Đau cổ mạn tính mãi không khỏi? Tìm hiểu các nguyên nhân thường gặp, những dấu hiệu cảnh báo, và lộ trình điều trị không phẫu thuật từng bước — do đội ngũ bác sĩ YOUNIFY Clinic tại Silom, Bangkok biên soạn.
Nội dung
Điểm Chính Cần Nhớ
- Đau cổ mạn tính là cơn đau ở cổ, lưng trên hoặc vai kéo dài hơn 12 tuần; nguyên nhân thường đến từ cơ, khớp mặt (facet), đĩa đệm cột sống cổ, hội chứng văn phòng, hoặc dây thần kinh bị chèn ép, nên việc tìm ra nguồn gốc cơn đau quan trọng hơn việc dùng thuốc giảm đau kéo dài vô thời hạn.
- Hãy đi khám sớm nếu đau cổ đi kèm tê hoặc yếu ở tay hay chân, đi lại loạng choạng, thay đổi trong kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện, sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân, hoặc nếu cơn đau xuất hiện sau tai nạn.
- Việc chăm sóc diễn ra theo bậc — bắt đầu từ tư thế và vật lý trị liệu, tiến đến thuốc và các thủ thuật dưới hướng dẫn hình ảnh như đốt sóng cao tần, và giữ phẫu thuật là phương án cuối cùng; phần lớn mọi người cải thiện mà không cần phẫu thuật.
Đau cổ mạn tính là gì?
Đau cổ mạn tính là cơn đau ở cổ, lưng trên hoặc vai kéo dài liên tục, hoặc tái đi tái lại, hơn 12 tuần. Khác với đau cổ cấp tính — thường tự lui trong vài ngày đến vài tuần — cơn đau dai dẳng thường báo hiệu một nguồn gốc chưa được điều trị tận gốc.
Khi cơn đau kéo dài, cơ thể có xu hướng tự bảo vệ bằng cách giữ đầu và vai cứng lại. Các cơ này luôn trong trạng thái căng, nuôi dưỡng vòng xoắn đau–căng cơ–đau khiến vấn đề tiếp diễn. Đó là lý do việc tìm ra nguồn gốc thực sự quan trọng hơn việc dùng thuốc giảm đau kéo dài vô thời hạn mà không xử lý nguyên nhân.
Nguyên nhân nào gây đau cổ mạn tính?
Đau cổ mạn tính hiếm khi đến từ một nguồn duy nhất. Thường gặp hơn là cơ, khớp và đĩa đệm cùng góp phần. Những yếu tố thường gặp bao gồm:
- Cơ căng cứng và mô mềm bị quá tải — do giữ nguyên tư thế lâu, nâng vác nặng, tư thế ngủ không thuận, hoặc căng thẳng tích tụ.
- Thoái hóa khớp mặt (facet) — các khớp nhỏ ở phía sau cổ có thể bị viêm theo tuổi tác hoặc do tải trọng lặp đi lặp lại; chúng thường đáp ứng với đốt sóng cao tần.
- Đĩa đệm cột sống cổ thoái hóa hoặc thoát vị — đĩa đệm có thể chèn ép dây thần kinh; mời đọc thêm ở bài thoát vị đĩa đệm cột sống cổ.
- Hội chứng văn phòng — nhiều giờ cúi nhìn màn hình gây quá tải cho cổ, vai và lưng trên; mời xem bài đau cổ vai gáy do hội chứng văn phòng.
- Dây thần kinh vùng cổ bị chèn ép — có thể gây đau lan, tê, hoặc yếu xuống cánh tay; mời xem bài đau cổ lan xuống cánh tay.
Khi nào đau cổ cần được bác sĩ thăm khám?
Hãy đi khám sớm nếu đau cổ đi kèm tê hoặc yếu ở cánh tay hay bàn tay, cơn đau cứ lan xuống cánh tay, loạng choạng khi đi lại, thay đổi trong kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện, sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân, hoặc nếu cơn đau xuất hiện sau tai nạn. Đây không phải căng cơ thông thường và có thể chỉ ra một tình trạng cần được đánh giá thêm.
- Tê hoặc yếu ở cánh tay, bàn tay hoặc chân
- Đau lan xuống cánh tay kèm tê không cải thiện
- Thay đổi về thăng bằng, dáng đi, hoặc các động tác tinh của bàn tay
- Sốt, đau dữ dội về đêm, hoặc sụt cân bất thường
- Đau cổ dữ dội sau ngã hoặc va chạm
Lộ trình điều trị đau cổ mạn tính theo từng bước
Nguyên tắc chỉ đạo là bắt đầu từ những lựa chọn ít xâm lấn và ít rủi ro nhất, và chỉ đi lên bậc cao hơn khi cần. Việc chăm sóc thường theo năm giai đoạn, và nhiều người cải thiện ngay ở những bậc đầu mà không bao giờ phải đến phẫu thuật.
- Bậc 1 — Điều chỉnh thói quen và tư thế: bố trí bàn làm việc và độ cao màn hình, nghỉ giải lao để kéo giãn, và giảm việc nhìn màn hình liên tục.
- Bậc 2 — Vật lý trị liệu và bài tập: tăng cường sức mạnh cơ cổ và vai, và cân bằng lại tư thế.
- Bậc 3 — Thuốc: thuốc giảm đau hoặc kháng viêm theo đánh giá của đội ngũ bác sĩ chúng tôi, để việc vận động và phục hồi chức năng dễ dàng hơn.
- Bậc 4 — Thủ thuật dưới hướng dẫn hình ảnh: khi thói quen, vật lý trị liệu và thuốc chưa đủ, đội ngũ bác sĩ của chúng tôi có thể cân nhắc các thủ thuật qua kim dưới hướng dẫn hình ảnh như phong bế chẩn đoán và đốt sóng cao tần khớp mặt (facet) — không phẫu thuật, thường về nhà trong ngày.
- Bậc 5 — Phẫu thuật (phương án cuối cùng): dành cho những tình huống cụ thể, như chèn ép dây thần kinh hoặc tủy sống rõ ràng không đáp ứng với các phương pháp chăm sóc khác.
Đau cổ có những lựa chọn không phẫu thuật nào?
Giữa vật lý trị liệu và phẫu thuật là một số lựa chọn không phẫu thuật có thể giúp giảm đau — đặc biệt là các thủ thuật y học giảm đau qua kim, dưới hướng dẫn hình ảnh, do đội ngũ bác sĩ của chúng tôi thực hiện:
- Phong bế nhánh trong (một mũi tiêm chẩn đoán) để xác nhận khớp mặt (facet) có phải là nguồn gốc cơn đau hay không.
- Đốt sóng cao tần (RFA) cho đau cổ do khớp mặt (facet).
- Tiêm steroid quanh rễ thần kinh cổ cho đau lan xuống cánh tay do dây thần kinh bị chèn ép.
Tóm lại
Các thủ thuật này nằm trong dịch vụ Y học giảm đau của YOUNIFY. Tất cả đều nhằm giảm triệu chứng chứ không làm tình trạng nền tự biến mất; kết quả khác nhau tùy từng người, và một số thủ thuật có thể được lặp lại nếu cơn đau quay trở lại. Nếu bạn cũng bị đau lưng mạn tính, cách tiếp cận theo bậc tương tự cũng áp dụng cho lưng.
Phần lớn đau cổ mạn tính có thể được kiểm soát mà không cần phẫu thuật. Điểm mấu chốt là xác định nguồn gốc cơn đau rồi chọn đúng phương án phù hợp, chỉ đi lên từ điều chỉnh tư thế đến các thủ thuật dưới hướng dẫn hình ảnh khi cần. Nếu cơn đau cổ của bạn mãi không khỏi, hoặc bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào, một buổi đánh giá cùng đội ngũ bác sĩ của chúng tôi có thể giúp bạn trở lại cuộc sống thoải mái hơn.
Câu hỏi thường gặp
Đau cổ mạn tính có tự khỏi được không?
Đau cổ cấp tính thường tự lui, nhưng cơn đau kéo dài quá 12 tuần thường báo hiệu một nguồn gốc đáng được đánh giá. Điều chỉnh tư thế và vật lý trị liệu giúp ích cho nhiều người; nếu không cải thiện, hãy đi khám bác sĩ.
Đau cổ kiểu nào là nguy hiểm?
Đau cổ đi kèm tê hoặc yếu ở tay hay chân, đi lại loạng choạng, thay đổi tiểu tiện hoặc đại tiện, sốt, sụt cân, hoặc mới xảy ra sau tai nạn là dấu hiệu cảnh báo cần được thăm khám sớm.
Đau cổ mạn tính có cần phẫu thuật không?
Thường là không. Phẫu thuật là phương án cuối cùng chỉ dành cho những tình trạng cụ thể. Nhiều người cải thiện với điều trị không phẫu thuật và các thủ thuật dưới hướng dẫn hình ảnh. Kết quả khác nhau tùy từng người.
Tài liệu tham khảo
- Neck pain: revision 2017 (Clinical Practice Guidelines, JOSPT) (Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 2017)
- Non-invasive treatments for acute, subacute, and chronic low back pain: A Clinical Practice Guideline (Annals of Internal Medicine (ACP), 2017 (IF ~39))
Đọc tiếp trong loạt bài này
Lưu Ý Y Khoa
Bài viết này chỉ mang tính thông tin chung và không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu triệu chứng nặng, thay đổi nhanh hoặc cấp bách, hãy đi khám ngay.
Kết quả có thể khác nhau ở mỗi người. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi điều trị.
Quý khách muốn biết kế hoạch chăm sóc nào phù hợp với mình?
Chia sẻ triệu chứng, tiền sử sức khỏe, thuốc đang dùng hoặc các thủ thuật đã thực hiện trước đây và mục tiêu cá nhân của Quý khách. Đội ngũ của chúng tôi có thể hỗ trợ sắp xếp buổi đánh giá y khoa.
Tư vấn cùng YOUNIFY Clinic