cao tần dạng xung tại rễ thần kinh, từ Được xác nhận trong báo giá bằng văn bản sau khi đánh giá | Châm kim khô (dry needling), từ 650 THB · châm kim ướt (tiêm điểm kích hoạt), từ 1.800 THB |
Tất cả là giá khởi điểm, được xác nhận trong báo giá bằng văn bản sau buổi tư vấn với bác sĩ.
Bảng tự quan sát (không phải chẩn đoán)
Quý khách hãy để ý những điểm sau trong vài ngày và mang câu trả lời đến buổi tư vấn. Bảng này giúp quý khách mô tả cơn đau rõ hơn, nhưng không cho biết nguyên nhân.
1. Từ nào đúng nhất: nóng rát, nhói, tê rần, hay nhức, căng, mỏi?
2. Cơn đau có lan thành một đường vượt quá khuỷu tay hoặc đầu gối, hay chỉ quanh cổ, vai hoặc lưng?
3. Có tê, cảm giác kim châm, hoặc một vùng da cảm giác khác thường không?
4. Ấn vào một điểm có gây ra cơn đau quen thuộc không?
5. Cơn đau có thay đổi theo tư thế, ngồi lâu hoặc làm việc với màn hình không?
6. Ho, hắt hơi hoặc cúi cổ có làm đau nhói lan xuống tay hoặc chân không?
7. Quý khách có thấy yếu, chẳng hạn làm rơi đồ vật hoặc vấp mũi chân không?
Mô tả kiểu nóng rát và trả lời "có" ở câu 2, 3, 6 hoặc 7 nghiêng về đau thần kinh; mô tả kiểu nhức và trả lời "có" ở câu 4 hoặc 5 nghiêng về đau cơ. Tình trạng hỗn hợp rất thường gặp, và chỉ có thăm khám, đôi khi kèm chẩn đoán hình ảnh, mới xác định được nguồn gốc.
Vì sao sự khác biệt quan trọng đối với điều trị?
Vì đau thần kinh và đau cơ đáp ứng với những cách điều trị khác nhau, và điều trị sai phần có thể khiến quý khách đau thêm nhiều tháng.
Khi nguồn gốc là dây thần kinh
Việc chăm sóc nhắm vào dây thần kinh bị chèn ép hoặc bị kích thích. NICE khuyến nghị lựa chọn thuốc giảm đau thần kinh cùng với người bệnh và theo dõi định kỳ, vì vậy bác sĩ của chúng tôi cùng quý khách xem xét kế hoạch dùng thuốc. Với rễ thần kinh cột sống bị kích thích, các lựa chọn có hướng dẫn hình ảnh gồm tiêm steroid ngoài màng cứng (ESI), đưa corticosteroid đến gần rễ thần kinh, từ 129.000 THB, và sóng cao tần dạng xung tại rễ thần kinh (PRF), được thiết kế để giúp làm dịu tín hiệu đau, từ Được xác nhận trong báo giá bằng văn bản sau khi đánh giá. Mức giảm đau khác nhau tùy từng người và có thể cần thực hiện lại. Xem thêm trang đau thần kinh, đau cổ lan xuống cánh tay và điều trị đau thần kinh tọa.
Khi nguồn gốc là cơ
Tập luyện, tư thế và thói quen hằng ngày là bước đầu tiên, và châm kim có thể giúp giải phóng các điểm kích hoạt. Châm kim khô dùng kim nhỏ, không tiêm thuốc, từ 650 THB. Châm kim ướt, còn gọi là tiêm điểm kích hoạt, đưa một lượng nhỏ thuốc gây tê tại chỗ vào điểm kích hoạt, từ 1.800 THB. Một bài tổng quan StatPearls cho biết kết quả của hai cách tương đương nhau, và tiêm thuốc gây tê tại chỗ ít gây ê ẩm sau thủ thuật hơn.
Khi có cả hai
Chúng tôi đưa cả hai phần vào một kế hoạch bằng văn bản thông qua dịch vụ đau mạn tính. Thường thì phần cơ được xử lý bằng tập luyện và châm kim trong khi phần thần kinh đang được xác nhận, và thứ tự điều trị được thống nhất với quý khách.
Khi nào cần đi khám ngay?
Hãy đến phòng cấp cứu hoặc gọi cấp cứu ngay (1669 tại Thái Lan) nếu quý khách có:
- Mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện
- Tê vùng yên ngựa, giữa hai chân
- Yếu tay hoặc chân mới xuất hiện hoặc nặng lên nhanh
- Sốt kèm đau cổ hoặc đau lưng
- Đau sau khi ngã nặng hoặc tai nạn
- Đau cánh tay hoặc hàm kèm tức ngực, khó thở hoặc vã mồ hôi, vốn có thể xuất phát từ tim chứ không phải dây thần kinh
Hãy gặp bác sĩ trong ngày nếu quý khách có:
- Bàn tay vụng về hoặc đi đứng không vững
- Sụt cân không rõ lý do kèm cơn đau mới
Khi nào chúng tôi có thể khuyên chưa nên làm thủ thuật?
- Nguồn gốc cơn đau chưa được xác nhận qua thăm khám
- Thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu chưa được điều chỉnh cùng bác sĩ kê đơn
- Đang nhiễm trùng, hoặc da bị nhiễm trùng tại vị trí đâm kim
- Đang mang thai, đối với thủ thuật có hướng dẫn bằng X-quang
- Đái tháo đường chưa được kiểm soát, đối với tiêm corticosteroid
- Kỳ vọng mà thủ thuật không thể đáp ứng, chẳng hạn mong một mũi tiêm thay thế được tập luyện và điều chỉnh tư thế
Góc nhìn của bác sĩ
[รอ approve] Tại phòng khám của chúng tôi, chúng tôi đề nghị quý khách dùng một ngón tay vẽ lại đường đi của cơn đau. Một đường chạy quá khuỷu tay hoặc đầu gối, kèm tê theo một dải rõ ràng, khiến chúng tôi nghĩ đến rễ thần kinh. Một điểm mà khi ấn vào tái hiện đúng cơn đau quen thuộc khiến chúng tôi nghĩ đến cơ. Chúng tôi không kết luận chỉ dựa vào lời mô tả, vì cảm giác nóng rát hay căng cứng đều có thể đến từ cả hai. Trong cùng một lần khám, chúng tôi kiểm tra các điểm kích hoạt trong cơ và đánh giá sức cơ, phản xạ, cảm giác theo từng rễ thần kinh. Nhiều người có cả hai loại, nên chúng tôi điều trị phần cơ trong khi xác nhận phần thần kinh, và chỉ cho chụp chiếu hình ảnh khi kết quả có thể làm thay đổi kế hoạch điều trị.
Ví dụ minh họa (giả định)
Ví dụ minh họa, không phải bệnh nhân thật: một nhân viên văn phòng kể bị mỏi lưng trên sau những ngày dài làm việc với máy tính xách tay, kèm cảm giác tê rần như điện giật mới xuất hiện lan xuống ngón cái và ngón trỏ. Thăm khám phát hiện các điểm kích hoạt ấn đau ở cơ vai và thay đổi cảm giác phù hợp với một rễ thần kinh ở cổ. Kế hoạch vì vậy bao gồm cả hai phần: điều chỉnh tư thế và châm kim cho cơ, và chụp hình ảnh cổ trước khi bàn đến bất kỳ thủ thuật thần kinh nào.
Các bước tiếp theo
1. Gửi hình ảnh chẩn đoán (kết quả X-quang hoặc MRI, nếu có) và tiền sử ngắn gọn, gồm câu trả lời trong bảng tự quan sát và các thuốc đang dùng.
2. Bác sĩ y học giảm đau của chúng tôi xem xét và cho biết quý khách có cần đến khám trực tiếp hay không.
3. Quý khách nhận kế hoạch điều trị và báo giá bằng văn bản trước khi quyết định.
4. Nếu phù hợp với thủ thuật, thủ thuật được thực hiện bằng kim dưới hướng dẫn hình ảnh, và hầu hết bệnh nhân về nhà trong ngày.
5. Lần tái khám đánh giá cơn đau, giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày, đồng thời điều chỉnh chương trình tập luyện.
Địa chỉ: Tầng 2, Phòng 214, Tòa nhà United Center, 323 đường Silom, Silom, Bang Rak, Bangkok 10500, Thái Lan, cách ga BTS Sala Daeng 5 phút đi bộ, mở cửa hằng ngày 11:00–20:00 (giờ Bangkok).
Để bắt đầu, quý khách hãy gửi kết quả X-quang hoặc MRI và tiền sử ngắn gọn qua WhatsApp +66 81 556 9696 (https://wa.me/66815569696) để bác sĩ xem xét.
Câu hỏi thường gặp
Chèn ép dây thần kinh có thể giống căng cơ không?
Có. Chèn ép dây thần kinh thường bắt đầu bằng cảm giác cứng và nhức, vì các cơ xung quanh co lại để bảo vệ vùng đó. Những dấu hiệu gợi ý có dây thần kinh liên quan gồm đau nhói lan quá khuỷu tay hoặc đầu gối, tê rần hoặc tê ở bàn tay hay bàn chân, và yếu cơ. Thăm khám giúp phân biệt hai tình trạng này.
Đau thần kinh có thấy được trên MRI không?
MRI có thể cho thấy đĩa đệm hoặc khoang hẹp chèn vào rễ thần kinh, nhưng không cho thấy bản thân cơn đau. Nhiều người có thay đổi đĩa đệm mà không đau, và một số bệnh lý thần kinh không thấy được trên phim chụp cột sống. Bác sĩ của chúng tôi đối chiếu hình ảnh với triệu chứng và kết quả thăm khám của quý khách.
Kéo giãn có giúp đau thần kinh không?
Vận động nhẹ nhàng thường có ích, nhưng động tác kéo giãn mạnh làm đau nhói hoặc tê rần lan xuống tay chân có thể kích thích thêm một dây thần kinh vốn đã nhạy cảm. Nếu điều này xảy ra, hãy dừng lại và cho bác sĩ biết khi thăm khám. Đội ngũ của chúng tôi điều chỉnh chương trình tập theo mô bị ảnh hưởng.
Châm kim khô hoặc tiêm điểm kích hoạt có dùng cho đau thần kinh không?
Chủ yếu dùng cho đau cơ. Cả hai đều xử lý điểm kích hoạt, nên có thể giúp phần cơ của cơn đau hỗn hợp, chẳng hạn vai căng đi kèm chèn ép dây thần kinh ở cổ. Chúng không điều trị trực tiếp rễ thần kinh bị kích thích; các lựa chọn cho rễ thần kinh được cân nhắc sau thăm khám.
Điều trị tại Bangkok giá bao nhiêu, bảo hiểm có chi trả không?
Tại YOUNIFY Clinic, châm kim khô có giá từ 650 THB và châm kim ướt từ 1.800 THB. Tiêm steroid ngoài màng cứng có giá từ 129.000 THB, và sóng cao tần dạng xung tại rễ thần kinh từ Được xác nhận trong báo giá bằng văn bản sau khi đánh giá. Chúng tôi chuẩn bị báo cáo y khoa và hóa đơn chi tiết để quý khách tự nộp hồ sơ bảo hiểm, và mức chi trả tùy thuộc vào hợp đồng của quý khách.
Vì sao đau thần kinh nặng hơn về đêm?
Nhiều người thấy đau thần kinh rõ hơn vào ban đêm. Khi ít điều làm phân tán sự chú ý, tín hiệu đau có vẻ mạnh hơn, và một số tư thế ngủ có thể đè ép hoặc kéo căng dây thần kinh bị kích thích. Nếu đau về đêm là mới xuất hiện, dữ dội, hoặc kèm sốt hay sụt cân, hãy đi khám sớm.
Tài liệu tham khảo
- Neuropathic pain in adults: pharmacological management in non-specialist settings (Clinical Guideline CG173). National Institute for Health and Care Excellence (NICE), 2013, updated 2020, via NCBI Bookshelf.
- Neuropathic Pain: The Pharmacological Management of Neuropathic Pain in Adults in Non-specialist Settings (full guideline). Centre for Clinical Practice at NICE, 2013, via NCBI Bookshelf.
- Hammi C, Schroeder JD, Yeung B. Trigger Point Injection. StatPearls Publishing, NCBI Bookshelf, updated 2023.
- Patel K, Chopra P, Martinez S, Upadhyayula S. Epidural Steroid Injections. StatPearls Publishing, NCBI Bookshelf, updated 2024.
Phòng khám mở cửa hằng ngày 11:00–20:00 (giờ Bangkok) · Giải đáp trực tuyến 24 giờ mỗi ngày
Lưu Ý Y Khoa
Bài viết này chỉ mang tính thông tin chung và không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu triệu chứng nặng, thay đổi nhanh hoặc cấp bách, hãy đi khám ngay.
Kết quả có thể khác nhau ở mỗi người. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi điều trị.
Quý khách muốn biết kế hoạch chăm sóc nào phù hợp với mình?
Chia sẻ triệu chứng, tiền sử sức khỏe, thuốc đang dùng hoặc các thủ thuật đã thực hiện trước đây và mục tiêu cá nhân của Quý khách. Đội ngũ của chúng tôi có thể hỗ trợ sắp xếp buổi đánh giá y khoa.
Tư vấn cùng YOUNIFY Clinic